Berżniki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Berżniki
Kościół Wniebowzięcia NMP w Berżnikach
Kościół Wniebowzięcia NMP w Berżnikach
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat sejneński
Gmina Sejny
Liczba ludności (2005) 320
Strefa numeracyjna (+48) 87
Kod pocztowy 16-500
(poczta: Sejny)
Tablice rejestracyjne BSE
SIMC 0767902
Położenie na mapie gminy wiejskiej Sejny
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Sejny
Berżniki
Berżniki
Położenie na mapie powiatu sejneńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu sejneńskiego
Berżniki
Berżniki
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Berżniki
Berżniki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Berżniki
Berżniki
Ziemia54°05′55″N 23°27′51″E/54,098611 23,464167

Berżniki – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce, położona w województwie podlaskim, w powiecie sejneńskim, w gminie Sejny na Pojezierzu Suwalskim.

Miasto królewskie lokowane w 1551 roku przez Bonę Sforzę[1], położone było w końcu XVIII wieku w starostwie niegrodowym berżnickim w powiecie grodzieńskim województwa trockiego[2]. Zdegradowane po 1810 roku[3].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość ulokowana turystycznie, nie jest zbyt oddalona od kompleksów miejskich.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • I połowa XV wieku – najstarsze dane dotyczące miejscowości[4]
  • I połowa XVI wieku – założenie dworu przez Jurewicza Paca
  • 1547–1557 – założenie miasta przez królową Bonę
  • 1559prawa miejskie
  • koniec XVI wieku – siedziba starostwa niegrodowego
  • II połowa XVII wieku – zniszczenie miasta podczas wojen szwedzkich
  • 1795 – w zaborze pruskim
  • 1807 – w Księstwie Warszawskim
  • po 1810 – utrata praw miejskich
  • 1815 – w Królestwie Polskim
  • 1919 – w granicach Polski
  • 22 sierpnia 1920 – rozegrała się tu bitwa niemeńska – druga co do ważności i wielkości w czasie wojny polsko-sowieckiej, przesądziła o ostatecznym kształcie polskiej granicy wschodniej
  • W 1929 r. była tu siedziba gminy Berżniki, powiat Suwałki. Mieszkało tu 323 osoby. Majątek ziemski posiadał tu Wiktor Czarkowski (58 mórg), Stanisław Leszczyński wraz z Bolesławem Skorupskim (842), Dominik Wołągiewicz (65). Była jedna piwiarnia, dwa sklepy spożywcze i jeden z wyrobami tytoniowymi. We wsi było trzech cieśli, kołodziej, trzech kowali, krawiec i stolarz[5].
  • W latach 1973–1976 miejscowość była siedzibą gminy Berżniki. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa wpisane są następujące obiekty[6]:

Inne obiekty:

  • granitowy pomnik o kształcie krzyża Virtuti Militari ku czci poległych w tzw. boju sejneńskim 22–23 sierpnia 1920, postawiony w 2001
  • na cmentarzu pomnik poświęcony żołnierzom armii poległym w litewskiej w bitwie niemeńskiej w 1920
  • pomnik ku czci 20 Polaków straconych przez hitlerowców w 1944
  • pomnik przyrody: jesion wysokości 18 m (za cmentarzem)

Przejście graniczne[edytuj | edytuj kod]

W okresie międzywojennym stacjonowała tu strażnica Korpusu Ochrony Pogranicza[7].

Znajduje się tutaj także drogowe przejście graniczne na Litwę w kierunku Kopciowa. Przed II wojną światową Berżniki były ośrodkiem działalności Korpusu Ochrony Pogranicza.

Osoby związane z Berżnikami[edytuj | edytuj kod]

W Berżnikach urodził się Marian Piekarski (1927-1946) – żołnierz AK, AKO i WiN, ofiara represji stalinowskich[8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stanisław Alexandrowicz, Geneza i rozwój sieci miasteczek Białorusi i Litwy do połowy XVII w., w: Acta Baltico‑Slavica t. 7, 1970, s. 96.
  2. Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 87.
  3. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 18-19.
  4. http://www.dawna-suwalszczyzna.com.pl/index.php?dzial=suwalsz&m=16.
  5. The 1929 Polish Business Directory Project, data.jewishgen.org [dostęp 2017-03-31].
  6. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie. 2018-06-30. [dostęp 2018-04-04].
  7. Szubański 1993 ↓, s. 275.
  8. Bartłomiej Rychlewski: Pod dolinach i po wzgórzach. Monografia oddziału Jana Sadowskiego i Piotra Burdyna 1949-1952. Warszawa: Akces, 2010, s. 19–20. ISBN 978-83-87520-84-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rajmund Szubański. Bataliony, kompanie, strażnice KOP. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3 (145), 1993. Warszawa: Wydawnictwo „Czasopisma Wojskowe”. ISSN 0043-7182. 
  • L. Terlikowski, Gmina Berżniki powiatu suwalskiego, [w:] Kresy w oczach oficerów KOP, Katowice 2005, s. 39–52.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]