Baszta Spasska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Baszta Spasska (Zbawiciela)
Baszta Spasska – widok z Placu Czerwonego.
Baszta Spasska – widok z Placu Czerwonego.
Państwo  Rosja
Miejscowość Moskwa
Typ budynku baszta bramna
Styl architektoniczny gotyk, renesans, neogotyk
Architekt Pietro Antonio Solari
Wysokość całkowita 71 m m
Ukończenie budowy 1491[1]
Położenie na mapie Moskwy
Mapa lokalizacyjna Moskwy
Baszta Spasska (Zbawiciela)
Baszta Spasska (Zbawiciela)
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Baszta Spasska (Zbawiciela)
Baszta Spasska (Zbawiciela)
Ziemia 55°45′09,15″N 37°37′17,05″E/55,752542 37,621403

Baszta Spasska – baszta bramna, jeden z obiektów fortyfikacyjnych w obrębie umocnień Kremla w Moskwie, na wschodniej pierzei murów kremlowskich od strony Placu Czerwonego. Jeden z najbardziej rozpoznawanych elementów architektonicznych kompleksu Placu Czerwonego. Posiada zegar wieżowy z kurantami, wydzwaniającymi oficjalny czas moskiewski[2].

Historia[edytuj]

Wybudowana na zlecenie cara Iwana III Wielkiego pod kierunkiem włoskiego architekta Pietro Solariego w roku 1491, jako element nowych, ceglanych fortyfikacji obronnych Moskwy, w miejscu dawnej baszty Frołowskiej[1]. Swą początkową nazwę (Baszta Frołowska) odziedziczyła po poprzedniczce. Nazwa wiązała się z sąsiadującym z basztą soborem pod wezwaniem Frola i Laura[3]. Obecna nazwa (Спасская башня ros.) pochodzi od ikony Obrazu Chrystusa Zbawiciela Nie Ludzką Ręką Uczynionego oraz ikony Chrystusa Zbawiciela Smoleńskiego (ros. Спас, Spas – Zbawiciel), które zostały umieszczone na fasadzie baszty, nad bramą wjazdową, w roku 1658. Jako pierwsza z baszt kremlowskich otrzymała wielopoziomowe zadaszenie z manierystycznymi ozdobami, figurkami oraz zegar wieżowy z kurantami, według projektu Bażena Ogurcowa i Christophera Hallowaya (1624-1625)[1]. Służyła jako główne, reprezentacyjne wejście na Kreml. W 1628 wskutek pożaru doznała licznych uszkodzeń. W połowie XVII w. szczyt wieży ozdobił dwugłowy carski orzeł, a drewniany most nad fosą zastąpiono kamiennym, o długości 42 m i szerokości 10 m. Most ten, istniejący do 1812 r., był okupowany przez sprzedawców książek. W 1707 zegar i kuranty zostały wymienione na wykonane w Amsterdamie (zegarmistrzowie: J. Garnow, N. Jakowlew). Obecny zegar w wieży wykonano w wytwórni braci Butenopów i zainstalowano w latach 1851-52[1]. W 1868 r. baszta była gruntownie odnowiona, pod kierunkiem P. A. Gierasimowa. W 1917 r. baszta uległa poważnym uszkodzeniom, wskutek ostrzału artyleryjskiego. Do roku 1918 została kompletnie odnowiona[2]. W 1935 roku dwugłowego orła carskiego na szczycie wieży zastąpiono pięcioramienną gwiazdą czerwoną[1][4].

Opis[edytuj]

Wysokość całkowita: 71 m (bez gwiazdy: 67,3 m), grubość murów: do 3,6 m, obwód u podstawy: 68,2 m[1]. Dziesięciopoziomowa, u podstawy czworokątna, dach wieżowy wysoki, oktaedryczny z ośmioma fasetkowatymi oknami pod szczytem, kryty kolorową dachówką. Ściany ceglane, podwójne, z wewnętrzną klatką schodową. Brama flankowana przez dwa małe bastiony (obecnie przekształcone na strażnice), mury zwieńczone blankami gibelińskimi[5].

Na fasadzie znajduje się dwujęzyczna inskrypcja fundacyjna:

IOANNES VASILII DEI GRATIA MAGNUS/ DUX VOLODIMERIAE, MOSCOVIAE, NOV/OGARDIAE, TFERIAE, PLESCOVIAE, VETICIAE,/ ONGARIAE, PERMIAE, BUOLGARIAE ET/ ALIAS TOTIUSQ(UE) RAXIE D(OMI)NUS,/ A(N)NO 30 IMPERII SUI HAS TURRES CO(N)DERE/ F(ECIT) ET STATUIT PETRUS ANTONIUS SOLARIUS/ MEDIOLANENSIS A(N)NO N(ATIVIT) A(TIS) D(OM)INI 1491 K(ALENDIS) M(ARTIIS) I(USSIT) P(ONERE)
В ЛЕТО 6999 ИУЛИА БОЖИЕЮ МИЛОСТИЮСДЕЛАНА БЫСТ СИА СТРЕЛНИЦА ПОВЕЛЕНИЕМЬ/ ИОАННА ВАСИЛЬЕВИЧА ГДРА И САМОДРЪЖЦА ВСЕЯ РУСИИ И ВЕЛИКОГО КНЗЯ ВОЛО/ДИМЕРЬСКОГО И МОСКОВСКОГО И НОВОГОРОДСКОГО ИПСКОВСКОГО И ТВЕРЬСКОГО И ЮГ/ОРСКОГО И ВЯТСКОГО ИПЕРМСКОГО И БОЛГАРСКОГО И ИНЫХ ВЪ 30 Е ЛЕТО ГДР/ЬСТВАЕГО А ДЕЛАЛЪ ПЕТРЪ АНТОНИЕ ОТ ГРАДА МЕДИОЛАНА

(w tłumaczeniu z łac.: Iwan Wasylewicz z Bożej łaski wielki książę włodzimierski, moskiewski, nowogrodzki, twerski, pskowski, wiacki, (j)ugorski, permski, bułgarski i pan całej Rusi, w 30. roku swego panowania rozkazał zbudować tę wieżę, polecenie wykonał Piotr Antoni Solari, Mediolańczyk, 1 marca Roku Pańskiego 1491).[6].

Bogate zdobienia malarskie, wyobrażonym na ikonach postaciom Chrystusa Zbawiciela towarzyszą wizerunki klęczących św. Sergiusza z Radoneża i Warłaama Chutyńskiego. Dekoracje malarską uzupełnia ikona chusty św. Weroniki, na wewnętrznej ścianie baszty, od strony Kremla, w towarzystwie wizerunków świętych Piotra i Aleksego. Ikony zostały wykonane techniką ‘al fresco’. Wieża ozdobiona jest rzeźbami św. Jerzego na koniu i św. Dymitra Sołuńskiego (XV w., N. Jermolin)[1]. Zegar wieżowy zajmuje trzy poziomy, ma cztery tarcze (po jednej na każdej ze ścian) o średnicy 6,12 m każda, wskazówki mają 2,97 m i 3,28 m. Cały mechanizm zegarowy ma masę ok. 25 ton. Kuranty: 9 dzwonów wybijających kwadranse (po 320 kg każdy), 1 dzwon wybijający godziny (2211 kg)[1]. Czas pokazywany jest zsynchronizowany z oficjalnym czasem kontrolowanym przez moskiewski Instytut Astronomiczny Sternberga. O godz. 12 i 6 kuranty grają hymn Federacji Rosyjskiej.

Badania archeologiczne[edytuj]

W obrębie baszty znaleziono cztery skarby, z których najstarszy pochodził z czasu inwazji Wielkiej Hordy Mongolskiej (1238 r.), a największy składał się z 34769 monet, 23 srebrnych przedmiotów i 3 dużych pereł[1].

Galeria[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e f g h i Goncharenko 2001. The Moscow Kremlin: walls and towers – a guide. State Historical and Cultural MuseumReserve, Moskwa, str. 96
  2. a b Kreml – strona oficjalna: mury i baszty
  3. А. А. Гончарова , А. И. Хамцов. Стены и башни Кремля. М., Mockва 1980
  4. Орлы и звёзды на кремлёвских башнях
  5. Bochenek R.H. 1990. 1000 słów o inżynierii wojskowej i fortyfikacjach. Wydawnictwo MON, Warszawa, str. 165
  6. O. A. Belobrowa: ЛАТИНСКАЯ НАДПИСЬ НА ФРОЛОВСКИХ ВОРОТАХ МОСКОВСКОГО КРЕМЛЯ И ЕЕ СУДЬБА В ДРЕВНЕРУССКОЙ ПИСЬМЕННОСТИ. GMMK – Materials and researches. New attributions., 1987. [dostęp 2014-02-25]. s. str.51-57.

Linki zewnętrzne[edytuj]