Bernhard Schmid

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bernhard Schmid
Data i miejsce urodzenia 28 września 1872
Bernburgu
Data i miejsce śmierci 11 lutego 1947
Husum
Narodowość niemiecka
Dziedzina sztuki konserwator zabytków

Bernhard Schmid (ur. 26 września 1872 w Bernburgu, zm. 11 lutego 1947 w Husum, Szlezwik-Holsztyn), niemiecki konserwator zabytków, konserwator prowincjonalny Prus Zachodnich, wieloletni opiekun zamku w Malborku.

Był synem oficera – Gustava Schmida. Kształcił się w gimnazjum w Kołobrzegu, gdzie jego nauczyciel gimnazjalny – brat kierownika zarządu zamku malborskiego Conrada Steinbrechta – zainteresował go budownictwem krzyżackim. Ukończył studia w Wyższej Szkole Budowlanej w Berlinie, pracował jako rejencyjny technik budowlany w Koblencji; w 1897 został skierowany do pracy w Malborku. Został tam bliskim współpracownikiem dr. Conrada Steinbrechta, a od 1902 pełnił funkcję konserwatora zabytków Prus Zachodnich (z siedzibą w Starogardzie, od 1905 w Malborku). Od 1922 był kierownikiem zarządu zamku krzyżackiego w Malborku, ponadto w latach 1903-1925 kierował malborskim Urzędem Budowlanym.

Kontynuował prace nad odbudową zamku malborskiego oraz kontynuował prowadzoną już wcześniej inwentaryzację zabytków Prus Zachodnich. Opracował i wydał katalog zabytków zamku malborskiego (w kilku tomach), publikował artykuły i monografie poświęcone sztuce państwa krzyżackiego. Był jednym z organizatorów międzynarodowych XI Dni Ochrony Zabytków w Gdańsku (1909). W czasie I wojny światowej przyczynił się do uratowania zabytkowych dzwonów kościelnych, zagrożonych przetopieniem na potrzeby wojskowe. W pracach nad renowacją zamku malborskiego, w odróżnieniu od Steinbrechta, kładł nacisk na odtwarzanie prawdziwych budowli; dr Conrad Steinbrecht wielokrotnie nad realizm przedkładał „upiększanie” wnętrz.

Został uhonorowany doktoratem honoris causa uniwersytetu w Królewcu (1924). Zaprojektował m.in. pomnik 152 pułku piechoty w Malborku (1925), pieczęć Bractwa Strzeleckiego, nowy kształt herbu miasta (1926) i powiatu (1932). Był współzałożycielem i członkiem zarządu Towarzystwa Komunikacyjnego w Malborku (1911). W 1937 uniwersytet królewiecki wycofał się z inicjatywy nadania mu honorowej profesury po naciskach działaczy nazistowskich; była to reakcja na negatywną opinię Schmida jako konserwatora zabytków na pomysł budowy hotelu dla działaczy NSDAP przy zamku malborskim. Ostatecznie po wielu naciskach Schmid zapisał się do partii nazistowskiej w 1938. Pod koniec wojny prowadził zajęcia ze sztuki zakonu krzyżackiego ze studentami na królewieckiej Albertyny. W 1941 przeszedł na emeryturę, rok później odebrał honorowe obywatelstwo Malborka. Wyjechał z miasta wraz z ostatnim transportem ludności cywilnej 24 stycznia 1945, ostatnie lata życia spędził w Szlezwiku-Holsztynie. Został pochowany na cmentarzu ewangelickim w Husum.

Niektóre publikacje:

  • Die Bau und Kunstdenkmäler des Kreises Rosenberg
  • Die Bau und Kunstdenkmäler des Kreises Stuhm
  • Die Bau und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg
  • Die Inschriften des deutschen ordenslandes Preussen bis zum Jahre 1466
  • Die Marienburg: ihre Baugeschichte dargestellt / von Bernhard Schmid ; aus dem Nachlass herausgegeben, erganzt und mit Abbildungen versehen von Karl Hauke.
  • Amtlicher Führer Schloß Marienburg
  • Schloß Marienburg in Preußen
  • Die Befestigungsanlagen der Marienburg Herausgegeben von der Historischen Kommission für ost- und westpreußische Landesforschung von der Historischen Kommission für ost- und westpreußische Landesforschung, 1929
  • Führer durch das Schloß Marienburg in Preußen. Verwaltung d. Staatl. Schlösser u. Gärten

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marian Arszyński, Schmid Bernhard, [w:] Polski słownik biograficzny konserwatorów zabytków, red. Henryk Kondziela, Hanna Krzyżanowska, z. 2, Poznań, Wydaw. Poznańskie 2006, ​ISBN 83-7177-416-8
  • Wiesław Sieradzan, Książki Bernharda Schmida (1872-1947) w Bibliotece Instytutu Historii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Folia Toruniensia, t. 9-10, 2009-1010, s. 57-66.
  • Wiesław Sieradzan, Die Werkstatt des deutschen Denkmalpflegers Bernhard Schmid (1872–1947) in Marienburg, [w:] Mobilität und regionale Vernetzung zwischen Oder und Memel: eine europäische Landschaft neu zusammensetzen, Berlin 2011, ss. 195–208
  • Wiesław Sieradzan, Bernhard Schmid (1872-1947): księgozbiór prywatny ostatniego niemieckiego konserwatora zamku w Malborku: próba rekonstrukcji (2011, ​​ISBN 978-83-60518-46-5​​
  • Wiesław Sieradzan, Zainteresowania dawną kartografią miejską Bernharda Schmida (1872–1947) – ostatniego niemieckiego konserwatora zabytków w Malborku, w: Dawna kartografia miast, Z dziejów kartografii, t. XV, pod red. J. Ostrowskiego i P. E. Weszpińskiego, Warszawa 2011, ss. 421–428
  • Wiesław Sieradzan, Bernhard Schmid (1872–1947) jako członek kościoła unijnego w świetle referatu wygłoszonogo na synodzie superintendentury malborskiej w 1929/1030 r., Gdański Rocznik Ewangelicki, 2011, t. V, s. 118–155.
  • Wiesław Sieradzan, Związki ostatniego niemieckiego konserwatora zabytków Prus Zachodnich Bernharda Schmida (1872-1947) i jego rodziny z Grudziądzem, Rocznik Grudziądzki, t. XX, 2012, s. 203-222.
  • Wiesław Sieradzan, Czy Bernhard Schmid (1872-1947), ostatni niemiecki konserwator zamku malborskiego, był nazistą?, Komunikaty Mazursko-Warmińskie, 2014, nr 2 (284), s. 251-271
  • Wiesław Sieradzan, Uzupełnienia do rekonstrukcji księgozbioru Bernharda Schmida, [w:] Księgozbiory rozproszone: losy księgozbiorów historycznych po II wojnie światowej, red. A. Siuciak, Malbork 2015
  • Wiesław Sieradzan, Początki warsztatu naukowo-konserwatorskiego Bernharda Schmida (1872-1947). Uwagi na marginesie album „Rathaus in Marienburg”, [w:] W służbie zabytków, red. J. Hochleitner i K. Polejowski, Malbork 2017, s. 217-230.
  • Wiesław Sieradzan, Bernharda Schmida  (1872-1947)  zasługi dla ziemi chełmińskiej, [w:] Stare i nowe dziedzictwo Torunia, Bydgoszczy i Regionu, Toruń 2017, s. 21-35