Bassel Khartabil

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bassel Khartabil
Bassel Khartabil (Safadi).jpg
Data i miejsce urodzenia 22 maja 1981
Syria
Data śmierci 2015[potrzebny przypis]
Rodzaj działalności programista
Bassel Khartabil (Safadi) Signature.jpg
Odznaczenia
Index on Censorship 2013 Digital Freedom Award[1]
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Bassel Khartabil (arab. ‏باسل خرطبيل‎), także Bassel Safadi (arab. ‏باسل صفدي‎) (ur. 22 maja 1981, zm. 2015[2][3]) – palestyńsko-syryjski programista otwartego oprogramowania oraz aktywista działający na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Od 15 marca 2012 roku więziony w Damaszku przez władze syryjskie[4][5]. Aresztowanie Bassela Khartabila wywołało protest społeczności międzynarodowej, za bezprawne uznały je m.in. Amnesty International i Human Rights Watch.

Życiorys[edytuj]

Khartabil urodził się i wychował w Syrii, gdzie specjalizował się w rozwijaniu oprogramowania Open Source[potrzebny przypis]. Był współzałożycielem oraz CTO firmy Aiki Lab[6] oraz CTO Al-Aous[7], prywatnej firmy zajmującej się dokumentowaniem syryjskiego dziedzictwa historycznego, w tym dzieł sztuki i zabytków[8]. Pracował też jako szef projektu Creative Commons Syria[9][5]. Udzielał się także w projektach takich jak: Mozilla Firefox, Wikipedia, Wolna biblioteka klipartów i Fabricatorz. Jako dziennikarz obywatelski współtworzył także projekt Global Voices, społeczność blogerów i tłumaczy dostarczających informacji o wydarzeniach w swoich krajach i tłumaczących je na obce języki[10].

W początkach XXI wieku stał się członkiem nieformalnej grupy programistów i aktywistów wspierających rozwój społeczeństwa informacyjnego i obywatelskiego w Syrii[11]. Jak uważa Billie Jeanne Brownlee badająca wpływ tzw. nowych mediów na przyczyny syryjskiej wojny domowej, to m.in. dzięki Khartabilowi społeczeństwo syryjskie dowiadywało się o aktach represji i nadużyciach ze strony rządu prezydenta Baszszara al-Asada, o których milczały oficjalne media[11]. Charles Tannock i Ana Gomes, dwoje posłów do Parlamentu Europejskiego, określiło jego działania na rzecz rozwoju Internetu w Syrii jako ważne dla walki o wolność słowa w kraju, którego rząd już wcześniej stosował cenzurę tego medium[12].

W marcu 2013 otrzymał nagrodę Index on Censorship[5] przyznawaną m.in. przez brytyjskich prawników działających na rzecz praw człowieka w ramach grupy Doughty Street Chambers[13] oraz firmę Google[14]. Wraz z nim nagrodę otrzymali także Malala Yousafzai, Kostas Vaxevanis i Zanele Muholi[13][14]. W tym samym roku wpływowy amerykański dwumiesięcznik poświęcony sprawom międzynarodowym Foreign Policy umieścił Khartabila wraz z Rimą Dali na 19. miejscu listy stu najbardziej wpływowych myślicieli roku 2012[15][5] za, jak to określono w laudacji, „naciskanie, wbrew przeciwnościom, na pokojowe rozwiązanie konfliktu w Syrii[16].

Aresztowanie i uwięzienie[edytuj]

W 2011 Bassel Khartabil był jednym z gości warszawskiego Globalnego Szczytu Creative Commons

Bassel Khartabil został aresztowany przez syryjskie siły bezpieczeństwa w Damaszku 15 marca 2012, w rocznicę pokojowych protestów, które z czasem doprowadziły do wybuchu wojny domowej w Syrii[5]. Początkowo przetrzymywany bez wyroku sądu i bez przedstawienia mu oficjalnego aktu oskarżenia w więzieniu Kafer Sousa, pozostawał bez kontaktu z prawnikami i rodziną[5][17]. Na pierwszy kontakt z rodziną pozwolono mu dopiero, gdy w październiku 2012 został przeniesiony do więzienia Adra w Damaszku[18]. Został oskarżony przez władze syryjskie o „narażenie na szwank bezpieczeństwa państwa”[19][20].

W początkach czerwca 2012 wieść o aresztowaniu Bassela Khartabila dotarła poza granice Syrii i wywołała protest społeczności międzynarodowej. W przeciągu kilku dni jego przyjaciele założyli stronę freebassel.org i rozpoczęli wysiłki na rzecz jego uwolnienia[17]. Sprawą zainteresowały się m.in. telewizja Al-Dżazira oraz Electronic Frontier Foundation (EFF)[17][21], informacje o sytuacji syryjskiego programisty zaczęły również pojawiać się w mediach społecznościowych opatrzone hasztagiem #freebasel[22]. W ciągu kilku tygodni wiele osób, firm, grup i organizacji wystosowało do rządu Syrii listy z pytaniem o los Khartabila i żądaniem jego natychmiastowego uwolnienia, m.in. szef Mozilla Foundation Mitchell Baker[22][23], redaktorzy Wikipedii, społeczność Global Voices[24], Creative Commons[25] i EFF[26][27]. Wsparcie sprawie jego uwolnienia zadeklarowali także Larry Lessig[28][29], Jōichi Itō[25][30][31], oraz Catherine Casserly i Mohamed Nanabhay z fundacji Creative Commons[32][33].

W październiku 2012 Amnesty International dotarła do informacji, wedle których Bassel Khartabil miał być torturowany w syryjskim areszcie wojskowym[34].

Jego aresztowanie za bezprawne uznały m.in. Amnesty International i Human Rights Watch[35]. Pod listem protestacyjnym wystosowanym przez tę ostatnią organizację do władz syryjskich w październiku 2015 podpisały się m.in. francuska organizacja Action des Chrétiens pour l'Abolition de la Torture (ACAT), Amnesty International, Electronic Frontier Foundation, Międzynarodowa Federacja na rzecz Praw Człowieka (FIDH), Pen International i Reporterzy bez Granic[35].

Przypisy

  1. „Winners – Index Awards 2013”. (ang.).
  2. Missing Syrian internet activist Bassel Khartabil executed in 2015, wife says. 2017-08-02. [dostęp 2017-12-03].
  3. http://freebassel.org/campaign/statements/2017/08/10/bassel-khartabil-demand/. 2017-08-10. [dostęp 2017-12-03].
  4. #FREEBASSEL. A campaign to free Bassel Khartabil from Syrian jail, Al Bawaba [dostęp 2017-08-04].
  5. a b c d e f Vito Campanelli, InfoWar: la battaglia per il controllo e la libertà della rete, Geert Lovink, Milano: EGEA, 2013, s. 36–37, ISBN 978-88-238-3398-2 [dostęp 2015-11-25] (wł.).
  6. Aiki Lab (ang.).
  7. الأوس للنشر, www.al-aous.com [dostęp 2015-11-25] [zarchiwizowane z adresu 2016-04-22] (arab.).
  8. Al-Aous Publishers – Daleel Syria – Syrian Company Directory – Syrian Commercial & Industrial Directory, www.aleppochamber.com [dostęp 2015-11-25].
  9. Catherine M. Casserly, Free Bassel, Free Culture, „The Huffington Post”, 15 marca 2013 [dostęp 2015-11-25] (ang.).
  10. Rebecca MacKinnon, Joining Zone Nine, „World Policy Journal”, Seymour Topping, XXXI (3), Connectivity, World Policy Institute, 2014, ISSN 1936-0924 [dostęp 2015-11-25] (ang.).
  11. a b publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Billie Jeanne Brownlee, The Revolution “From Below” and Its Misinterpretations “From Above”. The Case of Syria’s Neglected Civil Society, „Syria Studies”, 7 (1), University of St. Andrews, 2015, s. 31–59, ISSN 2056-3175 [dostęp 2015-11-25] (ang.).
  12. Charles Tannock, Ana Gomes, Written question – VP/HR – Imprisonment of Bassel Safadi Khartabil – E-014046/2013, www.europarl.europa.eu, 12 grudnia 2013 [dostęp 2015-11-25].
  13. a b Kritika Bhardwaj, Ashok K. Sharma, Malala: The Crusader of Fearless Freedom, Diamond Pocket Books Pvt Ltd, s. 95, ISBN 9788128828010 [dostęp 2015-11-25] (ang.).
  14. a b Sara Yasin, Winners – Index Awards 2013 – Index on Censorship | Index on Censorship, www.indexoncensorship.org, 21 marca 2013 [dostęp 2015-11-25] (ang.).
  15. Raphael Sassower, The Price of Public Intellectuals, Palgrave Macmillan, 8 kwietnia 2014, s. 137, ISBN 9781137385031 [dostęp 2015-11-25] (ang.).
  16. 19 RIMA DALI, BASSEL KHARTABIL [w:] Foreign Policy (autor korporatywny), The FP Top 100 Global Thinkers, „Foreign Policy, ISSN 0015-7228 [dostęp 2015-11-25] (ang.).
  17. a b c Activists launch #FREEBASSEL campaign to bring about release of Syrian web entrepreneur, well-known in technology communities – Al Jazeera Blogs, Al Jazeera Blogs, 4 czerwca 2012 [dostęp 2015-11-26] [zarchiwizowane z adresu 2012-07-04] (ang.).
  18. Yavuz Güçtük, The Loss of Humanity: The Human Rights Dimension of the Civil War in Syria, SETA, 22 lipca 2014, s. 72, ISBN 9786054023394 [dostęp 2015-11-25] (ang.).
  19. Katherine Maher, Ed Erhart, #FREEBASSEL: uwolnić zaginionego w Syrii aktywistę wolnej kultury, Krzysztof Machocki (tłum.) [w:] Blog Stowarzyszenia Wikimedia Polska [online], blog.wikimedia.pl [dostęp 2015-11-26].
  20. Amnesty International (autor korporatywny), Syria: Fears for life of free expression advocate, Amnesty International USA, 20 listopada 2015 [dostęp 2015-11-26] (ang.).
  21. Eva Galperin, Open Source Developer Bassel Khartabil Detained in Syria [w:] Electronic Frontier Foundation [online], www.eff.org, 4 czerwca 2012 [dostęp 2015-11-26] (ang.).
  22. a b Neil McAllister, Mozilla Foundation and EFF join hunt for Syrian open source developer, „The Register”, 6 czerwca 2012 [dostęp 2015-11-26] (ang.).
  23. Contributor Imprisoned in Syria | Mitchell’s Blog, blog.lizardwrangler.com [dostęp 2015-11-26].
  24. Threatened Voices | Bloggers | Bassel (Safadi) Khartabil, threatened.globalvoicesonline.org [dostęp 2015-11-26].
  25. a b Joi Ito, Please help us Free Bassel, open source developer and CC volunteer, Creative Commons [dostęp 2015-11-26] (ang.).
  26. FREEBASSEL - Electronic Frontier Foundation’s letter, freebassel.org, 30 października 2012 [dostęp 2015-11-26].
  27. Torture Fears for Open Source Software Activist Detained in Syria, Electronic Frontier Foundation [dostęp 2015-11-26].
  28. Donna Tam, Free-software activists hope for detained engineer’s freedom – CNET, CNET, 11 czerwca 2012 [dostęp 2015-11-26] (ang.).
  29. Larry Lessig, On the fight for liberty: July 4, 2012, LESSIG Blog, v2, 4 czerwca 2012 [dostęp 2015-11-26].
  30. Please help us Free Bassel, open source developer and CC volunteer - Joi Ito’s Web, joi.ito.com [dostęp 2015-11-26].
  31. Joi Ito, クリエイティブ・コモンズのボランティアでもあるオープンソース開発者、Bassel氏解放への支援呼びかけ - Joi Ito’s Web - JP, joi.ito.com, 2 lipca 2012 [dostęp 2015-11-26] (jap.).
  32. Catherine M. Casserly, FREEBASSEL - Creative Commons’ letter, freebassel.org [dostęp 2015-11-26].
  33. Mohamed Nanabhay, Bassel Safadi at the CC Arab World workshop in..., mohamed.nanabhay.com [dostęp 2015-11-26].
  34. Amnesty International (autor korporatywny), Document - Syria: Torture fears for detainee in Syria: Bassel Khartabil, 18 września 2012 [zarchiwizowane z adresu 2013-02-25].
  35. a b Human Rights Watch (autor korporatywny), Syria: Disclose Advocate’s Whereabouts, Human Rights Watch, 7 października 2015 [dostęp 2015-11-26].