Bartsja alpejska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bartsja alpejska
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina zarazowate
Rodzaj bartsja
Gatunek bartsja alpejska
Nazwa systematyczna
Bartsia alpina L.
Sp. Pl. 2: 602. 1753[2]
Synonimy

Bartschia alpina L.

Bartsja alpejska, barczja alpejska (Bartsia alpina L.) – gatunek rośliny należący do rodziny zarazowatych (Orobanchaceae). Jest gatunkiem arktyczno-apejskim. Występuje w Ameryce Północnej, na Grenlandii, Islandii i w górach Europy. W Polsce występuje w Karkonoszach, na Babiej Górze oraz w Tatrach. Łacińską nazwę rodzajową nadano jej na cześć żyjącego w XVIII w holenderskiego lekarza Johanna Bartscha[3].

Morfologia[edytuj]

Łodyga
Podnosząca się, silnie owłosiona długimi włoskami[4] . Roślina ma wysokość 5–20 cm[3].
Kłącze
Rozgałęzione, okryte suchymi łuskami[4].
Liście
Ulistnienie naprzeciwległe. Liście jajowate, o brzegach tępo karbowano-piłkowanych. Są siedzące, obejmują szeroką nasadą łodygę. Mają długość do 2,5 cm, brudnozielony kolor i są owłosione. W dolnej części łodygi są wyraźnie mniejsze, a u jej nasady przechodzą w łuski. Liście podkwiatowe (przysadki) pełniące rolę powabni są fioletowo nabiegłe (w kolorze kwiatów)[3].
Kwiaty
Wyrastają gęsto na szczycie łodygi z kątów fioletowych przysadek tworząc zbite grono. 4-działkowy kielich jest owłosiony i również fioletowo nabiegły. Korona kwiatów ma fioletowy kolor, jest grzbiecista, dwuwargowa i również owłosiona. Górna hełmiasta warga jest niepodzielona i dłuższa od dolnej, dolna warga ma 3 niewygięte łatki. Wewnątrz korony pojedynczy słupek z długą nitkowatą szyjką i pałeczkowatym znamieniem oraz 4 dwusilne pręciki o pylnikach zakończonych dzióbkiem[3][4].
Owoc
Otoczona puchem kielichowym jajowata i zakończona dzióbkiem torebka zawierająca płaskie i oskrzydlone nasiona o długości ok. 2 mm[3].
Bartsia alpina a3.jpg
Bartsia alpina T69.jpg
Bartsia alpina a4.jpg

Biologia i ekologia[edytuj]

Rozwój
Bylina. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Jest półpasożytem. Wnika ssawkami do korzeni roślin, pobierając od nich wodę wraz z solami mineralnymi.
Siedlisko
Wilgotne skały, murawy, hale. Występuje zarówno na podłożu wapiennym, jak i bezwapiennym. W Tatrach główny obszar jej występowania to piętro kosówki i piętro alpejskie, ale występuje również w reglu dolnym i górnym, a sporadycznie można ją spotkać nawet w piętrze turniowym[3].
Fitosocjologia
Gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Seslerietea variae i Ass. Bartsio-Caricetum[5]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-24].
  2. The Plant List. [dostęp 2012-05-28].
  3. a b c d e f Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd.. ISBN 83-7073-385-9.
  4. a b c Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  5. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.