Batalion Strzelców Podhalańskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Batalion Strzelców Podhalańskich
1 Batalion Strzelców Podhalańskich
Ilustracja
Proporczyk batalionu
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1940
Rozformowanie 1947
Nazwa wyróżniająca strzelcy podhalańscy
Tradycje
Święto 28 maja
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk Piechota
Podległość 1 Brygada Strzelców
1 Samodzielna Brygada Strzelców
16 Brygada Pancerna
3 Brygady Strzelców
Sztandar batalionu
Szlak bojowy batalionu w składzie 1 DPanc
Bitwa falaise 1944.png

Batalion Strzelców Podhalańskich[a]pododdział piechoty Polskich Sił Zbrojnych.

Batalion wywodził się z Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich, sformowanej 16 lutego 1940 we Francji, która 7 maja 1940 roku wyładowała się w porcie Harstad w Norwegii i wzięła udział w bitwie o Narwik. 14 czerwca 1940 roku Brygada wróciła do Francji i została rozwiązana.

Historia batalionu[edytuj | edytuj kod]

Latem 1940 roku w Wielkiej Brytanii sformowano 1 Batalion Strzelców Podhalańskich, który grupując żołnierzy Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich, stał się spadkobiercą jej tradycji. Swoje święto batalion obchodził 28 maja, w rocznicę bitwy o Narwik.

11 lipca 1942 roku do batalionu zostali wcieleni żołnierze z rozformowanego 1 Batalionu CKM[1].

20 lipca 1942 roku dowódca baonu podporządkował pod względem dyscyplinarnym: poczet dowódcy baonu – adiutantowi, a drużynę sanitarną – lekarzowi batalionu. Następnego dnia dowódca baonu przesunął z kompanii dowodzenia do kompanii karabinów maszynowych samodzielne plutony specjalne (moździerzy, artylerii i przeciwlotniczy) oraz podporządkował je dowódcy kompanii karabinów maszynowych pod względem dyscyplinarnym, gospodarczym i wyszkoleniowym[2].

Działania bojowe batalionu[edytuj | edytuj kod]

Batalion w składzie 3 Brygady Strzelców został przetransportowany z Wielkiej Brytanii do Francji w pierwszych dniach sierpnia 1944 roku. Rozpoczął wyładunek na plaże 2 sierpnia. Do końca dnia w wyznaczonym miejscu biwakowania znalazło się 32 oficerów i 602 żołnierzy. 4 sierpnia batalion był w komplecie[3].

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Struktura organizacyjna w latach 1943-1945

  • Kwatera Główna Batalionu Strzelców Podhalańskich
  • pluton dowodzenia
  • 1 kompania strzelców
  • 2 kompania strzelców
  • 3 kompania strzelców
  • kompania wsparcia

Batalion liczył 821 żołnierzy. Posiadał 10 ckm i 2 miotacze ognia na Carrierach.

Obsada personalna[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy batalionu
Zastępcy dowódcy
  • mjr Andrzej Stańczyk (do 21 VI 1942[8])
  • mjr Leopold Krizar (od 21 VII 1942[9])
  • mjr Michał Bilik (do 15 IV 1943 → 1 Kompania Przeciwpancerna[10])
  • kpt. / mjr Stefan Kazimierczak (13 X 1943 - 9 VIII 1944 i 24 III - 30 VI 1945)
Dowódcy 1 kompanii strzelców
  • por. Adam Zawadzki
Dowódcy 2 kompanii strzelców
  • por. Jerzy Wróblewski (ranny 9 VIII 1944)
Dowódcy 3 kompania strzelców
  • kpt. Feliks Sitny (do 15 IV 1943 → 1 Kompania Przeciwpancerna)
  • por. Jerzy Zagórski
Dowódcy kompanii wsparcia

Sztandar i odznaki[edytuj | edytuj kod]

Sztandar został ufundowany przez miasto Hulst i wręczony batalionowi 24 czerwca 1945.

Strona lewa: Na tarczach: herb Norwegii, herb miasta Stekene i herb miasta Hulst. Jedno miejsce pozostawiono na herb miasta St. Sylvain. Na czerwonym tle nazwy miejsc walk batalionu.

Poprzednio batalion, będąc spadkobiercą tradycji 1 Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich, używał sztandaru Brygady. Sztandar ten, odznaczony został 21 lipca 1940 przez Naczelnego Wodza, gen. Władysława Sikorskiego, orderem Virtuti Militari. Spłonął on jednak wskutek bombardowania lotniczego w czasie walk w Normandii w sierpniu 1944.

Obecnie "nowy" sztandar eksponowany jest w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie[11].

Odznaka batalionowa

Zatwierdzona w Dzienniku Rozkazów Szefa Sztabu Głównego nr 1, poz, 4 z 14 lutego 1946. Dwuczęściowa, wykonana w tombaku i lakierowana odznaka o wymiarach 43x43 mm ma kształt krzyża złożonego z granatowo-żółtych proporczyków. Na środku krzyża nałożony jest kwiat szarotki w kolorze białym. Na ramionach krzyża wpisano inicjały BSP. Obramowanie krzyża i litery są złocone. Szarotka mocowana do krzyża za pomocą nakrętki[12].

Wersje
  • tombak, lakierowana, szarotka w aluminium, klejona, wykonana w Niemczech, wymiary: 53x53 mm[12]
  • szarotka z blachy miedzianej, klejona[12]
Odznaka specjalna i barwy

W lipcu 1940 roku król Norwegii Haakon VII, nadał żołnierzom 1 Samodzielnej Brygady Podhalańskiej, za zasługi położone w walkach o wolność Norwegii, sznur jako odznakę pamiątkową. Na węźle sznura znajduje się tarcza z wyrytym godłem Norwegii. Sznur nosili żołnierze batalionu na lewym ramieniu.

Proporczyk granatowo-żółty.

Znak na pojazdach: Znakpojbspodh.png

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Według Stefana Kazimierczaka jednostka figurowała w etacie brytyjskim jako 7 Batalion Highlanderów.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rozkazy dzienne 1 Batalionu Strzelców Podhalańskich, sygn. R.19. [dostęp 2016-09-21].
  • Rozkazy dzienne 1 Batalionu Strzelców Podhalańskich, sygn. R.20. [dostęp 2016-09-21].
  • Dembinok J., Szczech B., Urbański A. Oznaki i odznaki PSZ na Zachodzie KAW Katowice 1984
  • Zbigniew Wawer: Organizacja polskich wojsk lądowych w Wielkiej Brytanii 1940-1945. Warszawa: Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk : Bellona, 1992. ISBN 83-11-08218-9.
  • Witold Biegański: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie:formowanie, działania bojowe, organizacja, metryki dywizji i brygad. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1967.
  • Jacek Kutzner, Juliusz S. Tym: Polska 1 Dywizja Pancerna w Normandii. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rytm, 2010. ISBN 978-83-7399-404-1.
  • Tadeusz Antoni Wysocki: 1 Polska Dywizja Pancerna 1939-1947: geneza i dzieje. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08219-7.
  • Jan Partyka, Odznaki i oznaki PSZ na Zachodzie 1939-1946. Wojska Lądowe. Rzeszów 1997.
  • Stefan Kazimierczak, Żołnierz losu nie wybierał, Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982, ISBN 83-11-06697-3, OCLC 830304906.
  • Jerzy Murgrabia: Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1990. ISBN 83-11-07825-4.
  • Tadeusz Panecki: Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1992. ISBN 83-11-07988-9.