Baszków (wieś w województwie wielkopolskim)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Baszków
Pałac w Baszkowie
Pałac w Baszkowie
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat krotoszyński
Gmina Zduny
Liczba ludności (2005) ponad 800
Kod pocztowy 63-740
Tablice rejestracyjne PKR
SIMC 0210855
Położenie na mapie gminy Zduny
Mapa lokalizacyjna gminy Zduny
Baszków
Baszków
Położenie na mapie powiatu krotoszyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krotoszyńskiego
Baszków
Baszków
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Baszków
Baszków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Baszków
Baszków
Ziemia51°40′49″N 17°17′20″E/51,680278 17,288889

Baszkówwieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie krotoszyńskim, w gminie Zduny[1][2].

Liczy ponad 800 mieszkańców. Przez okoliczne łąki przebiegają rzeki: Orla, Żydowski Potok i Borownica.

Położenie[edytuj]

Baszków jest położony około 5 km na zachód od Zdun, około 10 km na zachód od Krotoszyna i około 35 km na zachód od Ostrowa, przy drodze powiatowej Zduny-Kobylin.

Historia[edytuj]

Pod obecną nazwą znany od 1457 roku. Podobno kiedyś była w tym miejscu jeszcze wieś Włodyki, która połączyła się w bliżej nieokreślonym momencie (lecz na pewno nie wcześniej niż w 1546 r.) z Baszkowem. Początkowo była własnością rodu Baszkowskich. Po 1613 roku Abraham Sieniut (pan Kobylina i posiadający znaczne udziały w Zdunach) zbudował tutaj wielką drewnianą rezydencję i żył tutaj również jego wnuk. W 1684 roku Baszków przeszedł na własność Leszczyńskich, a następnie, prawdopodobnie w 1791 Mielżyńskich, którzy ufundowali pałac z 1804-1805 i obecny kościół pw. WNMP z 1829, zbudowany na miejscu starszego, drewnianego. Heinrich XIII von Reuss wszedł w posiadanie wsi (podobno wygrał ją w karty) w 1861[3]. Od 1913 do 1939 właścicielami pałacu byli Czartoryscy.

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Krotoszyn w rejencji poznańskiej[4]. Baszków należał do okręgu kobylińskiego tego powiatu i stanowił odrębny majątek, którego właścicielem był wówczas Aleksander Mielżyński[4]. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 449 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 52 dymy (domostwa)[4].

W latach 1848 oraz 1863 w Baszkowie i Konarzewie Franciszek Nawrocki (Jakub Nawrot) organizował na polecenie płk. Ludwika Oborskiego oddziały powstańcze. Franciszek Nawrocki był współpracownikiem Ludwika Oborskiego i gen.Mariana Langiewicza. Uczestniczył w tajnych spotkaniach i naradach wojskowych w Krotoszynie[5]. Wnukiem Franciszka Nawrockiego był powstaniec wielkopolski, zamordowany w Katyniu mjr Władysław Nawrocki s. Jana Kantego Nawrockiego[6], który chętnie odwiedzał swoje rodzinne strony na przełomie XIX i XX wieku, w czasie powstania wielkopolskiego oraz w późniejszych latach.

W okresie międzywojennym 1925 - 1936, w okolicach Baszkowa pocztowiec i późniejszy harcmistrz Ludwik Danielak organizował obozy harcerskie[7], także w ramach Przysposobienia Wojskowego. Tworzył na terenie powiatu krotoszyńskiego drużyny harcerskie, zarówno żeńskie jak i męskie, które przysposabiał do przyszłej służby Polsce.

Baszków został wyzwolony spod okupacji hitlerowskiej w styczniu 1945 roku przez oddziały radzieckie 1 Frontu Białoruskiego. Ich pamięć uczczono pomnikiem w miejscowym parku[8].

Zabytki[edytuj]

brama pałacu, widok na kościół
  • pałac wybudowany około 1804-1805 roku dzięki mecenatowi Mikołaja Mielżyńskiego przez ludzi związanych z pracownią Davida Gilly'ego, późnoklasycystyczny; przebudowany około 1860 roku; dodano wówczas północne skrzydło z salą jadalną; portal przyozdobiony jest czterema kolumnami jońskimi i tympanonem z kartuszem herbowym von Reuss; w 1913 roku został sprzedany Olgierdowi Czartoryskiemu i aż do 1939 r. był własnością Czartoryskich. Obecnie mieści się w nim Dom Pomocy Społecznej,
    • park krajobrazowy z sadzawkami, głazami narzutowymi i różnorodnym drzewostanem (ok. 11 ha) utworzony ok. 1830 roku przez żonę M. Mielżyńskiego i jego synową Katarzynę Potulicką,
  • kościół parafialny fundacji Mielżyńskich pw. WNMP, klasycystyczny, z 1829 roku (ciekawostka: pałac i kościół zostały w ten sposób usytuowane ,żeby stojąc w frontowym wejściu pałacu i patrząc w stronę kościoła można było zobaczyć ołtarz)
    • ołtarz główny z dużym krzyżem z XVII wieku (pochodzący prawdopodobnie z wcześniejszego drewnianego kościoła) oraz rzeźbami św. Stanisław i św. Wojciech wykonanymi w 1919 roku przez Marcina Rożka,
  • zabudowania folwarczne z XIX wieku,
  • grodzisko średniowieczne - Rejestr NID - numer rejestru - 439/Wlkp/C z 2012-11-21 (stanowisko 1)
  • Na wschód od Baszkowa przy rozstaju dróg niedaleko leśniczówki w lesie znajduje się kamienna tablica pamiątkowa na cześć brata niegdysiejszego właściciela pałacu w Baszkowie- Heinrich'a XIII von Reuss,
Kościół

Przyroda[edytuj]

Turystyka[edytuj]

Przypisy

  1. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  2. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-06-19].
  3. Kronika, Czas 1861 nr 36 (13 luty)
  4. a b c Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜ztwa Poznańskiego. Lipsk: Jan Nepomucen Bobrowicz, Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 244.
  5. Potomek Banity, A. Nawrocki, wyd Krotoszyn 1971, Muzeum Regionalne im. H. Ławniczaka w Krotoszynie
  6. https://zduny.wordpress.com/2015/04/18/wladyslaw-nawrocki/
  7. S. Ryter, Moje harcerstwo, Izba Muzealna ZOK w Zdunach
  8. ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945” Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 264

Linki zewnętrzne[edytuj]