Batman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: inne znaczenia nazwy „Batman”.
Batman
ilustracja
Pierwsze wystąpienie Detective Comics vol. 1 #27 (maj 1939)
Twórca Bob Kane, Bill Finger
Dane biograficzne
Pochodzenie amerykańska
Przynależność Justice League
Rodzina Thomas Wayne (ojciec), Martha Wayne (matka), Damian Wayne/Robin (syn)
Inne informacje
Umiejętności • szczyt ludzkich możliwości fizycznych
duża inteligencja
• umiejętności atletyczne
detektywistyczne i taktyczne
• ekspert w walce wręcz i szermierce
• korzystanie z wysoce zaawansowanych gadżetów

Batman (jego alter egoBruce Wayne) – fikcyjna postać (superbohater) znany z licznych serii komiksowych, wydawanych przez DC Comics, oraz z różnych adaptacji związanych z tą postacią. Po raz pierwszy postać Batmana pojawiła się w czasopiśmie komiksowym Detective Comics vol. 1 #27 w maju 1939 roku[1][2]. Postać Batmana została stworzona wspólnie przez Boba Kane’a i Billa Fingera, lecz przez wiele lat tylko Kane był oficjalnie podawany jako autor. W zamyśle twórców Batman miał być pogromcą przestępczości, powstałym z kombinacji cech różnych bohaterów magazynów pulpowych i filmów. Bob Kane wzorował się przede wszystkim na Zorro, którego znał z oglądanej w młodości ekranizacji jego przygód, zatytułowanej Znak Zorro (The Mark of Zorro) z 1920 roku (stamtąd zaczerpnął ideę zamaskowanego mężczyzny jakim był Bruce Wayne)[1][3][4]. Innymi inspiracjami były dla niego Shadow i Drakula z filmowej adaptacji z 1931 (idea mrocznej postaci), postać złoczyńcy z filmu The Bat Whispers z 1930 roku (idea kostiumu nietoperza, idea bat-sygnału), Sherlock Holmes (idea błyskotliwego detektywa i stratega), jak również szkice skrzydłowca autorstwa Leonarda da Vinci[1][3][4]. Imię alter ego Batmana – Bruce zostało zainspirowane postacią króla Szkocji Roberta I Bruce’a, zaś nazwisko rodoweWayne pochodzi od bohatera rewolucji amerykańskiejAnthony’ego Wayne’a[4]. Oryginalnie był nazywany „The Bat-man” lub „The Batman”, w Polsce znany również jako „człowiek-nietoperz”, posiada także przydomki: The Caped Crusader (Krzyżowiec w pelerynie), The Dark Knight (Mroczny Rycerz), oraz The World's Greatest Detective (Największy Detektyw Świata).

Batman obok Supermana należy do najbardziej znanych postaci komiksowych. Obaj są superbohaterami, których zadaniem jest walka ze złem i pomoc ludziom. Batman nie posiada żadnych nadludzkich mocy, swoje zdolności zawdzięcza treningowi fizycznemu, unikalnym gadżetom i pojazdom. W komiksowym uniwersum DC uchodzi za najwybitniejszego detektywa. Pilnuje porządku w rodzinnym mieście Gotham City.

Znany jest również z licznych seriali aktorskich i animowanych, filmów fabularnych i gier komputerowych, bazujących na komiksach. Pierwszy raz na ekranie pojawił się w 15-odcinkowym serialu kinowym Batman z 1943 roku, gdzie w tytułową postać wcielił się Lewis Wilson. W kontynuacji serialu, pod tytułem Batman and Robin z 1949 roku miejsce Wilsona zajął Robert Lowery. W serialu telewizyjnym z lat sześćdziesiątych oraz w filmie Batman zbawia świat (Batman: The Movie) w rolę człowieka-nietoperza wcielił się Adam West. W dwóch filmach w reżyserii Tima Burtona: Batman z 1989 roku oraz Powrót Batmana (Batman Returns) z 1992 roku tytułową postać zagrał Michael Keaton, natomiast w kontynuacjach (reżyserowanych odtąd przez Joela Schumachera), Batmana zagrali kolejno: Val Kilmer w Batman Forever z 1995, oraz George Clooney w Batman i Robin (Batman and Robin) 1997 roku. W trylogii Mrocznego Rycerza (The Dark Knight) w reżyserii Christophera Nolana w postać Batman wcielił się Christian Bale. W sequelu Człowieka ze Stali (Man of Steel) pod tytułem Batman v Superman: Świt sprawiedliwości (Batman v Superman: Dawn of Justice) z 2016 roku, nowym odtwórcą Batmana został Ben Affleck[5]. W serialu telewizyjnym Gotham w rolę młodego Bruce’a Wayne’a wcielił się młody aktor David Mazouz[6]. W serialu animowanym Batman (Batman: The Animated Series), oraz w jego kontynuacjach, a także grze komputerowej Batman: Arkham Asylum głosu postaci Batmana użyczył aktor Kevin Conroy.

W 2000 roku w Warszawie odnalazł się pierwszy amerykański numer komiksu o Batmanie. Jego właściciel kupił go podczas pobytu w USA w 1939 roku i od powrotu do Polski przechowywał w domu, po czym sprzedał jednemu z warszawskich sklepów z komiksami. Tego typu komiks jest wart ok. 150 tysięcy dolarów i jest jedynym takim znaleziskiem w Europie, co potwierdziło – podobnie jak autentyczność komiksu – jego amerykańskie wydawnictwo[7].

Batman został uznany za największego superbohatera wszech czasów przez magazyn SFX[8].

Opis postaci[edytuj | edytuj kod]

Bruce Wayne był spokojnym, szczęśliwym dzieckiem pary miliarderów. Rodzice nie rozpieszczali go, obdarzając mądrą miłością. Pewnego wieczoru wybrali się we trójkę do kina na seans filmu Zorro[9] (w wersji filmowej był to teatr). Po skończonym spektaklu udawali się do domu, gdy nagle zza rogu wyłonił się bandyta, zażądał pieniędzy i biżuterii, a gdy Wayne'owie stawili opór, ten zabił ich bez skrupułów na oczach chłopca.

To wydarzenie odmieniło dalsze życie Bruce’a. Wyjechał z miasta, zaczął trenować umysł i ciało. Wrócił do rodzinnego miasta, by chronić je przed bandytami[10].

Umiejętności i wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Kostium Batmana z filmu Mroczny rycerz powstaje (The Dark Knight Rises).

Batman w odróżnieniu od wielu innych superbohaterów nie posiada żadnych nadprzyrodzonych mocy. Ich rolę pełni wysoka inteligencja i znakomita kondycja fizyczna, znajomość psychologii (np. wykorzystywanie mrocznego wizerunku mściciela i teatralności w celu zyskania przewagi psychologicznej nad przeciwnikiem lub wymuszenia od niego zeznań), kryminalistyki (znajomość metod i technik śledczych, przydatnych np. przy rozwiązywaniu zagadek Riddlera), strategii, sztuk walki (znajomość ponad 127 różnych stylów, w tym skoncentrowanych na uderzeniach m.in: boks klasyczny, boks francuski, boks tajski, capoeira, style karate np. Shōtōkan i Gōjū-ryū, style wushu np. Wing Chun, oraz skoncentrowanych na chwytach m.in: judo, brazylijskie jiu-jitsu i sambo, a także z wykorzystaniem broni białej np. szermierka[11]), znajomość wielu języków oraz korzystanie z różnych fikcyjnych osobowości (np. Matches Malone).

Początkowo Batman używał broni palnej, a nawet zabijał swoich oponentów. Dopiero, kiedy w 1940 roku redaktorem komiksów o przygodach tej postaci został Whitney Ellsworth, Batman zaczął posługiwać się kodeksem moralnym, który zabraniał mu zabijać i korzystać ze śmiercionośnej broni[12][13]. Odtąd, aby móc prowadzić swoją krucjatę ze zbrodnią, Batman zaczął posługiwać się wyłącznie gadżetami i wysoce zaawansowaną technologią. Z lubością, nazywając swoje wynalazki, dodaje przedrostek bat- (ang. nietoperz), np. batlina, batmobil.

Komiksy o Batmanie wydane w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Serie zeszytowe[edytuj | edytuj kod]

  • Batman (TM-Semic 1990–1997) – 82 zeszyty
  • Batman & Superman (TM-Semic 1997–1998) – 15 zeszytów
  • Superman/Batman (Dobry Komiks 2005) – 3 zeszyty

Wydania zbiorcze i albumowe[edytuj | edytuj kod]

  • Przysięga zza grobu (Beta Books 1991)
  • Batman powraca (TM-Semic 1992)
  • Batman versus Predator (TM-Semic 1993)
  • Batman/Judge Dredd: Sąd nad Gotham (TM-Semic 1993)
  • Batman: Miecz Azraela (TM-Semic 1994)
  • Batman: Venom (TM-Semic 1994)
  • Batman Forever (TM-Semic 1995)
  • Batman versus Predator II: Bloodmatch (TM-Semic 1996)
  • Batman: Black & White (TM-Semic 1997) – 2 tomy
  • Batman & Robin (TM Semic 1997)
  • Batman versus Predator III: Więzy krwi (TM-Semic 1999)
  • Batman: Halloween (TM-Semic 1999)
  • Uśmiech śmierci (Egmont 1999) – 2 tomy
  • Powrót Mrocznego Rycerza (Egmont 2002)
  • Mroczny Rycerz kontratakuje (Egmont 2002) – 3 tomy
  • Batman: Rok pierwszy (Egmont 2003)
  • Batman: Black & White II (Egmont 2003) – 2 tomy
  • Batman: Ego (Egmont 2003)
  • Zagłada Gotham (Egmont 2004)
  • Gotham w świetle lamp gazowych (Egmont 2004)
  • Azyl Arkham: Poważny dom na poważnej ziemi (Egmont 2005)
  • Batman: Hush (Egmont 2005–2006) – 2 tomy
  • Spawn / Batman (Mandragora 2006)
  • Batman: Rozbite miasto (Egmont 2007)
  • Batman i syn (Egmont 2008)
  • Batman i Robin: Cudowny chłopiec (Egmont 2009)
  • Batman: Co się stało z Zamaskowanym Krzyżowcem? (Egmont 2010)
  • Joker (Egmont 2011)
  • Batman: Zabójczy żart (Egmont 2012)
  • Batman: Najlepsze opowieści (Egmont 2012)
  • Batman: Nawiedzony rycerz (Egmont 2012)
  • Batman: Długie Halloween (Mucha Comics 2013)
  • Batman: Człowiek, który się śmieje (Egmont 2014)
  • Catwoman: Rzymskie wakacje (Mucha Comics 2014)
  • Batman: Mroczne zwycięstwo (Mucha Comics 2014)
  • Batman: Ziemia Jeden (Egmont 2015)
  • Kryzys tożsamości (Egmont 2015)
  • Batman: Mroczne odbicie (Egmont 2015)
  • Legendy Mrocznego Rycerza (Mucha Comics 2015)
  • Luthor (Egmont 2015)
  • Batman: Narodziny demona (Egmont 2015)
  • Trójca (Egmont 2015)
  • Nowa granica (Egmont 2015)
  • Gotham Central
    • Tom 1: Na służbie (Egmont 2016)
    • Tom 2: Klauni i szaleńcy (Egmont 2016)
    • Tom 3: W obłąkanym rytmie (Egmont 2017)
    • Tom 4: Corrigan (Egmont 2017)
  • Superman/Batman
    • Tom 1: Wrogowie publiczni (Egmont 2016)
    • Tom 2: Supergirl (Egmont 2016)
    • Tom 3: Władza absolutna (Egmont 2016)
    • Tom 4: Zemsta (Egmont 2016)
    • Tom 5: Wrogowie pośród nas (Egmont 2017)
    • Tom 6: Udręka (Eaglemoss 2018)
  • Kryzys na Nieskończonych Ziemiach (Egmont 2016)
  • Batman: Ziemia Jeden Tom 2 (Egmont 2016)
  • Batman: Rok setny (Egmont 2016)
  • Batman: Gotyk (Egmont 2016)
  • Batman: Śmierć w rodzinie (Eaglemoss 2016)
  • Batman/Judge Dredd (Egmont 2017)
  • Batman: Świt mrocznego księżyca (Egmont 2018)
  • Batman: Zjawy z przeszłości (Eaglemoss 2018)
  • Powrót Mrocznego Rycerza: Ostatnia krucjata (Egmont 2018)
  • Batman – Mroczny rycerz: Rasa Panów (Egmont 2018)
  • Batman: Rozbite miasto i inne opowieści (Egmont 2018)
  • Batman: Pod kapturem (Eaglemoss 2018)
  • Batman/Huntress: Zew krwi (Eaglemoss 2018)
  • Batman: Czarna rękawica (Eaglemoss 2019)
  • Batman: Dynastia Mrocznego Rycerza (Eaglemoss 2019)
  • Ostatni kryzys (Egmont 2019)
  • Batman: Mroczny książę z bajki (Egmont 2019)
  • Batman: Biały Rycerz (Egmont 2019)
  • Batman: Przeklęty (Egmont 2019)
  • Batman: Szalona miłość i inne opowieści (Egmont 2019)
  • Harleen (Egmont 2020)
  • Batman: Ostatni rycerz na Ziemi (Egmont 2020)
  • Joker: Zabójczy uśmiech (Egmont 2020)
  • Powrót Mrocznego Rycerza: Złote dziecko (Egmont 2020)
  • Batman: Klątwa Białego Rycerza (Egmont 2021)
  • Batman: Sekta (Egmont 2021)
  • Batman: Ego (Egmont 2021)
  • Batman: Trzech Jokerów (Egmont 2021)
  • Batman/Wojownicze Żółwie Ninja (Egmont 2021)
  • Batman: Budowniczowie Gotham (Egmont 2021)

Kolekcja Nowe DC Comics[edytuj | edytuj kod]

  • Batman
    • Tom 1: Trybunał sów (Egmont 2013)[14]
    • Tom 2: Miasto sów (Egmont 2013)
    • Tom 3: Śmierć rodziny (Egmont 2014)
    • Tom 4: Rok zerowy – Tajemnicze miasto (Egmont 2014)
    • Tom 5: Rok zerowy – Mroczne miasto (Egmont 2015)
    • Tom 6: Cmentarna szychta (Egmont 2015)
    • Tom 7: Ostateczna rozgrywka (Egmont 2016)
    • Tom 8: Waga superciężka (Egmont 2017)
    • Tom 9: Bloom (Egmont 2017)
    • Tom 10: Epilog (Egmont 2017)
  • Batman – Detective Comics
    • Tom 1: Oblicza śmierci (Egmont 2013)[14]
    • Tom 2: Techniki zastraszania (Egmont 2013)
    • Tom 3: Imperium Pingwina (Egmont 2014)
    • Tom 4: Gniew (Egmont 2015)
    • Tom 5: Gothtopia (Egmont 2016)
    • Tom 6: Ikar (Egmont 2017)
    • Tom 7: Anarky (Egmont 2017)
  • Wojna Robinów (Egmont 2017)
  • Batman – Mroczny Rycerz
    • Tom 1: Nocna trwoga (Egmont 2014)
    • Tom 2: Spirala przemocy (Egmont 2015)
    • Tom 3: Szalony (Egmont 2015)
    • Tom 4: Glina (Egmont 2016)
  • Wieczne zło (Egmont 2015)
  • Wieczne zło: Wojna w Arkham (Egmont 2016)
  • Wieczny Batman
    • Tom 1 (Egmont 2016)
    • Tom 2 (Egmont 2016)
    • Tom 3 (Egmont 2016)
  • Wieczni Batman i Robin
    • Tom 1 (Egmont 2017)
    • Tom 2 (Egmont 2017)
  • Harley Quinn
    • Tom 1: Miejska gorączka (Egmont 2016)
    • Tom 2: Zamotana (Egmont 2016)
    • Tom 3: Cmok, cmok, bang, dziab! (Egmont 2017)
    • Tom 4: Do broni! (Egmont 2017)
    • Tom 5: Joker nie śmieje się ostatni (Egmont 2017)
    • Tom 6: Cała w czerni, bieli i czerwieni (Egmont 2017)
  • Suicide Squad – Oddział Samobójców
    • Tom 1: Nadzorować i karać (Egmont 2016)
    • Tom 2: Zderzenie ze ścianą (Egmont 2017)
  • All Star Western
    • Tom 1: Spluwy w Gotham (Egmont 2014)
    • Tom 2: Wojna Lordów i Sów (Egmont 2015)
    • Tom 3: Czarny diament (Egmont 2015)
  • Szpon
    • Tom 1: Utrapienie Sów (Egmont 2014)
    • Tom 2: Upadek Sów (Egmont 2015)

Kolekcja DC Odrodzenie[edytuj | edytuj kod]

  • Batman
    • Tom 1: Jestem Gotham (Egmont 2017)
    • Noc ludzi potworów (Egmont 2017)
    • Tom 2: Jestem samobójcą (Egmont 2018)
    • Tom 3: Jestem Bane (Egmont 2018)
    • Tom 4: Wojna Żartów z Zagadkami (Egmont 2018)
    • Tom 5: Zaręczeni (Egmont 2019)
    • Tom 6: Narzeczona czy włamywaczka? (Egmont 2019)
    • Tom 7: Ślub (Egmont 2019)
    • Tom 8: Zimne dni (Egmont 2019)
    • Tom 9: Drapieżne ptaki (Egmont 2020)
    • Tom 10: Koszmary (Egmont 2020)
    • Tom 11: Upadek (Egmont 2020)
    • Tom 12: Miasto Bane'a (Egmont 2021)
  • Batman – Detective Comics
    • Tom 1: Powstanie Batmanów (Egmont 2017)
    • Tom 2: Syndykat ofiar (Egmont 2018)
    • Tom 3: Liga cieni (Egmont 2018)
    • Tom 4: Deus Ex Machina (Egmont 2019)
    • Tom 5: Życie w samotności (Egmont 2019)
    • Tom 6: Upadek Batmanów (Egmont 2019)
    • Tom 7: Wieczni Batmani (Egmont 2019)
    • Tom 8: Na zewnątrz (Egmont 2019)
    • Tom 9: Dwa oblicza Two-Face'a (Egmont 2020)
  • All-Star Batman
    • Tom 1: Mój największy wróg (Egmont 2017)
    • Tom 2: Końce świata (Egmont 2018)
    • Tom 3: Pierwszy sojusznik (Egmont 2019)
  • Batman/Flash: Przypinka (Egmont 2018)
  • Harley Quinn
    • Tom 1: Umrzeć ze śmiechem (Egmont 2017)
    • Tom 2: Joker kocha Harley (Egmont 2018)
    • Tom 3: Krwiste mięso (Egmont 2018)
    • Tom 4: Niespodzianka (Egmont 2019)
    • Tom 5: Głosuj na Harley (Egmont 2020)
  • Suicide Squad – Oddział Samobójców
    • Tom 1: Czarne więzienie (Egmont 2017)
    • Tom 2: Przy zdrowych zmysłach (Egmont 2018)
    • Tom 3: Płonąca baza (Egmont 2018)
    • Tom 4: Ziemianie w ogniu (Egmont 2019)
    • Tom 5: Zabij swoich bliskich (Egmont 2019)
    • Tom 6: Tajna historia Oddziału Specjalnego X (Egmont 2019)
  • Nightwing
    • Tom 1: Lepszy niż Batman (Egmont 2017)
    • Tom 2: Blüdhaven (Egmont 2018)
    • Tom 3: Nightwing musi umrzeć (Egmont 2018)
    • Tom 4: Starzy i nowi wrogowie (Egmont 2019)
  • Batman Metal
    • Tom 1: Mroczne dni (Egmont 2019)
    • Tom 2: Mroczni rycerze (Egmont 2019)
    • Tom 3: Mroczny wszechświat (Egmont 2019)
    • Batman, który się śmieje (Egmont 2020)
    • Batman, który się śmieje: Zarażeni (Egmont 2020)

Kolekcja Uniwersum DC[edytuj | edytuj kod]

  • Batman – Detective Comics
    • Tom 1: Mitologia (Egmont 2020)
    • Tom 2: #1000 (Egmont 2020)
    • Tom 3: Rycerz z Arkham (Egmont 2020)
    • Tom 4: Zimna zemsta (Egmont 2021)
    • Tom 5: Wojna Jokera (Egmont 2021)
  • Batman kontra Deathstroke (Egmont 2020)
  • Kryzys bohaterów (Egmont 2020)
  • Lewiatan (Egmont 2020)
  • DCeased (Egmont 2020)
  • Batman
    • Tom 1: Ich mroczne plany (Egmont 2021)
    • Tom 2: Wojna Jokera (Egmont 2021)
  • Batman Death Metal
    • Tom 1 (2021)
    • Tom 2 (2021)

Adaptacje[edytuj | edytuj kod]

Filmy kinowe[edytuj | edytuj kod]

Batmobil na placu Leicester Square w Londynie, w trakcie premiery filmu Mroczny rycerz (The Dark Knight).

Filmy animowane[edytuj | edytuj kod]

Seriale aktorskie[edytuj | edytuj kod]

Adam West jako Batman oraz Burt Ward jako Robin w serialu telewizyjnym z lat 60.
  • Batman – reż.: Lambert Hillyer (1943)
  • Batman and Robin – reż.: Spencer Gordon Bennet (1949)
  • Batman – reż.: Leslie H. Martinson (1966–1968)
  • Ptaki nocy (Birds of Prey) – twórca: Laeta Kalogridis (2002–2003)
  • Gotham – twórca: Bruno Heller (2014–2019)

Seriale animowane[edytuj | edytuj kod]

  • Batman (1966–1968)
  • The Adventures of Batman (1968–1969)
  • The Adventures of Batman and Robin the Boy Wonder (1969)
  • The New Adventures of Batman (1977–1978)
  • Super Friends (1973–1974)
  • Super Friends (1973–1986)
  • The All-New Super Friends Hour (1977–1978)
  • Challenge of the Super Friends (1978)
  • The World’s Greatest Super Friends (1979–1980)
  • Super Friends (1980–1982)
  • Super Friends: The Legendary Super Powers Show (1984–1985)
  • The Super Powers Team: Galactic Guardians (1985–1986)
  • Batman (1992–1995)
  • The New Batman Adventures (1997–1999)
  • Batman przyszłości (1999–2001)
  • Liga Sprawiedliwych (2001–2004)
  • Liga Sprawiedliwych bez granic (2004–2006)
  • Batman (2004–2007)
  • Batman: Odważni i bezwzględni (2008–2011)
  • Liga Młodych (2011–2013)
  • Beware the Batman (2013–2014)

Gry[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Jackson Ayres: Encyclopedia of Comic Books and Graphic Novels. M. Keith Booker (red.). Wyd. 2. Santa Barbara: Greenwood, maj 2010, s. 50-53. ISBN 978-0-313-35746-6. (ang.)
  2. Scott Beatty: The DC Comics Encyclopedia The Definitive Guide to the Characters of the DC Universe. Dougall Alastair (red.). Nowy Jork: DK Publishing, 2004, s. 38-39. ISBN 0-7566-4119-5. (ang.)
  3. a b Bob Kane (Ciekawostki (pol.). Filmweb. [dostęp 25 grudnia 2012].
  4. a b c Ross Bonander: 5 Things You Didn't Know: Batman (ang.). AskMen. s. 1. [dostęp 25 grudnia 2012].
  5. Marcin Pietrzyk: Ben Affleck założy kostium Batmana (pol.). Filmweb, 23 sierpnia 2013. [dostęp 1 września 2013].
  6. Michał Walkiewicz: Młody Batman i Kobieta-Kot są już w „Gotham” (pol.). Filmweb, 5 marca 2014. [dostęp 31 marca 2014].
  7. Gazeta Stołeczna nr 273, wydanie warszawskie z dnia 23/11/2000, str. 1
  8. SFX: The Top 10 Greatest Superheroes Ever Revealed
  9. Sobotnia noc w kinie. W: Alan Grant, Norm Breyfogle: Batman nr 7(20)/1992. TM-Semic, 1992, seria: Batman.
  10. Batman Rok Pierwszy – wyd. Egmont Polska
  11. Ahmed: The Martial Arts of Batman (ang.). Marooners' Rock, 2 października 2012. [dostęp 19 sierpnia 2013].
  12. Will Brooker: Batman Unmasked: Analyzing a Cultural Icon. Bloomsbury Academic, 2001, s. 60. ISBN 0-8264-1343-9.
  13. Alex S. Romagnoli, Gian S. Pagnucci: Enter the Superheroes: American Values, Culture, and the Canon of Superhero Literature. Rowman & Littlefield Pub Incorporated, 2013, s. 10. ISBN 0-8108-9171-9.
  14. a b Zapowiedzi Egmontu na portalu Aleja Komiksu
  15. Marcin Pietrzyk: Zack Snyder oficjalnie reżyserem „Justice League” (pol.). Filmweb, 28 kwietnia 2014. [dostęp 7 maja 2014].
  16. Wydanie DVD dwóch odcinków serialu animowanego Nowy Scooby Doo (The New Scooby-Doo Movies): Nowe dreszczowce Scooby’ego-Doo (The Dynamic Scooby Doo Affair), oraz Tajemniczy wynalazek (The Caped Crusader Caper), z gościnnym udziałem postaci Batmana i Robina. Serial był oryginalnie emitowany na stacji CBS w latach 1972–1973.
  17. Lego Batman. Moc superbohaterów DC, filmweb.pl [dostęp 2018-12-27].
  18. Lego Liga Sprawiedliwości kontra Liga Bizarro, www.filmweb.pl [dostęp 2018-12-27].
  19. Lego Liga Sprawiedliwości: Legion Zagłady, www.filmweb.pl [dostęp 2018-12-27].
  20. Lego Liga Sprawiedliwości: Kosmiczne starcie, www.filmweb.pl [dostęp 2018-12-27].
  21. Lego Liga Sprawiedliwości: Na ratunek Gotham, www.filmweb.pl [dostęp 2018-12-27].
  22. Batman Unlimited: Maszyny kontra mutanci, www.filmweb.pl [dostęp 2018-12-27].
  23. Batman Ninja, www.filmweb.pl [dostęp 2018-12-26].
  24. What a Night, for a Dark Knight!, Scoobypedia [dostęp 2020-05-03] (ang.).
  25. Batman Vehicle Adventure, Gry.wp.pl [dostęp 2014-09-26].

Linki zewnętrzne i cytaty[edytuj | edytuj kod]