Belsk Duży (gmina)

Belsk Duży
	gmina wiejska
Herb	Flaga
Państwo	Polska
Województwo	mazowieckie
Powiat	grójecki
TERC	1406012
Siedziba	Belsk Duży
Wójt	Władysław Wojciech Piątkowski
Powierzchnia	107,84 km²
Populacja (30.06.2016); • liczba ludności	; 6 216
• gęstość	57,6 os./km²
Nr kierunkowy	48
Tablice rejestracyjne	WGR
	Adres urzędu:ul. Kozietulskiego 4a; 05-622 Belsk Duży
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba sołectw	34
Liczba miejscowości	40
	Położenie na mapie powiatu;
	51°49′35″N 20°48′34″E/51,826389 20,809444
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa
	Biuletyn Informacji Publicznej

Belsk Duży (daw. gmina Belsk) – gmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie radomskim. W latach 1918–1939, 1945–1954 i 1972–1975 gmina Belsk Duży należała do województwa warszawskiego.

Siedziba gminy to Belsk Duży.

Według danych z 31 grudnia 2017^[4]^[5] gminę zamieszkiwało 6561 osób.

1 stycznia 1975 z gminy Belsk Duży wyłączono sołectwo Skurów, włączając je do gminy Grójec^[6].

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002^[7] gmina Belsk Duży ma obszar 107,84 km², w tym:

Powierzchnia użytków rolnych: 9048 ha
- Drzewa i krzewy owocowe: 6013 ha (74% UR)
- Grunty orne: 2661 ha (26% UR)
- Łąki i pastwiska: 615 ha (7% UR)
Powierzchnia lasów: 1022 ha

Gmina Belsk Duży obejmuje 36 wsi i 34 sołectwa o powierzchni 108 km², a liczba mieszkańców wynosi 6561 osób. Gmina Belsk Duży to przede wszystkim rejon sadowniczy, położona jest w ukształtowanym „grójecko-wareckim” rejonie specjalizacji sadowniczej o znaczeniu krajowym. Gmina ma najwyższy udział nasadzeń drzewami owocowymi w powierzchni użytków rolnych wśród gmin powiatu grójeckiego (66% UR).

Demografia

Dane z 31 grudnia 2017^[5]:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	6561	100	3343	51,0	3218	49,0
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	61		31,1		29,9

Położenie gminy

Gmina Belsk Duży położona jest w środkowo-południowej części woj. mazowieckiego w odległości 45 km od Warszawy, w powiecie grójeckim. Bardzo dogodne położenie gminy jak również połączenia komunikacyjne zapewniają przebiegające przez teren gminy drogi:

Droga krajowa nr 7 Gdańsk – Warszawa – Grójec – Radom – Chyżne klasyfikowana jako ekspresowa i będąca elementem podstawowego układu komunikacyjnego kraju

Oraz drogi wojewódzkie:

nr 728 Grójec – Belsk Duży – Nowe Miasto n. Pilicą – Końskie
nr 725 Rawa Mazowiecka – Biała Rawska – Belsk Duży

Zabytki kultury i przyrody w gminie Belsk Duży

Dobra kultury wpisane do Centralnego Rejestru Decyzji Konserwatora Zabytków:

Zespół klasztorny o.o. Paulinów w Łęczeszycach: Strefa ochrony konserwatorskiej – decyzja nr 82/A/81 (dawny klasztor paulinów, kaplica cmentarna, teren cmentarza kościelnego)
Kościół parafialny w Lewiczynie: Strefa ochrony konserwatorskiej – decyzja nr 79/A/81 (teren zespołu kościelnego wraz z dzwonnicą i terenem cmentarza kościelnego)
Zespół dawnej poczty z XIX wieku w Belsku Dużym – dec. nr 26/A80
Zespół pałacowo-parkowy w Małej Wsi z parkiem krajobrazowym o powierzchni 25,76 ha – dec. nr 229/A/83
Zespół pałacowo-parkowy w Rębowoli z XIX wieku z parkiem krajobrazowym o pow. 3,53 ha dec. 295/A/85
Zespół dworsko-parkowy w Odrzywołku z parkiem o pow. 2,00 ha z przełomu XVII-XVIII wieku – nr 298/A/85
Park przydworski w Oczesałach o pow. 9,00 ha – dec. nr 296/
Kościół parafialny w Belsku Dużym z II poł. XVIII w. Strefa ochrony konserwatorskiej w granicach ogrodzenia – dec. nr 25/A/80. Na terenie kościoła grób Jana Kozietulskiego (1781-1821) pułkownika, uczestnika kampanii napoleońskich, dowódcy słynnej szarży jazdy polskiej pod Somosierrą.
Zespół folwarczny w Starej Wsi – dec. nr 552/A/98 (gorzelnia, magazyny spirytusu, spichlerz, stodoła, obora, magazyny, warsztaty, stróżówka).

Dobra kultury nie wpisane do CRD Konserwatora Zabytków:

Cmentarze rzymskokatolickie w miejscowościach: Belsk Duży, Lewiczyn, Zaborówek, Belsk Mały
Miejsca pamięci narodowej: mogiła z 1863 r. w Belsku Małym, mogiły z II wojny światowej na cmentarzu w Belsku Dużym i Łęczeszycach.

Walory środowiska przyrodniczego objęte ochroną prawną

rezerwat przyrody Modrzewina o charakterze leśnym unikatowy i jeden z najciekawszych w kraju o powierzchni ponad 300 ha. Reprezentuje naturalne środowisko modrzewia polskiego osiągające okazałe rozmiary z domieszką dębu i lipy.
Obszar krajobrazu chronionego „Dolina rzeki Jeziorki” obejmujący północno-zachodnią część gminy, zróżnicowany i atrakcyjny krajobrazowo teren związany z systemem rzeki Jeziorki^[8].

Sołectwa

Aleksandrówka, Anielin, Bartodzieje, Belsk Duży, Belsk Mały, Bodzew, Boruty, Daszewice-Rożce, Grotów, Jarochy, Julianów, Koziel, Kussy, Lewiczyn, Łęczeszyce, Maciejówka, Mała Wieś, Oczesały, Odrzywołek, Rębowola, Rosochów, Sadków Duchowny, Sadków-Kolonia, Skowronki, Stara Wieś, Tartaczek, Widów, Wilczogóra, Wilczy Targ, Wola Łęczeszycka, Wola Starowiejska, Wólka Łęczeszycka, Zaborów, Zaborówek^[3].

Pozostałe miejscowości

Gajówka Lewiczyn, Gajówka Łęczeszyce, Gajówka Modrzewina, Sadków Szlachecki, Złota Góra.

Sąsiednie gminy

Błędów, Goszczyn, Grójec, Jasieniec, Mogielnica, Pniewy.

Przypisy

↑ Gmina Belsk Duży w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2024-11-01] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
↑ ^a ^b Urząd Statystyczny w Warszawie
↑ ^a ^b BIP gminy, sołectwa
↑ Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast. GUS. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
↑ ^a ^b ^c Gmina Belsk Duży w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-03-15] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
↑ Uchwała nr V/23/74 WRN w Warszawie w sprawie zmiany granic niektórych gmin w województwie warszawskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z 28 grudnia 1974, nr 23, poz. 346)
↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
↑ AnnaA. Grzejszczyk AnnaA., Dolina rzeki Jeziorki | Oficjalna strona Miasta i Gminy Piaseczno [online], piaseczno.eu [dostęp 2018-08-17] (pol.).

Linki zewnętrzne

Strona gminy Belsk Duży
Okolica – portal regionu grójeckiego. okolica.wgr.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-03-20)].
BIP gminy Belsk Duży. bip.belskduzy.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-02-15)].

[pop2023-1] Gmina Belsk Duży w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2024-11-01] , liczba ludności na podstawie danych GUS.

[us-2] Urząd Statystyczny w Warszawie

[soł-3] BIP gminy, sołectwa

[autonazwa2-4] Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast. GUS. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).

[populacja2016-5] Gmina Belsk Duży w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-03-15] , liczba ludności na podstawie danych GUS.

[6] Uchwała nr V/23/74 WRN w Warszawie w sprawie zmiany granic niektórych gmin w województwie warszawskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z 28 grudnia 1974, nr 23, poz. 346)

[autonazwa1-7] Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).

[8] AnnaA. Grzejszczyk AnnaA., Dolina rzeki Jeziorki | Oficjalna strona Miasta i Gminy Piaseczno [online], piaseczno.eu [dostęp 2018-08-17] (pol.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

Wsie	Aleksandrówka Anielin Bartodzieje Belsk Duży Belsk Mały Bodzew Boruty Daszewice Grotów Jarochy Julianów Koziel Kussy Lewiczyn Łęczeszyce Maciejówka Mała Wieś Oczesały Odrzywołek Rębowola Rosochów Rożce Sadków Duchowny Sadków Szlachecki Sadków-Kolonia Skowronki Stara Wieś Tartaczek Widów Wilczogóra Wilczy Targ Wola Łęczeszycka Wola Starowiejska Wólka Łęczeszycka Zaborów Zaborówek Złota Góra
Osady leśne	Gajówka Lewiczyn Gajówka Łęczeszyce Gajówka Modrzewina
Integralne części wsi	Borki Cegielnia-Łęczeszyce Dobryszew Karolówka Konstantynówka Lewiczyn Poduchowny Nowy Widów Pod Kraską Władysławów Wola Lewiczyńska Wólka Pogroszewska

Miasta	Grójec Mogielnica Nowe Miasto nad Pilicą Warka
Gminy miejsko-wiejskie	Grójec Mogielnica Nowe Miasto nad Pilicą Warka
Gminy wiejskie	Belsk Duży Błędów Chynów Goszczyn Jasieniec Pniewy

Przynależność wojewódzka	gubernia warszawska (1867–1915) woj. warszawskie (II RP) (1919–39) woj. warszawskie (1945–75)
Miasta	Góra Kalwaria (← 1879–83 i 1916–52 →) Goszczyn (do 1870) Grójec Mogielnica (do 1870 i od 1916) Przybyszew (do 1870) Tarczyn (do 1870) Warka
Osiedla (1954–72)	Tarczyn (od 1959)
Gminy wiejskie (1867–1954 i 1973–75)	Belsk (Duży) Błędów Borowe (do 1954) Chynów (od 1973) Czersk (← 1879–1952→) Dańków (do 1874) Drwalew (← 1879–1954) Goszczyn (od 1973) Góra Kalwaria (1883–1919) Grójec (od 1973) Jasieniec Jazgarzew (← 1879–1952 →) Kąty (← 1879–1952 →) Kobylin (do 1954) Komorniki (do 1954) Konary (← 1879–1954) Konie (do 1954) Lechanice (← 1879–1954) Lipie (do 1954) Mogielnica (1870–1919) Mogielnica (od 1973) Nowa Wieś (← 1879–1954) Pniewy (od 1973) Promna (do 1954) Rososz (1952–54) Rykały (do 1954) Tarczyn (od 1973) Warka (od 1973) Wągrodno (← 1879–1952)
Gromady (1954–72)	Belsk Duży (1954–72) Bikówek (1954–58) Błędów (1954–72) Boglewice (1954–59) Borowe (1954–61) Broniszew (1954–55 →) Brzostowiec (1954–61) Budki Petrykowskie (1954–61) Budziszynek (1954–59) Chynów (1954–72) Czersk (1954–57) Dańków (1954–59) Długowola (1954–59) Drwalew (1954–72) Dylew (1954–59) Gołosze (1954–59) Goszczyn (1954–72) Grzegorzewice Nowe (1954–59) Grzędy (1954–57) Jasieniec (1958–72) Jeziórka (1954–58) Klonowa Wola (1954–72) Kobylin (1954–72) Kociszew (1954–59) Konary (1954–61) Kopana (1954–61) Lesznowola (1954–72) Lewiczyn (1954–68) Lipie (1954–72) Łychów (1954–68) Michałowice (1954–61) Michałów Górny (1954–59) Michrów (1954–59) Miedzechów (1954–59) Mogielnica (1960–72) Murowanka (1954–72) Pnie (1954–55 →) Pniewy (1954–72) Prace Małe (1954–59) Promna (1954–55 →) Przybyszew (1954–55 →) Rososz (1954–72) Rykały (1954–55 →) Skurów (1954–58) Suchostruga (1954–59) Świdno (1961–72) Tarczyn (1954–72) Watraszew (1954–61) Wilczoruda (1954–59) Wilków (1954–72) Wólka Łęczeszycka (1954–59) Wrociszew (1954–72) Zalesie (1954–57)