Bazylika św. Szczepana w Rzymie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bazylika św. Szczepana
Basilica di Santo Stefano Rotondo al Celio
Kościół tytularny
Ilustracja
Państwo  Włochy
Miejscowość Rzym
Via di Santo Stefano Rotondo 7
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Santa Maria in Domnica alla Navicella
Bazylika mniejsza od niepamiętnych czasów
Wezwanie św. Szczepana
Wspomnienie liturgiczne 26 grudnia
Położenie na mapie Rzymu
Mapa konturowa Rzymu, w centrum znajduje się punkt z opisem „Bazylika św. Szczepana”
Położenie na mapie Włoch
Mapa konturowa Włoch, w centrum znajduje się punkt z opisem „Bazylika św. Szczepana”
Położenie na mapie Lacjum
Mapa konturowa Lacjum, w centrum znajduje się punkt z opisem „Bazylika św. Szczepana”
Ziemia41°53′04″N 12°29′48″E/41,884444 12,496667
Strona internetowa

Bazylika św. Szczepana w Rzymie (wł. Basilica di Santo Stefano Rotondo al Celio) – kościół tytularny w Rzymie na wzgórzu Celius.

Jeden z najstarszych kościołów chrześcijańskich w Rzymie (powstał w V wieku). Charakteryzuje się okrągłą bryła budynku (stąd rotondo we włoskiej nazwie).

Świątynia ta jest kościołem rektoralnym parafii Santa Maria in Domnica alla Navicella oraz kościołem tytularnym, mającym również rangę bazyliki mniejszej[1]. Jest też kościołem stacyjnym z szóstego piątku Wielkiego Postu.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Kościół znajduje się w I. Rione RzymuMonti przy Via di Santo Stefano Rotondo.[1]

Patron[edytuj | edytuj kod]

Patronem świątyni jest św. Szczepan – jeden z pierwszych siedmiu diakonów. Poniósł on śmierć męczeńską za wiarę w Jerozolimie około 36 roku i jest uważany za pierwszego męczennika chrześcijańskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościół został wybudowany w V wieku na polecenie papieża Leona I.[2] Konsekrował go prawdopodobnie papież Symplicjusza pomiędzy 468 a 483 rokiem.[2] Świątynia ta była pierwszym kościołem w Rzymie zbudowanym na okrągłym planie wzorowanym na bazylice Grobu Świętego w Jerozolimie.[2] Kościół jako Titulus S. Stephani in Coelio Monte został po raz pierwszy wymieniony na rzymskim synodzie w 499 roku.[3]

Pierwotnie plan kościoła opierał się na czterech współśrodkowych kołach, na które nałożono krzyż grecki.[3]

W VI wieku został upiększony przez papieży Jana I i Feliksa IV.[2] W roku 1130 papież Innocenty II dodał dodatkowe łuki wewnątrz kościoła. W roku 1454 przeprowadzono renowację na polecenie papieża Mikołaja V, w trakcie której zostało zamurowanych 14 z 22 okien kościoła.[3] Wtedy też kościół został przekazany paulinom, jedynemu zakonowi węgierskiemu w Rzymie. Z tego względu kościół też uznawany jest za nieoficjalny kościół węgierski w Rzymie. W 1579 kościół został przejęty przez węgierskich jezuitów.

Architektura i sztuka[edytuj | edytuj kod]

Loggia wejściowa składa się z arkady o pięciu łukach oddzielonych starożytnymi kolumnami z szarego granitu z impostami, ale bez kapiteli.[3]

Widok bazyliki od strony via della Navicella
Loggia wejściowa bazyliki
Westybul bazyliki


Centralny ołtarz został zainstalowany przez florenckiego artystę Bernardo Rossellino w 1455 roku.[3] Znajduje się on na podwyższeniu otoczonym przez niską ośmiokątną kamienną przegrodę autorstwa Niccolò Circignani z roku 1580.[3] Przegroda ta ma dwa przeciwległe wejścia.[3]

Wnętrze kościoła


Ołtarz centralny
Tabernakulum z XVII wieku, dawniej zlokalizowane przy ołtarzu centralnym, obecnie pod ścianą boczną


Ściana zewnętrzna bazyliki ozdobiona jest freskiem złożonym z trzydziestu czterech dużych paneli z lat 1572-1585, zamówionych przez papieża Grzegorza XIII i przedstawiających cierpienia męczenników.[3] Większość tych malowideł jest autorstwa Niccolò Circignaniego.

Boczna ściana bazyliki z freskami przedstawiającymi sceny męczeństwa


Kaplica św. Prymusa i Felicjana

Na lewo od wejścia znajduje się kaplica świętych Prymusa i Felicjana zbudowana w VII wieku na polecenie papieża Teodora I i przeznaczona na miejsce przechowywania relikwii świętych, którym była dedykowana.[3] Koncha apsydy zawiera mozaikę z VII wieku z przedstawieniem ich postaci, natomiast na ścianach znajdują się freski Antonio Tempesta z 1586 roku obrazują męczeństwo świętych.[3] Ołtarz z polichromowanego marmuru jest autorstwa Filippo Barigioni i pochodzi z 1736 roku.[3]

Kaplica św. Prymusa i Felicjana, w górnej części apsydy mozaika z VII wieku, po lewej św. Prymus, po prawej św. Felicjan


Kardynałowie prezbiterzy[edytuj | edytuj kod]

Bazylika św. Szczepana jest jednym z kościołów tytularnych nadawanych kardynałom-prezbiterom (Titulus Sancti Stephani in Coelio Monte)[4].


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Chiesa rettoria santo Stefano rotondo al Celio w serwisie Diocesi di Roma (wł.). [dostęp 2019-02-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-02-25)].
  2. a b c d Legendarne wzgórza Rzymu – Celius na Zagubieni w Rzymie. [dostęp 2019-02-25].
  3. a b c d e f g h i j k Santo Stefano Rotondo al Celio na Churches of Rome (ang.). [dostęp 2019-02-25].
  4. Bazylika św. Szczepana w Rzymie w bazie catholic-hierarchy.org (ang.) [dostęp 2019-02-25]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]