Bassel Khartabil

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bassel Khartabil
Bassel Khartabil (Safadi).jpg
Data i miejsce urodzenia 22 maja 1981
Syria
Rodzaj działalności programista
Przynależność Wolna biblioteka klipartów, Wolna biblioteka czcionek, Fabricatorz, Mozilla, Creative Commons
Odznaczenia
Index on Censorship 2013 Digital Freedom Award[1]
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Bassel Khartabil (arab. ‏باسل خرطبيل‎), także Bassel Safadi (arab. ‏باسل صفدي‎) (ur. 22 maja 1981) – palestyńsko-syryjski programista otwartego oprogramowania oraz aktywista działający na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Od 15 marca 2012 roku więziony w Damaszku przez władze syryjskie[2][3]. Aresztowanie Bassela Khartabila wywołało protest społeczności międzynarodowej, za bezprawne uznały je m.in. Amnesty International i Human Rights Watch.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Khartabil urodził się i wychował w Syrii, gdzie specjalizował się w rozwijaniu oprogramowania Open Source[potrzebne źródło]. Był współzałożycielem oraz CTO firmy Aiki Lab[4] oraz CTO Al-Aous[5], prywatnej firmy zajmującej się dokumentowaniem syryjskiego dziedzictwa historycznego, w tym dzieł sztuki i zabytków[6]. Pracował też jako szef projektu Creative Commons Syria[7][3]. Udzielał się także w projektach takich jak: Mozilla Firefox, Wikipedia, Wolna biblioteka klipartów i Fabricatorz. Jako dziennikarz obywatelski współtworzył także projekt Global Voices, społeczność blogerów i tłumaczy dostarczających informacji o wydarzeniach w swoich krajach i tłumaczących je na obce języki[8].

W początkach XXI wieku stał się członkiem nieformalnej grupy programistów i aktywistów wspierających rozwój społeczeństwa informacyjnego i obywatelskiego w Syrii[9]. Jak uważa Billie Jeanne Brownlee badająca wpływ tzw. nowych mediów na przyczyny syryjskiej wojny domowej, to m.in. dzięki Khartabilowi społeczeństwo syryjskie dowiadywało się o aktach represji i nadużyciach ze strony rządu prezydenta Baszszara al-Asada, o których milczały oficjalne media[9]. Charles Tannock i Ana Gomes, dwoje posłów do Parlamentu Europejskiego, określiło jego działania na rzecz rozwoju Internetu w Syrii jako ważne dla walki o wolność słowa w kraju, którego rząd już wcześniej stosował cenzurę tego medium[10].

W marcu 2013 otrzymał nagrodę Index on Censorship[3] przyznawaną m.in. przez brytyjskich prawników działających na rzecz praw człowieka w ramach grupy Doughty Street Chambers[11] oraz firmę Google[12]. Wraz z nim nagrodę otrzymali także Malala Yousafzai, Kostas Vaxevanis i Zanele Muholi[11][12]. W tym samym roku wpływowy amerykański dwumiesięcznik poświęcony sprawom międzynarodowym Foreign Policy umieścił Khartabila wraz z Rimą Dali na 19. miejscu listy stu najbardziej wpływowych myślicieli roku 2012[13][3] za, jak to określono w laudacji, „naciskanie, wbrew przeciwnościom, na pokojowe rozwiązanie konfliktu w Syrii[14].

Aresztowanie i uwięzienie[edytuj | edytuj kod]

W 2011 Bassel Khartabil był jednym z gości warszawskiego Globalnego Szczytu Creative Commons

Bassel Khartabil został aresztowany przez syryjskie siły bezpieczeństwa w Damaszku 15 marca 2012, w rocznicę pokojowych protestów które z czasem doprowadziły do wybuchu wojny domowej w Syrii[3]. Początkowo przetrzymywany bez wyroku sądu i bez przedstawienia mu oficjalnego aktu oskarżenia w więzieniu Kafer Sousa, pozostawał bez kontaktu z prawnikami i rodziną[3][15]. Na pierwszy kontakt z rodziną pozwolono mu dopiero, gdy w październiku 2012 został przeniesiony do więzienia Adra w Damaszku[16]. Został oskarżony przez władze syryjskie o „narażenie na szwank bezpieczeństwa państwa”[17][18].

W początkach czerwca 2012 wieść o aresztowaniu Bassela Khartabila dotarła poza granice Syrii i wywołała protest społeczności międzynarodowej. W przeciągu kilku dni jego przyjaciele założyli stronę freebasel.org i rozpoczęli wysiłki na rzecz jego uwolnienia[15]. Sprawą zainteresowały się m.in. telewizja Al-Dżazira oraz Electronic Frontier Foundation (EFF)[15][19], informacje o sytuacji syryjskiego programisty zaczęły również pojawiać się w mediach społecznościowych opatrzone hasztagiem #freebasel[20]. W ciągu kilku tygodni wiele osób, firm, grup i organizacji wystosowało do rządu Syrii listy z pytaniem o los Khartabila i żądaniem jego natychmiastowego uwolnienia, m.in. szef Mozilla Foundation Mitchell Baker[20][21], redaktorzy Wikipedii, społeczność Global Voices[22], Creative Commons[23] i EFF[24][25]. Wsparcie sprawie jego uwolnienia zadeklarowali także Larry Lessig[26][27], Jōichi Itō[23][28][29], oraz Catherine Casserly i Mohamed Nanabhay z fundacji Creative Commons[30][31].

W październiku 2012 Amnesty International dotarła do informacji, wedle których Bassel Khartabil miał być torturowany w syryjskim areszcie wojskowym[32].

Jego aresztowanie za bezprawne uznały m.in. Amnesty International i Human Rights Watch[33]. Pod listem protestacyjnym wystosowanym przez tę ostatnią organizację do władz syryjskich w październiku 2015 podpisały się m.in. francuska organizacja Action des Chrétiens pour l'Abolition de la Torture (ACAT), Amnesty International, Electronic Frontier Foundation, Międzynarodowa Federacja na rzecz Praw Człowieka (FIDH), Pen International i Reporterzy bez Granic[33].

Przypisy

  1. "Winners – Index Awards 2013". (ang.).
  2. #FREEBASSEL : a campaign to free Bassel Khartabil from Syrian jail, Al Bawaba [dostęp 2015-11-25].
  3. a b c d e f VitoV. Campanelli VitoV., InfoWar: la battaglia per il controllo e la libertà della rete, GeertG. Lovink, Milano: EGEA, 2013, s. 36-37, ISBN 978-88-238-3398-2 [dostęp 2015-11-25] (wł.).
  4. Aiki Lab (ang.).
  5. الأوس للنشر, www.al-aous.com [dostęp 2015-11-25] (arab.).
  6. Al-Aous Publishers – Daleel Syria – Syrian Company Directory – Syrian Commercial & Industrial Directory, www.aleppochamber.com [dostęp 2015-11-25].
  7. Catherine M.C. M. Casserly Catherine M.C. M., Free Bassel, Free Culture, „The Huffington Post”, 15 marca 2013 [dostęp 2015-11-25] (ang.).
  8. RebeccaR. MacKinnon RebeccaR., Joining Zone Nine, „World Policy Journal”, Seymour Topping, XXXI (3), Connectivity, World Policy Institute, 2014, ISSN 1936-0924 [dostęp 2015-11-25] (ang.).
  9. a b publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Billie JeanneB. J. Brownlee Billie JeanneB. J., The Revolution “From Below” and Its Misinterpretations “From Above”. The Case of Syria’s Neglected Civil Society, „Syria Studies”, 7 (1), University of St. Andrews, 2015, s. 31-59, ISSN 2056-3175 [dostęp 2015-11-25] (ang.).
  10. CharlesCh. Tannock CharlesCh., AnaA. Gomes AnaA., Written question – VP/HR – Imprisonment of Bassel Safadi Khartabil – E-014046/2013, www.europarl.europa.eu, 12 grudnia 2013 [dostęp 2015-11-25].
  11. a b KritikaK. Bhardwaj KritikaK., Ashok K.A. K. Sharma Ashok K.A. K., Malala: The Crusader of Fearless Freedom, Diamond Pocket Books Pvt Ltd, s. 95, ISBN 9788128828010 [dostęp 2015-11-25] (ang.).
  12. a b SaraS. Yasin SaraS., Winners – Index Awards 2013 – Index on Censorship | Index on Censorship, www.indexoncensorship.org, 21 marca 2013 [dostęp 2015-11-25] (ang.).
  13. RaphaelR. Sassower RaphaelR., The Price of Public Intellectuals, Palgrave Macmillan, 8 kwietnia 2014, s. 137, ISBN 9781137385031 [dostęp 2015-11-25] (ang.).
  14. 19 RIMA DALI, BASSEL KHARTABIL, [w:] Foreign Policy (autor korporatywny), The FP Top 100 Global Thinkers, „Foreign Policy”, ISSN 0015-7228 [dostęp 2015-11-25] (ang.).
  15. a b c Activists launch #FREEBASSEL campaign to bring about release of Syrian web entrepreneur, well-known in technology communities - Al Jazeera Blogs, Al Jazeera Blogs, 4 czerwca 2012 [dostęp 2015-11-26] (ang.).
  16. YavuzY. Güçtük YavuzY., The Loss of Humanity: The Human Rights Dimension of the Civil War in Syria, SETA, 22 lipca 2014, s. 72, ISBN 9786054023394 [dostęp 2015-11-25] (ang.).
  17. KatherineK. Maher KatherineK., EdE. Erhart EdE., #FREEBASSEL: uwolnić zaginionego w Syrii aktywistę wolnej kultury, KrzysztofK. Machocki (tłum.), [w:] Blog Stowarzyszenia Wikimedia Polska [online], blog.wikimedia.pl [dostęp 2015-11-26].
  18. Amnesty International (autor korporatywny), Syria: Fears for life of free expression advocate, Amnesty International USA, 20 listopada 2015 [dostęp 2015-11-26] (ang.).
  19. EvaE. Galperin EvaE., Open Source Developer Bassel Khartabil Detained in Syria, [w:] Electronic Frontier Foundation [online], www.eff.org, 4 czerwca 2012 [dostęp 2015-11-26] (ang.).
  20. a b NeilN. McAllister NeilN., Mozilla Foundation and EFF join hunt for Syrian open source developer, „The Register”, 6 czerwca 2012 [dostęp 2015-11-26] (ang.).
  21. Contributor Imprisoned in Syria | Mitchell's Blog, blog.lizardwrangler.com [dostęp 2015-11-26].
  22. Threatened Voices | Bloggers | Bassel (Safadi) Khartabil, threatened.globalvoicesonline.org [dostęp 2015-11-26].
  23. a b JoiJ. Ito JoiJ., Please help us Free Bassel, open source developer and CC volunteer, Creative Commons [dostęp 2015-11-26] (ang.).
  24. FREEBASSEL - Electronic Frontier Foundation's letter, freebassel.org, 30 października 2012 [dostęp 2015-11-26].
  25. Torture Fears for Open Source Software Activist Detained in Syria, https://www.eff.org/ [dostęp 2015-11-26].
  26. DonnaD. Tam DonnaD., Free-software activists hope for detained engineer's freedom - CNET, CNET, 11 czerwca 2012 [dostęp 2015-11-26] (ang.).
  27. LarryL. Lessig LarryL., On the fight for liberty: July 4, 2012, LESSIG Blog, v2, 4 czerwca 2012 [dostęp 2015-11-26].
  28. Please help us Free Bassel, open source developer and CC volunteer - Joi Ito's Web, joi.ito.com [dostęp 2015-11-26].
  29. JoiJ. Ito JoiJ., クリエイティブ・コモンズのボランティアでもあるオープンソース開発者、Bassel氏解放への支援呼びかけ - Joi Ito's Web - JP, joi.ito.com, 2 lipca 2012 [dostęp 2015-11-26] (jap.).
  30. Catherine M.C. M. Casserly Catherine M.C. M., FREEBASSEL - Creative Commons' letter, freebassel.org [dostęp 2015-11-26].
  31. MohamedM. Nanabhay MohamedM., Bassel Safadi at the CC Arab World workshop in..., mohamed.nanabhay.com [dostęp 2015-11-26].
  32. Amnesty International (autor korporatywny), Document - Syria: Torture fears for detainee in Syria: Bassel Khartabil, 18 września 2012 [zarchiwizowane z adresu 2013-02-25].
  33. a b Human Rights Watch (autor korporatywny), Syria: Disclose Advocate’s Whereabouts, Human Rights Watch, 7 października 2015 [dostęp 2015-11-26].