Batalion ON „Starogard”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Starogardzki Batalion Obrony Narodowej
(Baon piechoty typ spec. nr 82)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1937
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Starogardzki
Tradycje
Rodowód Gniewski Batalion ON
Dowódcy
Pierwszy mjr Emil Niemiec
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Starogard Gdański, Gniew, Tczew
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Formacja Obrona Narodowa
Podległość Pomorska Brygada ON (1937-1939)
Pomorska Brygada ON (1939)

Starogardzki Batalion Obrony Narodowej (Batalion ON „Starogard”) – pododdział piechoty Wojska Polskiego II RP.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

12 czerwca 1937 roku Departament Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych wydał wytyczne do organizacji jednostek Obrony Narodowej. Zgodnie z wytycznymi przystąpiono między innymi do organizacji Gniewskiego batalionu ON. Batalion podporządkowano dowódcy Pomorskiej Brygady ON w Toruniu. Na podstawie pisma L.dz. 3708/Tjn. Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych z 4 września tego roku w sprawie zmiany dyslokacji oddziałów Pomorskiej Brygady ON jednostka została przemianowano na Starogardzki batalion ON. Dowództwo batalionu, oddział zwiadowców i 1 kompania zostały ulokowane w Starogardzie, natomiast 3 kompania w Gniewie. Formowanie zakończono pod koniec roku[1].

1 maja 1938 roku wszedł w życie plan mobilizacyjny „W”[2]. Zgodnie z tym planem 65 Starogardzki pułk piechoty miał zmobilizować w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem niebieskim nową jednostkę pod nazwą „baon piechoty typ spec. nr 82”. Batalion ten miał powstać na bazie Starogardzkiego batalionu ON[3].

2 kwietnia 1939 roku dotychczasowa Pomorska Brygada ON została przemianowana na Chełmińską Brygadę ON z miejscem postoju dowództwa w Toruniu. Nowe dowództwo Pomorskiej Brygady ON zostało sformowane w Świeciu. Podporządkowano mu między innymi Starogardzki batalion ON[4].

15 maja 1939 roku weszła w życie nowa wersja planu mobilizacyjnego „W”[5]. W tej wersji planu baon piechoty typ spec. nr 82 miał być mobilizowany w mobilizacji niejawnej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem zielonym. Proces mobilizacji został rozłożony na trzy jednostki mobilizujące:

  • Komenda Rejonu Uzupełnień Starogard mobilizowała w Starogardzie: dowództwo baonu, pluton pionierów, pluton zwiadu, 1 kompanię strzelecką i kompanię karabinów maszynowych[6],
  • 2 batalion strzelców mobilizował w Tczewie 2 kompanię strzelecką z dotychczasowej kompanii ON „Tczew”[7],
  • 65 pułk piechoty, a konkretnie jego II batalion detaszowany w Gniewie mobilizował 3 kompanię strzelecką z dotychczasowej kompanii ON „Gniew”[3].

Zawiązkiem baonu piechoty typ spec. nr 82 był batalion ON „Starogard”. Dowódca batalionu ON „Starogard” podlegał całkowicie i bezpośrednio pod względem mobilizacyjnym komendantowi rejonu uzupełnień. Za mobilizację pododdziałów baonu w Starogardzie pod względem materiałowym był odpowiedzialny 2 pułk Szwoleżerów Rokitniańskich[6].

Jednocześnie, w tym samym miesiącu, Starogardzki batalion ON został przeformowany na etat batalionu ON typ II tzw. „pomorski”[8].

Pod koniec sierpnia 1939 roku batalion został podporządkowany ppłk. Józefowi Popkowi, dowódcy 209 pułku piechoty. Razem z II batalionem 65 pułku piechoty i kompanią ON „Tczew” oraz 48 dywizjonem artylerii lekkiej tworzył Oddział Wydzielony „Wisła”, w składzie Armii „Pomorze”[9].

6 września 1939 roku batalion ON „Starogard” został przyporządkowany 27 Dywizji Piechoty.

Obsada personalna batalionu[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna batalionu w marcu 1939 roku[10][11][a]:

  • dowódca batalionu – mjr Niemiec Emil (*)[b]
  • dowódca 1 kompanii ON „Starogard” – kpt. Wincenty Marian Warszawski (*)[b]
  • dowódca 2 kompanii ON „Tczew” – kpt.Stefan August Śliwa (*)[b]
  • dowódca 3 kompanii ON „Gniew” – kpt piech. Bolesław Klejment

Obsada personalna batalionu we wrześniu 1939[11]:

  • dowódca batalionu – mjr Emil Niemiec
  • adiutant – por. Marian Spławski
  • dowódca 1 kompanii – kpt. Stefan Śliwa i kpt. Mieczysław Teodorczyk
  • dowódca 2 kompanii – kpt. Julian Tarnawski i por. Antoni Marian Tyssowski
  • dowódca 3 kompanii – kpt. Wincenty Warszawski
  • dowódca kompanii ckm – por. Stanisław Brożek (od 24 VIII 1939[c])
  • dowódca I plutonu ckm – por. rez. mgr Feliks Morkowski († 28 IX 1939 Warszawa[14][15])
  • dowódca III plutonu ckm – ppor. rez. Józef Góral († 27 IX 1939 Warszawa[16])
  • dowódca plutonu moździerzy – ppor. Jerzy Wiaźmin († 19 IX 1939 nad Bzurą)
  • dowódca plutonu przeciwpancernego – NN
  • dowódca plutonu zwiadu – ppor. rez. Sadowski
  • dowódca plutonu łączności – NN
  • dowódca plutonu pionierów - NN
  • dowódca plutonu – ppor. rez. Stanisław Donaj († 1940 Katyń[17])
  • dowódca plutonu – ppor. rez. Zenon Maciejewski
  • dowódca plutonu – ppor. rez. Bernard Puppel
  • dowódca plutonu – ppor. rez. Walenty Macidłowski
  • dowódca plutonu – ppor. rez. Leon Gończ
  • dowódca plutonu – por. rez. Konstanty Ostrowski
  • dowódca plutonu – por. rez. Franciszek Czerwiński
  • dowódca plutonu – por. rez. Marian Wojak
  • dowódca plutonu – ppor. rez. Kazimierz Zaremba
  • dowódca plutonu – ppor. rez. Pancierzyński

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[12].
  2. a b c Gwiazdką oznaczono oficera, który pełnił jednoczenie więcej niż jedną funkcję[13].
  3. Organizatorem i dowódcą kompanii był ppor. Kazimierz Zaremba.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ludwik Głowacki: Obrona Warszawy i Modlina na tle kampanii wrześniowej 1939. Wyd. 5. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985. ISBN 83-11-07109-8.
  • Kazimierz Pindel: Obrona Narodowa 1937-1939. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1979. ISBN 83-11-06301-X.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, 2010. ISBN 978-83-86100-83-5.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.
  • Ryszard Szwoch: Słownik biograficzny Kociewia. T. 4. Starogard Gdański: Towarzystwo Miłośników Ziemi Kociewskiej, 2005. ISBN 83-7114-011-8.
  • Piotr Zarzycki: Plan mobilizacyjny „W”. Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1995. ISBN 83-85621-87-3.
  • Batalion ON „Starogard”. Obrona Narodowa II RP 1937-1939. Serwis poświęcony formacjom Obrony Narodowej II RP i Przysposobienia Wojskowego Konnego. [dostęp 2018-08-20].