Bazylika Najświętszej Marii Panny Gwiazdy Morza w Maastricht

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bazylika Najświętszej Marii Panny Gwiazdy Morza w Maastricht
Onze Lieve Vrouw "Sterre der Zee" Basiliek in Maastricht
kościół parafialny
Ilustracja
Fasada zachodnia
Państwo  Holandia
Miejscowość Maastricht
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
parafia R.K. Parochie Onze Lieve Vrouw Tenhemelopneming, te Maastricht
bazylika mniejsza
• nadający tytuł
od 20 lutego 1933
papież Pius XI
Wezwanie Najświętsza Maria Panna Gwiazda Morza
Położenie na mapie Limburgii
Mapa lokalizacyjna Limburgii
Bazylika Najświętszej Marii Panny Gwiazdy Morza w Maastricht
Bazylika Najświętszej Marii Panny Gwiazdy Morza w Maastricht
Położenie na mapie Holandii
Mapa lokalizacyjna Holandii
Bazylika Najświętszej Marii Panny Gwiazdy Morza w Maastricht
Bazylika Najświętszej Marii Panny Gwiazdy Morza w Maastricht
Ziemia50°50′51″N 5°41′37″E/50,847500 5,693611
Strona internetowa

Bazylika Najświętszej Marii Panny Gwiazdy Morza w Maastricht (hol. Onze Lieve Vrouw "Sterre der Zee" Basiliek in Maastricht) – kościół rzymskokatolicki w Maastricht położony przy placu Onze Lieve Vrouweplein 7, zbudowany w XI–XII wieku, kilkakrotnie przebudowywany. Główną atrakcją wystroju bazyliki jest cudowna, drewniana figura Najświętszej Marii Panny Gwiazdy Morza.

Bazylika Najświętszej Marii Panny Gwiazdy Morza w Maastricht figuruje w rejestrze zabytków pod numerem 27454[1].

W dniu 20 lutego 1933 kościół Najświętszej Marii Panny został wyniesiony do godności bazyliki mniejszej przez papieża Piusa XI. W 1985 godność bazyliki mniejszej uzyskał również kościół św. Serwacego (z rąk papieża Jana Pawła II); tym samym miasto Maastricht posiada 2 bazyliki mniejsze[2].

Historia i architektura[edytuj | edytuj kod]

Kościoły Maastricht: na pierwszym planie Bazylika NMP Gwiazdy Morza, za nią wieże bazyliki św. Serwacego, a za nimi wieża kościoła św. Jana

Kościół NMP w Maastricht jest jednym z ważnych zachowanych zabytków, reprezentujących romańską architekturę doliny Mozy. Choć pierwsza świątynia w tym miejscu została zbudowana już w IV wieku, to najstarsze partie obecnego kościoła pochodzą prawdopodobnie z końca IX wieku Kościół jest w pełni romański, jeśli nie liczyć drobnych dodatków z epoki gotyku. Szczególnie interesująca jest fasada zachodnia, która została zbudowana około 1000 roku. Jest to tzw. westwerk – szeroka, niemal całkowicie zamknięta wieża flankowana dwiema wieżyczkami, w których znajdują się schody. Jest to jedyny westwerk tego typu, który przetrwał w nienaruszonym stanie, chociaż jego najwyższa część pochodzi z XIII wieku Późniejszy typ westwerku widoczny jest w kościele św. Serwacego. Westwerki służyły celom zarówno religijnym (miejsce dla chóru parafialnego), jak i obronnym.

Po 1342 obok kościoła NMP został zbudowany nowy kościół, św. Mikołaja, ale w 1837 został rozebrany. Korpus kościoła NMP pochodzi z XII wieku Do obu jego stron dobudowano pseudo-transept, mający za zadanie wzmocnienie murów kościoła tak, aby mogły one udźwignąć kamienne sklepienie. Apsydę zamykającą prezbiterium flankują dwie masywne, kamienne wieże. W epoce gotyku w architekturze starego kościoła pojawiły się elementy charakterystyczne dla tego stylu, m.in. główny portal i kaplica przy fasadzie zachodniej, oraz znajdująca się za wejściem chrzcielnica z XV wieku Styl gotycki reprezentuje również dobudowany w XVI wieku krużganek[3].

Wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Figura Najświętszej Marii Panny Gwiazdy Morza[edytuj | edytuj kod]

Figura Najświętszej Marii Panny Gwiazdy Morza

Propagatorem kultu Najświętszej Marii Panny w Holandii stał się św. Serwacy, pierwszy biskup Maastricht. Wybudował on na brzegu rzeki Mozy kaplicę poświęconą Najświętszej Marii Pannie. Nazwano ją „Maria na brzegu”. Kaplicę najczęściej nawiedzali marynarze i flisacy pływający łodziami z towarem ku morzu. Z czasem kaplica stała się na tyle sławna, że zaczęli przybywać do niej nie tylko pielgrzymi z Niderlandów, ale również z Niemiec. Nie zachował się pierwotny wizerunek umieszczony w niej przez św. Serwacego. Obecnie w ołtarzu czczona jest jedna z najpiękniejszych Madonn Europy - „Stella Maris”, czyli Gwiazda Morza[4].

Drewniana figura Madonny, mająca 135 cm wysokości, została wykonana w Czechach w latach 1420–1430[5].

Nazwa Stella Maris przylgnęła do figury ok. 1700, po katastrofie morskiej, kiedy pewien hrabia z Maastricht wzywał pomocy Matki Bożej z kaplicy na brzegu i został uratowany. Od tego momentu żeglarze, marynarze i mieszkańcy miasta w obliczu niebezpieczeństwa zwracali się do swojej Gwiazdy Morza. Co roku w Poniedziałek Wielkanocny do kaplicy przybywali pielgrzymi ubrani w pokutne szaty. W 1570, gdy Maastricht zajęli protestanci, cudowna figura Gwiazdy Morza została ukryta poza miastem. Do sanktuarium powróciła dopiero po 105 latach. Podczas okupacji francuskiej pod koniec XVIII w. figurę ukrywano w prywatnych domach. Ostatecznie wróciła na swoje miejsce w 1837[4].

Organy[edytuj | edytuj kod]

Widok wnętrza w kierunku zachodnim – organy

Organy w Bazylice zbudował w 1652 organmistrz Andries Severijn z Liège. W 1798 francuscy okupanci zarządzili zamknięcie kościoła, a organy zostały przeniesione do kościoła św. Mikołaja. W 1830 Joseph Binvignat, miejscowy organmistrz umieścił w kościele pozytyw jako organy główne zmieniając m. in. jego dyspozycję i strój. W 1838 pierwotne organy powróciły do Bazyliki. W 1852 zakład organmistrzowski Merklin & Schütze z Brukseli dokonał naprawy i rozbudowy organów zmieniając w niektórych miejscach ich dyspozycję. Kolejne zmiany miały miejsce w 1880. W latach 1963 i 1983–1984 zakład organmistrzowski D. A. Flentrop Orgelbouw podjął się zasadniczej renowacji instrumentu, przywracając jego układ i dyspozycję do stanu z 1652[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: Complex- of Monumentnummer: 27454 (niderl.). monumentenregister.cultureelerfgoed.nl. [dostęp 2013-05-06].
  2. Onze Lieve Vrouw "Sterre der Zee" Basiliek Maastricht: Geschiedenis (niderl.). www.sterre-der-zee.nl. [dostęp 2013-05-07].
  3. Archimon: Maastricht (L): Onze-Lieve-Vrouwekerk (ang.). www.archimon.nl. [dostęp 2013-05-06].
  4. a b Mały Gość Niedzielny: Matko Boska, Gwiazdo Morza z Maastricht, módl się za mieszkańców Holandii. malygosc.pl. [dostęp 2013-05-07].
  5. Maríukirkja: Stella Maris - Star of the Sea (ang.). mariu.kirkju.net. [dostęp 2013-05-07].
  6. Pleasures of The Pipes by Henry Tabbers: Onze Lieve Vrouwe Basiliek (ang.). www.pleasuresofthepipes.info. [dostęp 2013-05-07].