Bardo (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Bardo Śląskie”. Zobacz też: Bardo Śląskie (przystanek kolejowy).
Bardo
Centrum Barda
Centrum Barda
Herb
Herb Barda
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat ząbkowicki
Gmina Bardo
gmina miejsko-wiejska
Data założenia X wiek
Prawa miejskie od początku XIV wieku
Burmistrz Krzysztof Żegański
Powierzchnia 4,71 km²
Wysokość 255 – 571[potrzebny przypis] m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

2794[1]
581,5 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 74
Kod pocztowy 57-256
Tablice rejestracyjne DZA
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Bardo
Bardo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bardo
Bardo
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Bardo
Bardo
Ziemia 50°30′31″N 16°44′38″E/50,508611 16,743889
TERC
(TERYT)
5020124014
Urząd miejski
Rynek 2
57-256 Bardo
Strona internetowa
Zabytkowe domy w Bardzie
Pl. Wolności 1
Pl. Wolności 4
Ul. Główna 6
Ul. Główna 19
Ul. Główna 23
Ul. Główna 25
Ul. Główna 27
Ul. Główna 31

Bardo (tuż po II wojnie światowej: Byrdo[2], niem. Wartha, dial. Woarthe[3]) – miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Bardo, położone w Górach Bardzkich nad Nysą Kłodzką.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. wałbrzyskiego.

Według danych GUS z 31 marca 2011 r. miasto liczyło 2 794 mieszkańców.

Przynależność administracyjna[edytuj]

Nazwa[edytuj]

Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najwcześniejsze zanotowane nazwy miejscowości w dokumencie z 1093 roku Bardun oraz Barda podając ich znaczenie "Schanze, Wachthaus" - "Szaniec, Strażnica"[4].

Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 7 maja 1946[5].

Historia[edytuj]

Założone w X w. jako gród obronny w Górach Bardzkich nad przełomem Nysy Kłodzkiej. Gród wymieniony był po raz pierwszy przez kronikarza Kosmasa pod rokiem 1096 jako zniszczone przez czeskiego księcia Brzetysława II. O polskości tego terenu świadczy fakt, że kasztelanami bardzkimi byli wyłącznie rycerze polscy (Sobiesław w 1203 r., Dzierżko-Peregryn w 1223 r., Bogusław Jarosławowic w 1261 r., Jan syn Żerzucha w 1269 r., Jarosław Mroczkowic z Owiesna w 1283), a okoliczne miejscowości w większości już istniały i były zamieszkane przez ludność słowiańską. Gród po czeskim najeździe został odbudowany o czym świadczą wzmianki z 1155 i 1245 r. Na terenie grodu istniała już wówczas kaplica, wymieniona po raz pierwszy w 1189 r. jako przekazana przez biskupa Żyrosława II zakonowi joannitów. W 1203 miejscowość została wspomniana w bulli papieża Innocentego III[6]. W 1210 roku biskup Wawrzyniec przekazał kościół kanonikom regularnym z Kamieńca. Według tradycji już ok. 1200 r. szerzył się tutaj kult maryjny, związany z cudowną figurką Matki Boskiej, która jest do dzisiaj największym skarbem Barda. Około 1290 r. Bardo przestało być kasztelanią. W związku z budową przez Bolka II nowego murowanego zamku na Kalwarii (Góra Bardzka) teren grodu w 1301 r. kupili cystersi i od tego momentu do 1810 r. byli właścicielami miejscowości. Od połowy XIV w. Bardo rozwijało się dzięki swojemu położeniu i coraz częściej przyjeżdżającym tutaj pątnikom. Prawa miejskie od początku XIV w. W 1874 r. wybudowano linię kolejową WrocławKłodzko. W 1945 r. miejscowość znalazła się w granicach Polski i ze względu na niewielki rozmiar utraciła prawa miejskie. Dotychczasową ludność wysiedlono do Niemiec. Bardo uzyskało status osiedla w 1954 r. Ponownie miasto od 1969. Obecne Bardo jest niewielkim letniskiem, specjalizującym się w koloniach dziecięcych oraz ważnym ośrodkiem turystyki. Zlokalizowany jest też tu drobny przemysł papierniczy i meblarski.

Rozwój terytorialny Najstarsza część miasta położona jest na lewym brzegu Nysy Kłodzkiej. W 1808 r. w wyniku reorganizacji granic do Barda przyłączono Radkowice, Brune oraz część Przyłęku (ul. Fabryczna). W latach 1808-1969 przynależały do niego część Opolnicy i Dębowiny.

Demografia[edytuj]

Piramida wieku mieszkańców Barda w 2014 roku [7].
Piramida wieku Bardo.png

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[8]:

  • miasto, obręb Starego Miasta z 1300 r.
  • kościół par. pw. Nawiedzenia NMP z XV w., przebudowany w latach 1686-1704 oraz XVII i XVIII w., teraz barokowa bazylikasanktuarium maryjne
  • plebania, pl. Wolności 5 z lat 1712-16
  • klasztor ss. jadwiżanek, ul. Główna 19 z połowy XVIII w., przebudowany w 1835 r.
  • klasztor Zgromadzenia Sióstr Marii Niepokalanej, ul. 1 Maja 12 z 1935 r.
  • klasztor ss. urszulanek, ul. Krakowska 30 z 1916 r.
  • zespół kaplic drogi różańcowej na Górze Różańcowej, z lat 1905-39
  • kaplica NMP położona na szczycie Góry Bardzkiej w Górach Bardzkich z XVIII w.
  • zespół fortów ziemnych, z 1813 r.: fort nr 3, 4, 6
  • ratusz i szkoła parafialna, obecnie dom mieszkalny, pl. Wolności 4 z XVIII w., XIX w.
  • dawna gospoda „Pod Złotym Lwem”, ul. Główna 4 (d. 21) z XVII w., przebudowany w drugiej połowie XIX w. XX,
  • domy, ul. Główna 6 z 1887 r. i nr 23
  • zajazd „Pod Czarnym Niedźwiedziem”, obecnie dom mieszkalny, ul. Główna 25 z XVII w., druga połowa XIX w.
  • hotel „Pod Gwiazdą”, obecnie dom mieszkalny, ul. Główna 27 z XVII w., przebudowany w drugiej połowie XIX w.
  • dom, ul. Główna 31 z XVIII w./XIX w.
  • park przy pensjonacie, ul. Polna 10 z 1913 r.
  • zajazd „Pod Złotym Kubkiem”, obecnie dom mieszkalny, pl. Wolności z XVIII w., przebudowany w drugiej połowie XIX w.
  • gotycki kamienny most na Nysie Kłodzkiej z XV w., 1515 r.

Bardo – Opolnica

  • zespół zameczku myśliwskiego, z połowy XIX w., 1884 r.:

Honorowi obywatele miasta[edytuj]

Transport[edytuj]

Przez miasto przebiega:

Ciekawostki[edytuj]

Miasta partnerskie[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 III 2011.
  2. Pierwsza powojenna mapa Polski wydana przez WIG Sztabu Generalnego w roku 1945.
  3. Dialekt kłodzki w śląskiej testowej Wikipedii.
  4. Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 8.
  5. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. Nr 44, poz. 85).
  6. Bullarium Poloniae, Rzym 1982, t. I, s. 17.
  7. http://www.polskawliczbach.pl/Bardo, w oparciu o dane GUS.
  8. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 4.11.2012]. s. 239.
  9. Wielokrotnie przywozili do kraju niezliczoną ilość darów w postaci sprzętu rehabilitacyjnego, mebli, odzieży, sprzętu gospodarstwa domowego i sprzętu szkolnego
  10. Sapkowski A., Narrenturm, SuperNowa, Warszawa, 2002.

Bibliografia[edytuj]

  • Słownik geografii turystycznej Sudetów. Góry Bardzkie, pod red. M. Staffa, t. 12, wyd. I-BIS, Wrocław 1993.
  • K. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, wyd. Actus, Kłodzko 1995.

Linki zewnętrzne[edytuj]