Batalion Elektrotechniczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Batalion Elektrotechniczny
Ilustracja
Odznaka pamiątkowa
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 5 sierpnia[1]
Dowódcy
Pierwszy kpt. Jan Rylce
Ostatni ppłk dypl. Ryszard Włodzimierz Zyms
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk saperzy
Podległość Dowództwo Saperów MSWojsk.
Jednostki saperskie WP w 1939
Tablica upamiętniająca żołnierzy Batalionu Elektrotechnicznego, Nowy Dwór Mazowiecki

Batalion Elektrotechniczny - pododdział saperów Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Batalion podlegał Dowództwu Saperów Ministerstwa Spraw Wojskowych. Był pododdziałem całkowicie zmotoryzowanym. Eksploatowano w nim między innymi ciągniki Citroën-Kegresse B2 10CV i C4P.

W sierpniu 1919, w garnizonie Warszawa, sformowany został batalion maszynowy saperów. W marcu 1921 Jednostka dyslokowana została do Nowego Dworu Mazowieckiego, a w 1925 przemianowana na batalion elektrotechniczny. Na początku 1932 batalion sformował morską kompanię reflektorów, która w lutym tego roku przeniesiona została do Gdyni i podporządkowana dowódcy 1 Morskiego dywizjonu artylerii przeciwlotniczej. Kompania wyposażona była w reflektory Breguet 120 cm przewożone na ciągnikach Citroën-Kegresse. W kampanii wrześniowej 1939 pododdział walczył w obronie wybrzeża przy czym jeden pluton wszedł w skład załogi Rejonu Umocnionego „Hel”.

Od 24 lutego 2004 tradycje batalionów: maszynowego (1919–1925), elektrotechnicznego (1925–1934) i silnikowego (1930–1939) kontynuuje 5 Ośrodek Przechowywania Sprzętu im. ppłk. Adama Szugajewa w Nowym Dworze Mazowieckim.

Mobilizacja w 1939[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” batalion elektrotechniczny miał wystawić:
w okresie zagrożenia, w grupie jednostek oznaczonych kolorem brązowym, podgrupa 2:

  • jedną kompanię reflektorów przeciwlotniczych nr 14, wyposażoną w reflektory zdalnie sterowane 150 cm przewożone na ciągnikach C4P,
  • dwie kompanie reflektorów przeciwlotniczych nr 11 i 17, wyposażone w reflektory 120 cm przewożone na ciągnikach Citroën-Kegresse,

w I rzucie mobilizacji powszechnej:

  • dziewięć samodzielnych plutonów elektrotechnicznych nr 11, 12, 13, 17, 19, 21, 22, 24, 29,
  • pięć plutonów elektrotechnicznych specjalnych nr 1, 4, 5, 7 i 8.

Zmobilizowane jednostki planowano przydzielić następująco:

  • Armii Łódź - 1 specjalny plutony elektrotechniczny i 1 stacja elektrowagonowa,
  • Armii Modlin - 1 specjalny i 2 samodzielne plutony elektrotechniczne,
  • Armii Pomorze - 2 specjalne plutony elektrotechniczne i 1 stacja elektrowagonowa,
  • Armii Poznań - 2 specjalne plutony elektrotechniczne i 1 stacja elektrowagonowa,
  • Armii Warszawa - 1 kompania elektrotechniczna specjalna
  • Odwód NW - 1 kompania elektrotechniczna specjalna,
  • OPL Kraju - 3 kompanie reflektorów przeciwlotniczych (jedna reflektorów 150 cm i 2 120 cm).

Batalion elektrotechniczny zmobilizował w 1939:

  • 3 kompanie reflektorów przeciwlotniczych (1 reflektorów 150 cm i dwie 120 cm),
  • 2 kompanie elektrotechniczne specjalne (wysokiego napięcia),
  • 2 samodzielne plutony elektrotechniczne,
  • 6 plutonów elektrotechnicznych specjalnych,
  • 3 stacje elektrowagonowe.

Ponadto rozwinął Ośrodek Zapasowy Saperów Specjalnych nr 1.

Żołnierze batalionu[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy batalionu
Byli oficerowie batalionu, przed 1929 rokiem
Zastępcy dowódcy batalionu (od 1938 roku – I zastępca dowódcy)
Kwatermistrzowie (od 1938 roku – II zastępca dowódcy)
  • kpt. Stefan Romeyko (1929)
  • kpt Eugeniusz Szubert (1930[5])
  • mjr adm. (sap.) Władysław Błażejowski (1939)
Oficerowie batalionu
Dowództwo batalionu w 1929 roku
Kwatermistrzostwo batalionu w 1929 roku
Oficerowie elektrowni, wodociągów i warsztatów w 1929 roku

Organizacja i obsada personalna batalionu w 1929 roku[edytuj | edytuj kod]

W dniu 5 sierpnia 1929 roku obchodzono 10-lecie batalionu, z tej okazji wykonano pamiątkowy album, w którym upamiętniono obsadę batalionu[6]:

  • Dowództwo:
    • mjr Zdzisław Podgórski – p.o. dowódcy batalionu
    • por. Aleksander Karhesy – adiutant
    • kpt. dr Aleksander Ciechanowski – naczelny lekarz
  • Kwatermistrzostwo:
    • kpt. Stefan Romeyko – kwatermistrz
    • por. Mieczysław Niedzielski – oficer materiałowy
    • por. Henryk Gołębiewski – oficer ewidencyjny
    • por. adm. Jan Wnęk – płatnik
    • por. Eugeniusz Telszewski – referent „Mob”
  • Elektrownie, wodociągi i warsztaty:
    • kpt. Antoni Żarski – kierownik elektrowni i stacji pomp wodociągowych
    • kpt. inż. Stanisław Derejski – zastępca kierownika elektrowni i pomp wodociągowych
    • por. Kazimierz Grüner – kierownik warsztatów elektromechanicznych i elektrowni szkolnej
    • por. Józef Żukowski – oficer warsztatowy

Organizacja i obsada personalna batalionu w 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Ostatnia organizacja pokojowa i obsada personalna batalionu[7][a]

  • dowódca batalionu – ppłk Ryszard Włodzimierz Zyms
  • I zastępca dowódcy batalionu – mjr Wacław Szpinko
  • adiutant – por. Kuciński Wacław
  • oficer sztabowy ds. wyszkolenia – wakat
  • kierownik kursu lotników – kpt. inż. Rafalski Wacław
  • lekarz medycyny – por. lek. Ostrowski Marian Antoni
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr adm. (sap.) Władysław Błażejowski
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Jordan Edwin
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – por. Robert Turbaczewski
  • oficer administracyjno-materiałowy – por. Jabłoński Henryk Józef
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Dybaczewski Piotr
  • dowódca kompanii gospodarczej – por. Włódarski Dominik
  • oficer żywnościowy – ppor. rez. pdsc. Zagórski Mieczysław
  • komendant parku – por. Koleda Sergiusz
  • zastępca komendanta – por. Tomasini Zbigniew Józef
  • dowódca plutonu łączności – vacat
  • dowódca kompanii szkolnej – mjr Mieczysław Niedzielski
  • instruktor – por. Gierycz Stanisław Lechosław
  • instruktor – por. Oster Jerzy Władysław
  • instruktor – por. Sidorowicz Eugeniusz
  • instruktor – ppor. Sobolewski Michał
  • dowódca plutonu podchorążych rezerwy – por. Franciszek Sobiewski z belektr (*11 VI 1908, † 1940 Charków)
  • dowódca 1 kompanii elektrotechnicznej – por. Gałaszkiewicz Stefan
  • instruktor – por. Krąpiec Józef Eugeniusz
  • instruktor – por. Sanetra Tadeusz Kazimierz
  • dowódca 2 kompanii elektrotechnicznej – kpt. Siedlecki Antoni
  • instruktor – ppor. Musiałek Zbigniew
  • instruktor – ppor. Kwiatkowski Żelisław Eligiusz Marian
  • dowódca kompanii hydrograficznej – kpt. Gawina Aleksander
  • instruktor – por. Skupieński Jerzy Ludwik
  • dowódca kompanii reflektorów przeciwlotniczych – mjr Ludwik Gabriel
  • instruktor – ppor. Cugowski Jan Jerzy
  • instruktor – ppor. Jabłonowski Janusz
  • instruktor – ppor. Kubiak Mieczysław Stefan
  • dowódca kompanii doświadczalnej reflektorów przeciwlotniczych – kpt. inż. Romuald Januszkiewicz
  • instruktor – ppor. Jaworski Leszek
  • instruktor – ppor. rez. pdsc. Minakowski Ludgard

Oddelegowani na kurs:

  • kpt. Kalpas Ryszard
  • kpt. Włoga Stanisław
  • por. Mularski Jerzy
  • por. Osiński Władysław
  • por. Ośródek Stanisław Zygmunt

Symbole batalionu[edytuj | edytuj kod]

Odznaka pamiątkowa

Odznakę stanowi srebrny, równoramienny krzyż emaliowany jasnoniebieski. W centrum widnieje czarny krzyż z czerwono-żółtym kwadratem. Na odznakę nałożono dużą ozdobną literę „E” opierającą się na górnym i dolnym ramieniu krzyża. Wzdłuż wszystkich ramion krzyża – srebrne błyskawice. Wymiary 42 x 42 mm.
Odznaka miała wiązać odznaczonych z tradycjami oraz stanowić nagrodę za wzorową służbę i umacnianie dobrego imienia batalionu. Odznakę nadawał i odbierał dowódca batalionu. Mógł ją otrzymać każdy żołnierz, który odsłużył 2 lata (w służbie zawodowej) lub rok niezawodowo z wyjątkiem karanych sądownie lub dyscyplinarnie. W szczególnych wypadkach odznaka mogła być przyznana osobom prawnym lub fizycznym zasłużonym dla batalionu. Posiadaczom odznaki wydawano legitymacje. Odznakę należało nosić umocowaną na śrubce, na lewej piersi; u oficerów 4 cm poniżej guzika kieszeni górnej, u szeregowych na wysokości 3 guzika munduru. Prawo do jej noszenia tracili:
- karani sądownie lub dyscyplinarnie za dezercję lub samowolne oddalenie się
- karani sądownie za czyny hańbiące karą więzienia
- oficerowie wykluczeni z korpusu oficerskiego prawomocnym orzeczeniem Oficerskiego Sądu Honorowego
- osoby fizyczne lub prawne na podstawie uchwały zebrania oficerskiego
. Ponadto żołnierze batalionu elektrotechnicznego nosili na naramiennikach inicjał „E” , haftowany dla oficerów i starszych podoficerów, a metalowy dla szeregowców i młodszych podoficerów[9].

Święto batalionu

19 maja 1927 Minister Spraw Wojskowych ustalił i zatwierdził dzień 5 sierpnia świętem batalionu[10], a 29 listopada 1930 przesunął tę datę na dzień 5 maja[11].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik Rozkazów MSWojsk. nr 16 z 19 maja 1927 roku
  2. Ś.p. major Jan Rylke. „Polska Zbrojna”. 18, s. 4, 1922-01-19. Warszawa. 
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 35 z 2 czerwca 1923 roku, s. 367.
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 106 z 9 października 1924 roku, s. 582.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 20 września 1930 roku, s. 301.
  6. Na podstawie ręcznie wykonanego albumu: 10 lat istnienia Batalionu Elektrotechnicznego 5.VIII.1919 – 5.VIII.1929, Nowy Dwór k. Modlina.
  7. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 811-812.
  8. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  9. Dziennik Rozkazów Wojskowych nr 3 z 20 stycznia 1930 roku poz. 25
  10. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 16 z 19.05.1927 r., poz. 174.
  11. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 38 z 29.11.1930 r., poz. 446.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2019-02-09].
  • Zdzisław Cutter, „Polskie wojska saperskie w 1939 roku”. Częstochowa 2003
  • Cutter Zdzisław, Mobilizacja wojsk saperskich we wrześniu 1939 r., Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 3 (184) z 2000
  • Piotr Zarzycki, Plan mobilizacyjny „W”. Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny, Oficyna Wydawnicza „Ajaks” i Zarząd XII Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Pruszków 1995, ​ISBN 83-85621-87-3
  • Alfred Kabata, Kompanie reflektorów przeciwlotniczych z batalionu elektrotechnicznego we wrześniu 1939 roku, Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 1-2 (151-152), Warszawa 1995
  • Alfred Kabata. Batalion Elektrotechniczny w Nowym Dworze Mazowieckim w latach 1921-1939. „Fakty Nowodworskie”, s. 29-32, Maj 2014.