Batalion ON „Tuchola”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Batalion ON „Tuchola”
Tucholski batalion ON
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1937
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Tucholski
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Tuchola
Formacja Obrona Narodowa
Podległość Pomorska Brygada ON
Skład typ II

Tucholski Batalion Obrony Narodowej (batalion ON „Tuchola”) – pododdział piechoty Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Tucholski batalion ON został sformowany latem 1937 roku, w składzie Pomorskiej Brygady ON z siedzibą dowództwa w Toruniu[1]. Na podstawie rozkazu Departamentu Piechoty MSWojsk. L. dz. 3301/ON tjn. z 21 grudnia 1937 roku 2. kompania ON „Chojnice” została włączona w skład Czerskiego batalionu ON, jako 3 kompania, natomiast dotychczasowa 3 kompania baonu ON „Czersk” została włączona w skład baonu ON „Tuchola”[2].

W maju 1939 roku dotychczasowa Pomorska Brygada ON została przemianowana na Chełmińską Brygadę ON, a obok niej została zorganizowana nowa Pomorska Brygada Obrony Narodowej z siedzibą dowództwa w Świeciu. Tucholski batalion ON został podporządkowany dowództwu nowej Pomorskiej Brygady ON[3]. Jednocześnie batalion został przeformowany na etat baonu ON typ II[4]. Pod względem gospodarczym batalion został przydzielony do 1 batalionu strzelców w Chojnicach[5].

1 batalion strzelców był także jednostką mobilizującą. Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” był odpowiedzialny między innymi za mobilizację jednostki pod nazwą „baon piechoty typ spec. nr 81”. Wspomniany batalion był mobilizowany w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem zielonym. Zawiązkiem baonu piechoty typ spec. nr 81 był baon ON „Tuchola”, a wchodzące w jego skład kompanie ON „Śliwice” i „Sępolno” były zawiązkami odpowiednio dla 2 i 3 kompanii strzeleckiej baonu piechoty typ spec. nr 81. Kompanie mobilizowały się w Śliwicach i Sępólnie[6][a]. W 1940 roku planowano przygotować mobilizację rezerwowej 48 Dywizji Piechoty. W skład tej dywizji miał wejść baon piechoty typ spec. nr 81[8].

27 sierpnia 1939 roku batalion został zmobilizowany w ciągu 10 godzin. Był bardzo dobrze wyposażony za wyjątkiem broni przeciwpancernej, której w ogóle nie posiadał[9]. Tego dnia batalion liczył 23 oficerów (w tym 17 rezerwy), 121 podoficerów (w tym 114 rezerwy) oraz 613 szeregowych. Jego uzbrojenie stanowiło 12 pistoletów, 653 karabiny i karabinki, 11 ręcznych i 9 ciężkich karabinów maszynowych, 2 moździerze, 6 rakietnic, 29 lornetek, 423 hełmy, 428 masek przeciwgazowych[10].

Działania batalionu we wrześniu 1939[edytuj | edytuj kod]

W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku batalion wchodził w skład Oddziału Wydzielonego (Zgrupowania) „Chojnice”, który był jednym z elementów ugrupowania bojowego Grupy Osłonowej „Czersk”[11]. 1 września w godzinach wieczornych, na skutek przerwania frontu na odcinku 9 DP, baon zaczął się wycofywać w ogólnym kierunku na przeprawę pod Świeciem[9]. Wieczorem 2 września batalion załadował się na transport kolejowy w rejonie Gacna i późnym wieczorem odjechał w kierunku Torunia. W związku ze zniszczeniem mostu na Wiśle w rejonie Grudziądza, transport ruszył w kierunku Bydgoszczy. Między Terespolem a Osłowem został ostrzelany przez czołgi nieprzyjaciela. Została uszkodzona lokomotywa,a żołnierze zaczęli opuszczać wagony i gromadzić się w pobliskim lesie. Część żołnierzy przeprawiła się przez Wisłę na podręcznych środkach przeprawowych[12].

Obsada personalna[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna batalionu w marcu 1939 roku[13][b]:

  • dowódca batalionu – kpt. adm. (piech.) Stanisław Maciej Ziemba[9][c] (*)[d]
  • dowódca 1 kompanii ON „Tuchola” – kpt. adm. (piech.) Wacław II Świniarski (*)[d]
  • dowódca 2 kompanii ON „Śliwice” – kpt. adm. (piech.) Jan Salwik
  • dowódca 3 kompanii ON „Sępolno” – kpt. Józef Markowski (*)[d]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Jednostki należące do grupy zielonej były mobilizowane w „okresie zagrożenia”[7]
  2. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[14].
  3. Stanisław Maciej Ziemba urodził się 18 listopada 1896 roku. Na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z 15 sierpnia 1924 roku w korpusie oficerów piechoty. Był odznaczony czterokrotnie Krzyżem Walecznych. W latach 30. XX wieku pełnił służbę w Korpusie Ochrony Pogranicza. Dowodził kompaniami granicznymi: „Żebrowszczyzna” i „Stasiewszczyzna”. 1 czerwca 1935 roku ogłoszono sprostowanie jego imienia z „Stanisław II” na „Stanisław Marian”. W czasie kampanii wrześniowej dostał się do niemieckiej niewoli. Był osadzony w Oflagu II D Woldenberg. Zmarł 4 października 1954 roku w Gorzowie Wielkopolskim. Został pochowany na cmentarzu Świętokrzyskim[15][16]Echo Gorzowa kalendarium
  4. a b c Gwiazdką oznaczono oficera, który pełnił jednoczenie więcej niż jedną funkcję[17].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]