Benin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Republika Beninu
République du Bénin
Flaga Beninu
Herb Beninu
Flaga Beninu Herb Beninu
Dewiza: (fr.) Fraternité, Justice, Travail
(Braterstwo, Sprawiedliwość, Praca)
Hymn:
L’Aube Nouvelle

(Świt nowego dnia)
Położenie Beninu
Język urzędowy

francuski

Stolica

Porto-Novo[a] Kotonu

Ustrój polityczny

republika

Głowa państwa

prezydent Patrice Talon

Szef rządu

prezydent Patrice Talon

Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe


112 620 km²
2000 km² (1,78%)

Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia


11 125 000[1]
98 osób/km²

PKB (2017)
 • całkowite 
 • na osobę


9,24 mld[1] USD
830[1] USD[1]

PKB (PSN) (2017)
 • całkowite 
 • na osobę


25,33 mld[1] dolarów międzynar.[1]
2277[1] dolarów międzynar.[1]

Waluta

frank CFA (XOF)

Niepodległość

od Francji
1 sierpnia 1960

Strefa czasowa

UTC +1

Kod ISO 3166

BJ

Domena internetowa

.bj

Kod samochodowy

DY

Kod samolotowy

TY

Kod telefoniczny

+229

Mapa Beninu
Położenie Benin w Afryce

Benin (do 1975 pod nazwą Dahomej), oficjalnie Republika Beninu – państwo w Afryce nad Zatoką Gwinejską. Graniczy z Burkina Faso, Nigrem, Nigerią i Togo, członek Unii Afrykańskiej i ECOWAS.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Począwszy od XIII wieku na tereny te zaczęły napływać ludy Adża. Powstało wtedy kilka małych państw, z których pierwsze pojawiły się na wybrzeżu. Były to Allada i Ouidah. W XV wieku obszar ten odkryli Portugalczycy. Od XVII wieku na wybrzeżu faktorie i forty budowała Francja, Anglia i Niemcy. Państwa Adża utrzymywały z przybyszami kontakty handlowe, sprzedawały głównie niewolników. W drugiej połowie XVII wieku najważniejszą siłą polityczną w tym rejonie stał się Dahomej. W ciągu XVIII wieku Dahomej podporządkował sobie małe państwa ludu Adża i zmonopolizował handel z Europejczykami. Od połowy XIX wieku wskutek zakazu handlu niewolnikami zmianom uległa gospodarka Dahomeju. Niewolnicy zatrudnieni zostali na plantacjach władcy[2].

W 1851 roku Dahomej podpisał traktat handlowy z Francją. W 1890 roku w wyniku traktatu Dahomej oddał Kotonu i Porto-Novo pod francuski protektorat. Dahomej sprzeciwiał się dalszemu poszerzaniu wpływów Francji. Opór zakończył się karną ekspedycją Francji w 1892 roku. W 1894 roku Dahomej stał się kolonią, a w 1904 roku został przyłączony do Francuskiej Afryki Zachodniej. W trakcie kolonialnych rządów dobrze rozwinęło się szkolnictwo, w wyniku czego powstała dość liczna wykształcona elita. W 1915 i 1923 miały miejsce powstania antyfrancuskie. Po 1945 roku narastał ruch wyzwoleńczy. W 1957 roku Francja została zmuszona do dopuszczenia do udziału w rządzie przedstawicieli ludności tubylczej, a w 1958 uznała Dahomej za republikę autonomiczną w ramach Wspólnoty Francuskiej. Pełna niepodległość ogłoszona została w 1960 roku[2].

Pierwszym prezydentem republiki został Hubert Maga. W 1963 roku wojsko obaliło go w wyniku puczu. Przez kolejne dziewięć lat doszło do kilku następnych zamachów. W 1972 roku polityczny chaos zakończył przewrót majora Mathieu Kérékou. W 1974 roku ogłosił on obowiązywanie w kraju orientacji marksistowskiej a rok później zmienił nazwę kraju na Ludowa Republika Beninu. W republice ludowej pełnię władzy sprawowała Partia Ludowej Rewolucji, z Kérékou jako przewodniczącym. Nowy rząd znacząco zreformował politykę gospodarczą i przeprowadził nacjonalizację najważniejszych przedsiębiorstw, szkolnictwa i banków. W 1980 roku Kérékou został prezydentem. W 1989 roku po wcześniejszych niepokojach społecznych i gospodarczych ruszył proces demokratyzacji. W 1990 roku wprowadzono system wielopartyjny, z nazwy państwa usunięto termin „Ludowa”. Pierwsze wolne wybory w 1991 roku wygrał opozycjonista Nicéphore Soglo. Nieudolna polityka gospodarcza Soglo doprowadziła do powrotu do władzy Kérékou. Były dyktator wygrał wybory prezydenckie w 1996 i 2001 roku. Wybory w 2006 i 2011 zwyciężył liberalny ekonomista Yayi Boni. Benin stanowi rzadki w Afryce przykład udanego przejścia do demokracji[2].

W 2016 roku w Beninie zniesiono karę śmierci za wszystkie przestępstwa[3].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Kraj podzielony jest na 12 departamentów. Do 1999 było ich 6.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Beninu.

Północną część kraju pokrywa sawanna z akacjami i baobabami, natomiast na wybrzeżu rosną namorzyny. Wewnątrz kraju występują lasy suche, okresowo zrzucające liście. Zdarzają się również enklawy wilgotnych, wiecznie zielonych lasów. Tutejsze parki narodowe, tj. Pendjari i W du Niger, rezerwaty dzikich zwierząt reprezentowane przez takie gatunki jak m.in. lamparty, antylopy, słonie, hieny i wiele gatunków małp, stanowią dużą atrakcję turystyczną.

Miasta[edytuj | edytuj kod]

Poniższa tabela przedstawia największe miasta Beninu (ludność powyżej 50 tys. mieszkańców) według spisu ludności z 11 maja 2013 roku[potrzebny przypis]:

Lp. Miasto Departament Liczba mieszkańców
(w 2013 roku)
1 Kotonu Littoral 679 012
2 Porto-Novo Ouémé 264 320
3 Parakou Borgou 255 478
4 Godomey Atlantique 253 262
5 Abomey-Calavi Atlantique 117 824
6 Djougou Donga 94 773
7 Bohicon Zou 93 744
8 Ekpé Ouémé 75 313
9 Abomey Zou 67 885
10 Nikki Borgou 66 109
11 Malanville Alibori 64 639
12 Kandi Alibori 56 043
13 Kérou Atacora 54 276
14 Natitingou Atacora 53 284

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

 Osobne artykuły: Gospodarka BeninuRolnictwo w Beninie.

Benin to kraj rolniczy z przewagą gospodarstw karłowatych. Uprawy dające produkty eksportowe – olej palmowy i kakao – prowadzi się w wilgotniejszej, gęściej zaludnionej części południowej państwa. Miasto Kotonu jest portem i ośrodkiem przemysłowym.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Sieć kolejowa Beninu

Infrastruktura kolejowa[edytuj | edytuj kod]

Długość używanych linii kolejowych: 438 km o szerokości 1000 mm[4]

Otwarta sieć kolejowa Beninu składa się z dwóch tras:

Infrastruktura drogowa[edytuj | edytuj kod]

  • Drogi utwardzone: 1400 km[4]
  • Drogi nieutwardzone: 14 600 km[4]

Przez teren Benin przebiega planowana Trans–West African Coastal Highway[5]. W momencie ukończenia budowy wszystkich mostów zapewni ona połączenie utwardzoną drogą państw ECOWAS.

Mapa konturowa Beninu, blisko dolnej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Kotonu”
Geographylogo.svg
Porty lotnicze w Beninie

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Paolo Valente, Opowieści szeptane przez wiatr, [1], Wydawnictwo WAM, Kraków 2008

Święta państwowe[edytuj | edytuj kod]

Święta państwowe (2004)
Data Polska nazwa Oryginalna nazwa
1 stycznia Nowy Rok
10 stycznia Dzień Suwerenności Państwowej
2 lutego Eid-ul-Adha (ruchome)
12 kwietnia Poniedziałek Wielkanocny (ruchome)
2 maja Urodziny Proroka Eid-Milad Nnabi (ruchome)
20 maja Wniebowstąpienie
1 sierpnia Dzień Niepodległości
15 sierpnia Wniebowzięcie (ruchome)
26 października Dzień Sił Zbrojnych
1 listopada Wszystkich Świętych
14 listopada Koniec ramadanu (ruchome)
25 grudnia Boże Narodzenie

Struktura etniczna[edytuj | edytuj kod]

Grupa etniczna[6] Język Liczebność w tys. Procent ludności
Fonowie (Gbe) Język fon 2 520 22,12%
Hausa Język hausa 1 086 9,53%
Aja (Gbe) Język aja 779 6,84%
Bariba Język bariba 744 6,53%
Ayizo (Gbe) Język ayizo 622 5,46%
Borgu (Fulanie) Język borgu 470 4,13%
Temba (Gur) Język yom 444 3,9%
Egun (Gbe) Język gun 423 3,71%
Ede Nago (Joruba) Język ede 338 2,97%
Maxi (Gbe) Język maxi 283 2,48%
Saxwe (Gbe) Język saxwe 231 2,03%
Weme (Gbe) Język weme 223 1,96%
Xwla Wschodni i Zachodni (Gbe) Język xwla 212 1,86%
Dendi (Songhajowie) Język dendi 211 1,85%
Ede Idaca (Joruba) Język ede 174 1,53%
Kotafon (Gbe) Język kotafon 163 1,43%
Ewe (Gbe) Język ewe 149 1,31%
Biali (Gur) Język biali 128 1,12%
Ede Ije (Joruba) Język ede 122 1,07%
Boko (Mande) Język boko 119 1,04%
Ditamari (Gur) Język ditamari 116 1,02%

Religijność[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Religia w Beninie.

Struktura religijna w 2020 roku, według The ARDA[7]:

Liczba wyznawców lokalnych wierzeń jest zaniżona – wiele osób, które nominalnie identyfikują się jako chrześcijanie lub muzułmanie praktykują również tradycyjne religie[8].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Siedziba władz to Kotonu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2017: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2018 (ang.). [dostęp 2018-04-18].
  2. a b c Benin. Historia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2015-06-08].
  3. Kara śmierci: Chiny muszą ujawnić „groteskowy” poziom stosowania kary śmierci, amnesty.org.pl [dostęp 2017-11-12].
  4. a b c CIA – The World Factbook. cia.gov. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-18)]..
  5. Highways link 15 West African countries.
  6. Benin – People Groups (ang.). Joshua Project, 2017. [dostęp 2017-10-23].
  7. National Profiles, www.thearda.com [dostęp 2022-09-11].
  8. International Religious Freedom Report 2007. U.S. State Department. [dostęp 2014-06-07].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]