To jest dobry artykuł

Barrakka Lift (1905)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy windy istniejącej w latach 1905-1973. Zobacz też: Barrakka Lift zbudowana w roku 2012.
Barrakka Lift
Barrakka Lift
Barrakka Lift w 1910
Dane ogólne
Lokalizacja Valletta
Rodzaj transportu Winda
Data uruchomienia 18 grudnia 1905
Data likwidacji 1 lutego 1973
Infrastruktura
Całkowita
długość linii
51 m
Liczba pojazdów dwie kabiny
Liczba stacji 2
Wielki Port, winda widoczna w lewym, górnym narożniku

Barrakka Lift – nieistniejąca winda w stolicy Malty, Valletcie, łącząca Wielki Port z górnymi ogrodami Barrakka, działająca w latach 1905–1973. Po zamknięciu windy w 1973 roku, jej konstrukcja przetrwała aż do roku 1983, kiedy to dokonano jej rozbiórki. W 2012 roku w tym samym miejscu zbudowano nową windę[1].

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Winda znajdowała się we fragmencie fosy mającej łączyć Wielki Port z zatoką Marsamxett, której budowę rozpoczął Zakon Maltański[2]. Winda łączyła przystań Wielkiego Portu ze znajdującymi się na szczycie Bastionu św. Piotra i Pawła górnymi ogrodami Barrakka[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1901 Sacco Albanese, były pracownik Edison Manufacturing Company, zaproponował budowę na Malcie linii tramwajowej[4]. W ogłoszonym przetargu zwyciężyła firma Macartney, McElroy & Co. Ltd, która oprócz linii tramwajowej przedstawiła także plan budowy dwóch wind osobowych w Valletcie: w okolicy portu Marsamxett oraz w okolicy górnych ogrodów Barrakka[5][3]. Ostatecznie zdecydowano się na budowę tylko jednej z wind i kontrakt został podpisany 24 grudnia 1903[6].

Macartney i McElroy jako podwykonawców zatrudnili londyńską firmę Joseph Richmond & Co Ltd[3]. Kosztująca 5000 funtów budowa zakończyła się we wrześniu 1905, a oficjalne otwarcie windy odbyło się 18 grudnia 1905[2].

Podczas I wojny światowej nastąpiły problemy w zaopatrzeniu – pojawiły się trudności z zakupem części zapasowych oraz węgla, używanego w elektrowni firmy do produkcji prądu[7]. Krytyczny okres nastąpił w 1917 roku – w październiku firma zmuszona została do zawieszenia działalności windy ze względu na brak części zapasowych[8]. Wznowienie funkcjonowania windy nastąpiło dopiero po zakończeniu wojny, pod koniec czerwca 1919[8].

W 1929 zlikwidowano sieć tramwajową[8]. Elektrownia, która wykorzystywana była także do zasilania windy, funkcjonowała jeszcze do 1931 roku, kiedy to firma otrzymała od rządu działkę znajdującą się przy windzie w celu budowy na niej nowej stacji zasilającej, która pozwoliłaby na zasilanie windy za pomocą prądu z sieci energetycznej[8]. W nowym budynku mieściła się także poczekalnia[8].

II wojna światowa przyniosła znaczny spadek liczby klientów ze względu na wzrost cen biletów, spowodowany wzrostem kosztów energii elektrycznej oraz nieregularne kursowanie promów[9][10].

Kolejny znaczny spadek liczby klientów nastąpił w wyniku zmian politycznych na Malcie – w 1964 roku kolonia została przekształcona w Państwo Malta, a następnie w niezależną od Wielkiej Brytanii Republikę Malty[10]. Zmiany te wiązały się z ograniczeniem działalności brytyjskich baz wojskowych, pracownicy których stanowili znaczną grupę klientów[10].

22 stycznia 1973 firma poinformowała o znacznych stratach przynoszonych przez windę i zaproponowała rządowi jej przejęcie[11]. Kilka dni później, 1 lutego 1973, nastąpiło zakończenie działalności[12]. Firma Macartney, McElroy & Co. została zlikwidowana w roku 1975[11]. W latach kolejnych pojawiały się propozycje ponownego uruchomienia windy, jednak nie zostały one zrealizowane[13]. Pod koniec lat 70. XX w. podjęto decyzję o rozbiórce windy, co jednak nie nastąpiło ze względu na znaczne koszty[13]. Ostatecznie rozbiórki dokonano pomiędzy czerwcem a sierpniem 1983[13].

Parametry techniczne[edytuj | edytuj kod]

Tablica wskazująca drogę do windy

Wieża windy wykonana była ze stali o łącznej wadze około 75 ton i miała 60 metrów wysokości[2]. Ze względu na pochyłość bastionu i w celu zmniejszenia długości pomostu koniecznego u szczytu windy, wieża przy podstawie umieszczona była w wycięciu wykonanym w ścianie[2]. U góry dla zapewnienia stabilności przymocowana była do ściany stalowymi dźwigarami[2][14]. Na dole szybów znajdowały się hydrauliczne bufory mające hamować windę[14].

Mogące pomieścić 12 pasażerów kabiny zawieszone były na 4 linach[2]. Kabina numer 1 znajdowała się od strony Wielkiego Portu, natomiast numer 2 po stronie przeciwnej[2]. Pokonywały one 51 metrów wysokości[2]. W budce na szczycie wieży znajdowały się dwa silniki zasilane prądem o napięciu 500 V, które pozwalały na osiągnięcie maksymalnej prędkości 1,3 m/s[14].

Ceny biletów i przewozy[edytuj | edytuj kod]

Początkowo cena biletu normalnego wynosiła 0,5 pensa dla pracowników wojskowych oraz 1 pens dla pozostałych klientów[3]. Dzienne zyski w tym okresie wynosiły nawet 10 funtów, a w niedziele dochodziły do 14 funtów[15].

W 1941 roku w związku ze spadkiem liczby pasażerów firma zaproponowała podwyższenie opłat o pół pensa, ostatecznie jednak zdecydowano się o podniesienie cen o całego pensa – bilet dla pracowników wojskowych kosztował 1,5 pensa, a bilet normalny 2 pensy[9][10]. W lutym 1942 średnio dziennie przewożono ponad 650 pasażerów[16]. W lutym 1941 przewieziono 18 224 osób, co przełożyło się na zysk w wysokości 128 funtów 19 szylingów i 8 pensów[16].

W 1958 ceny wzrosły po raz kolejny o 0,5 pensa[17]. W 1964 roku firma zaproponowała kolejną podwyżkę opłat – do 3 pensów, co jednak nie zostało zaakceptowane przez rząd[17].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Upper Barrakka Lift (ang.). visitmalta.com. [dostęp 2017-01-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-31)].
  2. a b c d e f g h Bonnici i Cassar 1991 ↓, s. 156.
  3. a b c d Bonnici i Cassar 1991 ↓, s. 155.
  4. Bonnici i Cassar 1991 ↓, s. 13.
  5. Bonnici i Cassar 1991 ↓, s. 18.
  6. Bonnici i Cassar 1991 ↓, s. 29.
  7. Bonnici i Cassar 1991 ↓, s. 102.
  8. a b c d e Bonnici i Cassar 1991 ↓, s. 158.
  9. a b Bonnici i Cassar 1991 ↓, s. 159.
  10. a b c d Bonnici i Cassar 1991 ↓, s. 161.
  11. a b Bonnici i Cassar 1991 ↓, s. 167.
  12. Bonnici i Cassar 1991 ↓, s. 11.
  13. a b c Bonnici i Cassar 1991 ↓, s. 169.
  14. a b c The Barracca Lift. „The Engineer”. 101, s. 612, 1906-06-15 (ang.). [dostęp 2017-01-15]. 
  15. Bonnici i Cassar 1991 ↓, s. 157.
  16. a b Bonnici i Cassar 1991 ↓, s. 180.
  17. a b Bonnici i Cassar 1991 ↓, s. 165.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Joseph Bonnici, Michael Cassar: The Malta Tramways and the Barracca Lift. Malta: 1991. LCCN 94959739. OCLC 34887183. (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]