Beda Czcigodny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święty
Beda Czcigodny (OSB)
Bǣda (Bēda)
prezbiter
doktor Kościoła
odnowiciel Kościoła[1][2]
The Venerable Bede translates John 1902.jpg
Data urodzenia 672 lub 673
Wearmouth k. Sunderlandu
Data śmierci 25 maja 735
Jarrow Northumbria)
Kościół/
wyznanie
rzymskokatolicki, anglikański, protestancki, prawosławny
Data kanonizacji 1899
przez Leona XIII
Wspomnienie 23 i 25 maja oraz 9 czerwca
Patron lektorów, angielskich pisarzy, historyków i Jarrow
Szczególne miejsca kultu katedra w Durham
Beda Czcigodny (ilustracja ze średniowiecznego manuskryptu).
Beda Czcigodny (ilustracja z Kroniki norymberskiej).
Zamek i katedra w Durham.

Beda, zwany Czcigodnym lub Wspaniałym, łac. Venerabilis, sang. Bǣda lub Bēda (ur. 672 w Wearmouth k. Sunderlandu w Anglii[3] lub 673[4], zm. 25 maja 735 w Jarrow) – anglosaski mnich i benedyktyn, prezbiter, związany z klasztorami w Wearmouth oraz Jarrow w Nortumbrii (obecnie klasztor Wearmouth-Jarrow ), wszechstronny uczony.

W Kościele katolickim, prawosławnym i anglikańskim uznany za świętego. W Kościele katolickim ponadto doktor Kościoła. Niektóre Kościoły protestanckie uznają go za bohatera wiary. Anglikanie i luteranie zaliczają go do odnowicieli Kościoła.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Cała biografia Bedy zawarta jest w krótkiej wzmiance w jego dziele Historii kościelnej narodu angielskiego (Historia ecclesiastica gentis Anglorum). Znalazł się w klasztorze Wearmouth w wieku 7 lat jako oblat. Trzy lata później Ceolfryd zabrał go do nowo założonej filii opactwa w Jarrow. W wieku lat 19 lat został diakonem, a mając 30 został wyświęcony. Kształcił się pod kierunkiem opatów z tego klasztoru i prawdopodobnie z jednym z nich trafił do klasztoru w Jarrow. Tam spędził resztę swego życia z jednej strony na życiu przykładnego mnicha, ale z drugiej strony uczonego, zajmującego się poznawaniem wiedzy, nauczaniem i pisaniem.

Był również przyrodnikiem, wiedział, że Ziemia jest kulista[potrzebne źródło]. Opracowywał tablice paschalne na 532 lata (tablice paschalne opracowywano w cyklach 84-letnich, a od V w. 95-letnich). Liczył lata od narodzenia Jezusa Chrystusa, możliwe że jako pierwszy uczony w Europie Zachodniej. Datowanie tym sposobem było wówczas nieznane w Europie Zachodniej.[5]

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

De natura rerum, 1529

Jego dzieła pisane po łacinie to komentarze do Biblii, komputy, podręczniki pisowni, retoryki, kazania, biografie, listy, homilie (z których ocalało 50) i dzieje Kościoła angielskiego. Tworzył także poezje, ale nie dorównują one jego prozie. Jego metoda egzegezy została przyjęta przez cały Kościół i obowiązywała aż do XX wieku.

Z jego dzieł wyraźnie widać, że był erudytą i posiadł wszelką ówczesną wiedzę, znał grekę i nieco hebrajskiego, znał dzieła klasyczne Pliniusza, Wergiliusza, Lukrecjusza, Owidiusza i Horacego, a także astronomię, matematykę i muzykę. Napisał między innymi:

oraz:

Wydania pism Bedy:[5]

  • Strasburg 1473
  • Mediolan 1473
  • Paryż 1544-1545
  • Bazylea 1563
  • Kolonia 1602
  • Anglia 1843-1844

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

W 836 roku Synod w Akwizgranie (Synodus Aquisgranensis) nadał mu przydomek Venerabilis - Czcigodny.

Kardynał Robert Bellarmin powiedział o Bedzie: „Zachód mądrością swoją oświecił”.

Współcześnie Beda Czcigodny uznawany jest za ostatniego z ojców Kościoła zachodniego. Wcześniej za ostatniego uznawani byli Grzegorz Wielki i Izydor z Sewilli.

Patronat[edytuj | edytuj kod]

Jest patronem lektorów[3], angielskich pisarzy i historyków oraz miasta Jarrow.

Dzień wspomnienia[edytuj | edytuj kod]

Jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest:

W Cerkwi prawosławnej święty mnich Beda Czcigodny, ros. Преподобный Беда Достопочтенный, wzmiankowany jest w literaturze żywotów prawosławnych świętych spisanych przez Bedę[6].

Relikwie[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Bedy jego ciało złożono w Jarrow, w kościele opackim. W roku 1030 zostały zabrane przez zawodowego złodzieja relikwii. Odnaleziono je w Durham w 1104 roku w trumnie św. Kutberta. Wydzielono je z urny wspólnej i relikwie św. Bedy złożono w nowym relikwiarzu wysadzanym drogimi kamieniami. W czasie odstępstwa od wiary króla Henryka VIII w roku 1541 sprofanowano śmiertelne szczątki św. Bedy i wyrzucono je z kościoła.[5] Część z nich zdołała ocaleć. Na 700-lecie jego urodzin (1373) wystawiono mu grobowiec w katedrze w Durham.

Proces kanonizacyjny[edytuj | edytuj kod]

W 1899 roku papież Leon XIII podczas kanonizacji ogłosił Bedę doktorem Kościoła[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Evangelical Lutheran Worship - Final Draft. Augsburg Fortress Press, 2006.
  2. Lutheran Service Book. Concordia Publishing House, 2006.
  3. a b c Saint Bede the Venerable (Święty Beda Czcigodny) na Saits.SQPN.com (ang.)
  4. H. Fros, F. Sowa - Księga imion i świętych, t. 1, Kraków 1997, kolumna 387.
  5. a b c Paul Johnson: Historia Anglików. Gdańsk: Marabut, 1995, s. 41. ISBN 83-85893-16-4.
  6. Święci prawosławni według Martyrologium Bedy na pravoslavie.ru (ros.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]