Bazylika św. Mikołaja w Lesznie
| bazylika mniejsza, kolegiata kościół farny, kościół parafialny | |||||||||||||||||||
Front kolegiaty | |||||||||||||||||||
| Państwo | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Województwo | |||||||||||||||||||
| Miejscowość | |||||||||||||||||||
| Wyznanie | |||||||||||||||||||
| Kościół | |||||||||||||||||||
| Parafia | |||||||||||||||||||
• nadający tytuł |
od 22 lutego 2013 | ||||||||||||||||||
| Wezwanie | |||||||||||||||||||
| Wspomnienie liturgiczne | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
Położenie na mapie Leszna | |||||||||||||||||||
Położenie na mapie Polski | |||||||||||||||||||
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego | |||||||||||||||||||
| Strona internetowa | |||||||||||||||||||
Bazylika kolegiacka św. Mikołaja w Lesznie – kościół parafialny pod wezwaniem św. Mikołaja w Lesznie, tradycyjnie uznawany za leszczyńską farę.
Wybudowany w 1709–1710 przez Pompea Ferrariego, wieże otrzymały obecny kształt po pożarze 1790, konsekrowany w 1841, ustanowiony kolegiatą przez Jana Pawła II w 2000. W latach 1905–1907 przeprowadzono rozbudowę części wschodniej kościoła w stylu neobarokowym oraz restaurację wnętrza.
Architektura
[edytuj | edytuj kod]Kościół jest budowlą halową utrzymaną w stylu barokowym, z niezwykle cenną dekoracją stiukową. Nad dawnym prezbiterium kopuła z bogatą sztukaterią. Ołtarz główny późnobarokowy, wystawiony przez budowniczego Jana Stiera z Rydzyny. W zakrystii epitafium Aleksandra Sułkowskiego z roku 1762. Cennymi zabytkami z XVIII wieku są ołtarze boczne i ambona z bardzo bogatą dekoracją rzeźbiarską i snycerską. W nawach bocznych bogate nagrobki braci Leszczyńskich: Rafała – wojewody poznańskiego i podskarbiego wielkiego koronnego, ojca króla Stanisława oraz Bogusława – biskupa łuckiego. Nagrobki umieszczone są we wnękach zdobionych figurami, prawdopodobnie według projektu Pompeo Ferrariego. Na balustradzie chóru organowego herb Wieniawa i infuła biskupia ku pamięci fundatora kościoła – Bogusława Leszczyńskiego. Wieloletnim prepozytem Kapituły Kolegiackiej był ks. Jan Majchrzak, kanonik honorowy Kapituły Metropolitalnej w Poznaniu (zm. 2025)[2].
Bazylika
[edytuj | edytuj kod]Dnia 22 lutego 2013 r. Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, na mocy szczególnych pełnomocnictw udzielonych przez papieża Benedykta XVI, podniosła świątynię do tytułu i godności bazyliki mniejszej, przyznając jej wszystkie związane z tym prawa i przywileje liturgiczne. W niedzielę, 26 maja, arcybiskup metropolita poznański Stanisław Gądecki poświęcił świątynię, a podczas uroczystej mszy świętej ogłosił decyzję papieża Benedykta. Tym samym leszczyńska bazylika jest czwartym kościołem archidiecezji poznańskiej noszącym ten tytuł, obok poznańskiej archikatedry i fary oraz sanktuarium na Świętej Górze.
Lista kapłanów posługujących w kościele
[edytuj | edytuj kod]Plebani, proboszczowie, komendarze
[edytuj | edytuj kod]| Proboszcz | Daty sprawowania posługi | Uwagi |
|---|---|---|
| Jan | 1410 | |
| Piotr | 1421 | |
| Jan | 1443 | |
| Maciej | 1456 | |
| Andrzej | 1461-1468? | |
| ?Klemens | 1468 | |
| Jan | 1468-1470 | |
| Andrzej | 1473 | |
| Krzysztof | 1481 | |
| Tomasz Wilkowski | 1487 | |
| Jan Kromolicki | 1488 | |
| Jakub Bocian | 1499 | |
| Maciej Szurza | 1499 | |
| Wawrzyniec | 1505 | |
| Jakub z Kalisza | 1514 | |
| Bartłomiej Schiling (Szyling) ze Wschowy | 1514 | |
| Marcin (Maciej) Popek | 1527 | |
| Stanisław | 1550 | |
| Krzysztof Strygiel | 1592 | |
| Wojciech z Lubinia | 1599 | |
| Jerzy Kerber | 1645-1672 | formalnie powołany na urząd plebana leszczyńskiego w 1645 roku, de facto jako prepozyt przy szpitalnym kościele Świętego Ducha, ze względu na zajmowanie kościoła przez gminę kalwińską; w 1661 przejmuje zarząd nad kościołem, |
| Kasper Szubert | 1671 | komendarz |
| Aleksander Koszanowski | 1671-1691? | przyjaciel i doradca Bogusława i Rafała Leszczyńskich, protonotariusz apostolski, sekretarz królewski, od 1691 opat w klasztorze cystersów w Przemęcie, |
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo wielkopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 czerwca 2026 [dostęp 2010-05-06].
- ↑ Zmarł ksiądz prałat Jan Majchrzak [online], buk.gmina.pl, 20 czerwca 2025 [dostęp 2025-06-23] [zarchiwizowane z adresu 2025-06-23].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Leszno: plan miasta. Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. E. Romera,1992
- Dzieje parafii św. Mikołaja w Lesznie, pod red. ks. Konrada Kaczmarka, Leszno 1995, ISBN 83-902954-0-7
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Architektura I Rzeczypospolitej (województwo poznańskie)
- Zabytkowe kościoły w Lesznie
- Świątynie pod wezwaniem św. Mikołaja
- Kolegiaty w Polsce
- Kościoły rzymskokatolickie w Lesznie
- Architektura barokowa w województwie wielkopolskim
- Bazyliki w Polsce
- Dawne kościoły protestanckie w Lesznie
- Kościoły farne w Polsce
- Budynki w Polsce oddane do użytku w XVIII wieku
