Barnim III Wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Barnim III Wielki
książę szczeciński
Okres panowania od 1344
do 1368
Poprzednik Otton I
Następca Kazimierz III
Dane biograficzne
Dynastia Gryfici
Data urodzenia ur. przed 1300,
bądź w okr. 13031304
Data śmierci 24 sierpnia 1368
Ojciec Otton I
Matka Elżbieta
Żona Agnieszka
Dzieci Otto, NN dzieci?,
Kazimierz III (IV), Świętobor I,
Bogusław VII
Płyta nagrobna Barnima III w Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie

Barnim III Wielki (ur. przed 1300, bądź w okr. 13031304, zm. 24 sierpnia 1368[1]) – książę szczeciński z dynastii Gryfitów panujący w latach 13441368 (współregent od 1320, bądź 1319[2]) – syn Ottona I, księcia szczecińskiego i Elżbiety.

Młodość księcia[edytuj | edytuj kod]

Swoje lata młodości książę spędził na dworze cesarskim w Pradze. Tamże studiował i zapoznawał się z arkanami władzy, z których wyniósł wiedzę, rozsądek i umiejętność kompromisu[3][4][5].

W źródłach pojawił się 28 lipca 1316, kiedy wzmiankowano go z okazji pierwszych zaręczyn. W rok później, 20 stycznia i 3 marca udzielał konsensu, a w 1320 (16 sierpnia) pojawił się po raz pierwszy w dokumencie wespół z ojcem (według E. Rymara dopuszczony został wówczas do władzy, choć badacz nie wyklucza roku 1319)[2].

Lata panowania[edytuj | edytuj kod]

Zawierał sojusze z Polską (1325, 1328, 1337, 1348[6]) i Czechami (1337)[a]. Dążył do uniezależnienia się od Brandenburgii. Wygrana batalia z margrabią Ludwikiem w bitwie na polach pomiędzy Angermünde i Vierraden, rozprawa z wichrzycielskimi rodami pomorskimi, nie doprowadziły do uspokojenia sytuacji politycznej. Dopiero oddanie pod opiekę papieską księstwa w 1331 miało zabezpieczyć interesy książąt szczecińskich przed zakusami marchii. Margrabia Ludwik jednak nie pogodził się z takim stanem rzeczy i doprowadził do kolejnej bitwy, która rozegrała się pod Kremmen, koło Berlina. Taktyczne rozegranie walki przez Barnima III, doprowadziły do pełnego zwycięstwa nad przeciwnikiem[7]. W 1338, podczas zjazdu książąt Rzeszy w Rense, uzyskał od Brandenburczyków zrzeczenie się zwierzchnictwa nad Księstwem Szczecińskim, za obietnicę sukcesji tronu szczecińskiego w razie bezpotomnej jego śmierci[8] (umowa nie została zrealizowana, wobec narodzin syna Kazimierza III[4][9]).

Dalsze porozumienia z władcami brandenburskimi o tzw. "przeżycie" w sprawie ziem wołogoskich, nad którymi sprawował opiekę, doprowadziły do zaognienia stosunków dynastycznych, z prawnymi spadkobiercami ojcowizny, tj. Bogusława V i Barnima IV Dobrego oraz stanami Księstwa Szczecińskiego. Na skutek opowiedzenia się kilku miast po stronie pokrzywdzonych, doszło do podpisania 15 czerwca 1339 porozumienia w Wolinie pomiędzy księciem wołogoskim Bogusławem V a stanami. Te odtąd miały uznawać książąt wołogoskich jako prawnych sukcesorów Barnima III, na wypadek jego bezpotomnej śmierci. Miastom nadano szerokie przywileje w handlu, żegludze i połowach[10]. Pomiędzy Barnimem a książętami wołogoskimi doszło do otwartego konfliktu, który został zażegnany przez biskupa kamieńskiego Jana I. Za jego pośrednictwem doszło do pojednania między zwaśnionymi stronami (1344). Miasta wróciły pod jurysdykcję Barnima III[11].

14 sierpnia 1348 (układ frankfurcki) uzyskał od króla Niemiec Karola IV uznanie Pomorza Zachodniego za bezpośrednie lenno Rzeszy, co odsunęło niebezpieczeństwo zwierzchnictwa margrabiów brandenburskich[12]. Wykorzystując wojnę domową w Brandenburgii (1349-1354), odzyskał wiele zamków i miast w ziemi wkrzańskiej. W obronie sukcesji rugijskiej książąt wołogoskich pokonał w 1351 Meklemburczyków pod Schoppendamm[13] i zmusił ich do rezygnacji z Rugii (pokój strzałowski w 1354[14]). Jako sojusznik Luksemburgów wzmocnił pozycję polityczną swego księstwa[14].

Książę zmarł 24 sierpnia 1368. Został pochowany w ufundowanym przez siebie kościele św. Ottona w Szczecinie[15].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Barnim III był żonaty z Agnieszką, księżniczką brunszwicką, córką Henryka II Greckiego oraz Judyty, księżniczki brandenburskiej[16]. Ze związku małżeńskiego mieli ponad pięcioro dzieci:

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Barnim I Dobry
 ur. zap. ok. 1210
zm. 13 lub 14 XI 1278
Matylda askańska
ur. ?
zm. 20 XII 1316
Gerhard II Ślepy
ur. 1253
zm. 25 X 1312
Ingeborga szwedzka
ur. ok. 1277
zm. 1319
         
     
  Otton I
ur. w okr. 1 I–31 VIII 1279
zm. 30 lub 31 XII 1344
Elżbieta (Elisabeta Suerinensis)
ur. ok. 1280
zm. 20 VII 1319
     
   
Agnieszka
ur. na przeł. 1318/1319
zm. po 2 VI 1371
OO    1330
Barnim III Wielki
(ur. przed 1300,
bądź w okr. 1303–1304,
zm. 24 VIII 1368)
                   
                   
                   
Otto
 ur. w okr. 1333–1335
 zm. przed 29 V 1337
 
NN dzieci?
 
Kazimierz III (IV)
 ur. w okr. 1345–1348 bądź 1348
 zm. po 24 VIII 1372
 
Świętobor I
 ur. ok. 1351
 zm. 21 VI 1413
 
Bogusław VII
 ur. 1355
 zm. w okr. 19 XI–18 XII 1404
lub 19 XI 1404–4 I 1405
 


Uwagi

  1. Sojusz z Czechami i Polską został zawarty w Poznaniu (1337). Przy podpisaniu układu uczestniczyli: Kazimierz III Wielki, król Polski, Jan Luksemburski, król Czech, Otton I, i Barnim III Wielki, książęta szczecińscy.

Przypisy

  1. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 399-404.
  2. a b E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 399.
  3. J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 76.
  4. a b K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 87.
  5. Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, s. 66.
  6. B. Dopierała, Polskie losy Pomorza Zachodniego, s. 76.
  7. Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 69-71.
  8. Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 71-72.
  9. B. Dopierała, Polskie losy Pomorza Zachodniego, s. 78.
  10. Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 72-73.
  11. Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 73-74.
  12. J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 78.
  13. H. Rischer, Schlacht am Schoppendamm 1351 [w:] H. Rischer (pod red.), Der Landkreis Demmin. Historische Stätten, s. 23.
  14. a b U. Scheil: Barnim III. Herzog von Pommern-Stettin (niem.). [dostęp 2012-02-17].
  15. Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, s. 76.
  16. E. Rymar, Rodowód książżąt pomorskich, ss. 399-404.
  17. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 405-413.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Opracowania[edytuj | edytuj kod]

Opracowania online[edytuj | edytuj kod]

Literatura dodatkowa (online)[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Otton I
Pommernwappen.jpg książę szczeciński
1344-1368
(współregent od 1320, bądź 1319)
Pommernwappen.jpg Następca
Kazimierz III