Batalion KOP „Wołożyn”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Batalion KOP "Wołożyn")
Skocz do: nawigacja, szukaj
Batalion KOP „Wołożyn”
28 batalion odwodowy
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1927
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Wołożyn
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Numer kryptonimowy: 12[a]
Dyslokacja Wołożyn
Formacja Korpus Ochrony Pogranicza
Podległość 3 Brygada OP
pułk KOP „Wołożyn”
2 pułk piechoty KOP
KOP 1938.png

Batalion KOP „Wołożyn” - pododdział piechoty Korpusu Ochrony Pogranicza.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj]

Na posiedzeniu Politycznego Komitetu Rady Ministrów, w dniach 21-22 sierpnia 1924 roku, zapadła decyzja powołania Korpusu Wojskowej Straży Granicznej. 12 września 1924 roku Ministerstwo Spraw Wojskowych wydało rozkaz wykonawczy w sprawie utworzenia Korpusu Ochrony Pogranicza[1], a 17 września instrukcję określającą jego strukturę[2]. Jesienią 1927 roku, w ramach czwartego etapu organizacji KOP, został sformowany 28 batalion odwodowy. Jednostką formującą był 77 pułk piechoty[3]. Batalion składał się z trzech kompanii piechoty, plutonu łączności i plutonu ckm. Etatowo liczył 22 oficerów. 164 podoficerów i 501 szeregowców[4]. Jednostka została podporządkowana dowódcy 3 Brygady Ochrony Pogranicza w Wilejce[5]. Dowództwo batalionu stacjonowało w Wołożynie położonym na terenie ówczesnego województwa nowogródzkiego.

W 1929 roku pododdział został włączony w skład pułku KOP „Wołożyn” i przemianowany na 28 batalion odwodowy „Wołożyn”[6]. W tym czasie batalion na uzbrojeniu posiadał 817 karabinów Berthier wz.1916, 44 lekkich karabinów maszynowych Bergmann wz. 1915 i 8 ciężkich karabinów maszynowych Hotchkiss wz.1914[7]. Dwa lata później jednostka została przemianowana na batalion KOP „Wołożyn”[6]. Dla potrzeb batalionu rekruta szkolił I batalion piechoty 2 pułku piechoty Legionów ze Staszowa[8].

Po przeprowadzonej reorganizacji „R.2” w 1932 roku batalion składał się z dowództwa batalionu, plutonu łączności, kompanii karabinów maszynowych, kompanii szkolnej i trzech kompanii strzeleckich[9]. W listopadzie 1936 roku batalion etatowo liczył 22 oficerów, 64 podoficerów, 15 nadterminowych i 649 żołnierzy służby zasadniczej[b].

Rozkazem dowódcy KOP z 23 lutego 1937 roku została zapoczątkowana pierwsza faza reorganizacji Korpusu Ochrony Pogranicza „R.3”[10]. Batalion otrzymał nowy etat. Był jednostką administracyjną dla dowództwa pułku KOP „Wołożyn”, posterunku żandarmerii przy pułku KOP „Wołożyn”, komendy powiatu pw KOP „Wołożyn” i stacji gołębi pocztowych KOP „Bogdanów”[11]

Z dniem 15 maja 1939 roku batalion stał się oddziałem gospodarczym. Stanowisko kwatermistrza batalionu przemianowane zostało na stanowisko zastępcy dowódcy batalionu do spraw gospodarczych, płatnika na stanowisko oficera gospodarczego, zastępcy oficera materiałowego dla spraw uzbrojenia na zbrojmistrza, zastępcy oficera materiałowego dla spraw żywnościowych na oficera żywnościowego[12].

Działania batalionu w 1939 roku[edytuj]

Zmobilizowany w kwietniu 1939 roku batalion został skierowany w rejon Żywca[13]. Batalion został włączony w struktury 1 Brygady Górskiej jako III batalion 2 pułku piechoty KOP, dzieląc losy innych jednostek Armii „Kraków”.

9 września 1939 roku część batalionu KOP „Wołożyn” pod dowództwem kpt. Piotra Tymkiewicza oraz 4 batalion forteczny por. Andrzeja Krawca stoczyły bój z nacierającymi na Kolbuszową oddziałami niemieckiej 2 Dywizji Pancernej. W czasie walk poległ między innymi por. Włodzimierz Dolecki.

Po odejściu batalionu włączonego do 1 Brygady Górskiej, garnizon i kadra jednostki w Wołożynie nie odtworzyła batalionu i skoncentrowała się na wsparciu organizacyjnym dla odtwarzanego batalionu „Iwieniec”.

Oficerowie[edytuj]

Dowódcy batalionu
Oficerowie

Struktura organizacyjna i obsada personalna[edytuj]

Organizacja batalionu odwodowego w 1937
Dowództwo batalionu[19]

  • 1 kompania szkolna strzelecka
    • drużyna gospodarcza
    • trzy szkolne plutony strzeleckie po trzy drużyny
  • 2 kompania szkolna strzelecka
    • drużyna gospodarcza
    • dwa plutony po trzy drużyny
  • kompania szkolna ckm
    • drużyna gospodarcza
    • dwa szkolne plutony ckm po trzy drużyny
    • 3 szkolny pluton broni towarzyszących
  • pluton łączności

Stan osobowy[19]

  • oficerów - 21
  • podoficerów zawodowych - 61
  • podoficerów nadterminowych - 21
  • podoficerów i szeregowców służby zasadniczej - 640

Razem - 743 żołnierzy

Organizacja pokojowa batalionu KOP „Wołożyn” i jego obsada personalna na początku 1939 roku.

  • dowództwo batalionu
    • dowódca batalionu - mjr Mieczysław Sokołowski
    • adiutant - kpt. Stanisław Michułka
    • kwatermistrz - kpt. Witold Weber
    • lekarz - kpt. Zdzisław Studzienicki
    • płatnik - kpt. Bronisław Kwiatkowski
    • oficer materiałowy - kpt. Stanisław Grzegorczyk (po nim przejął funkcję por. Wacław Wawrzewski)
  • 1 kompania szkolna - kpt. Piotr Tymkiewicz (od 20 III 1939 dowódca 3 kompanii strzeleckiej)
  • 2 kompania szkolna - kpt. Stanisław Szablowski
  • 3 kompania strzelecka - kpt. Zygmunt Wajdowicz
  • 4 kompania strzelecka - por. Aleksander Rybnik (od 30 XI 1938) i por. Józef Słowiński (wz. od 20 III 1939)
  • kompania ciężkich karabinów maszynowych - kpt. Karol Warth
  • pluton gospodarczy
  • pluton łączności
  • orkiestra batalionu

Obsada personalna batalionu w czerwcu 1939[20]:

  • dowódca batalionu – mjr Mieczysław Kazimierz Sokołowski
  • adiutant batalionu – kpt. Stanisław Michułka[c]
  • dowódca 1 kompanii szkolnej strzelców – kpt. Piotr Tymkiewicz[d]
  • dowódca 2 kompanii szkolnej strzelców – kpt. (mjr) Stanisław Szablowski[e]
  • dowódca kompanii karabinów maszynowych – kpt. Karol Warth[f]

Obsada personalna III/2 pp KOP we wrześniu 1939 roku.

  • dowódca batalionu - mjr Mieczysław Sokołowski
  • oficer łączności - st. sierż. Kapłon
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej - kpt. Piotr Tymkiewicz
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej - por. Bronisław Zając
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej -
  • dowódca 3 kompanii ckm - kpt. Karol Warth

Uwagi

  1. Zarządzenie szefa sztabu KOP ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna w sprawie używania w dowództwie KOP kryptonimów zamiast nazw jednostek KOP → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 426
  2. Wykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 371
  3. Stanisław Michułka, kpt. piech., w KOP od 1938 roku. Do mobilizacji alarmowej adiutant baonu odwodowego KOP „Wołożyn”. We wrześniu 1939 roku I adiutant 2 pp KOP 1. BGór. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 733
  4. Piotr Tymkiewicz , kpt. piech., w KOP od 1935 roku. Do mobilizacji dowódca 1 szkolnej kompanii strzeleckiej baonu odwodowego KOP „Wołożyn”. We wrześniu 1939 roku dowódca 7 kompanii III/2 pp KOP. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 755
  5. Stanisław Szablowski (1899-1940), mjr piech., w KOP od 1937 roku. Do mobilizacji dowódca 2 szkolnej kompanii strzeleckiej baonu odwodowego KOP „Wołożyn”. We wrześniu 1939 roku dowódca odtworzonego baonu KOP „Dederkały”. Więzień obozu w Kozielsku. Zamordowany przez NKWD. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 751
  6. Karol Warth, kpt. piech., w KOP od 1937 roku. Do mobilizacji dowódca kompanii ckm baonu odwodowego KOP „Wolożyn”. We wrześniu 1939 roku dowódca 3 kompanii ckm III/2 pp KOP. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 756

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Henryk Dominiczak: Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919-1939. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 8301102020.
  • Jerzy Prochwicz, Andrzej Konstankiewicz, Jan Rutkiewicz: Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939. Barwa i Broń, 2003. ISBN 9788390021799. OCLC 864242470.
  • Jerzy Prochwicz. Korpus Ochrony Pogranicza w przededniu wojny, Część I. Powstanie i przemiany organizacyjne KOP do 1939 r. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3 (149), s. 148-160, 1994. Warszawa: Wydawnictwo „Czasopisma Wojskowe”. ISSN 0043-7182. 
  • Jerzy Prochwicz. Korpus Ochrony Pogranicza w przededniu wojny, Część II. Przemiany organizacyjne i przygotowania wojenne KOP w 1939 roku. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 4 (150), s. 148-160, 1994. Warszawa: Wydawnictwo „Czasopisma Wojskowe”. ISSN 0043-7182. 
  • Jerzy Prochwicz: Formacje Korpusu Ochrony Pogranicza w 1939 roku. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2003. ISBN 83-88973-58-4.
  • Jerzy Prochwicz. Walki oddziałów KOP na obszarach północno-wschodniej Polski. „Białoruskie Zeszyty Historyczne”. 13, 2000. Białystok. ISSN 1232-7468. 
  • Władysław Steblik, Jeszcze o boju pod Kolbuszową 9.9.1939 r., Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 4 (48), Warszawa 1968, ss. 380-385
  • Władysław Steblik, Armia „Kraków” 1939, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1989, wyd. II, ​ISBN 83-11-07434-8​.
  • Stanisław Wyrzycki: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. 2 pułk piechoty Legionów. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Ajaks, 1992. ISBN 83-85621-05-9.
  • Iwona Wiśniewska, Katarzyna Promińska. Wstęp do inwentarza zespołu archiwalnego „Brygada Korpusu Ochrony Pogranicza «Nowogródek»”. , 2013. Szczecin: Archiwum Straży Granicznej. 
  • Rozkaz wykonawczy Ldz. KOP 5200/tjn.Og.org./27 dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza w sprawie formowania 5-ciu batalionów KOP i 3-ch kompanii piechoty z 8 września 1926 roku
  • Zarządzenie dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza R.142.R.2 w sprawie reorganizacji batalionów i Centralnej Szkoły Podoficerskiej („R.2”) nr L.dz.4160/Tjn.Og.Org/31 z 21 sierpnia 1931 roku.
  • Zarządzenie dowódcy KOP w sprawie reorganizacji Korpusu Ochrony Pogranicza („R.3” I Faza) nr L.500/Tjn.Og.Org/37 z 23 lutego 1937 roku.
  • Marek Jabłonowski, Włodzimierz Jankowski, Bogusław Polak, Jerzy Prochwicz: O niepodległą i granice. Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939. Wybór dokumentów. Warszawa-Pułtusk: Wyższa Szkoła Humanistyczna w Pułtusku. Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, 2001. na s. red. książki ​ISBN 83-88067-48-8​. ISBN 83-88067-47-8.