beta Gruis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
beta Gruis
β Gru
Położenie gwiazdy w gwiazdozbiorze
Położenie gwiazdy w gwiazdozbiorze
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Żuraw
Rektascensja 22h 42m 40,050s[1]
Deklinacja −46° 53′ 04,48″[1]
Paralaksa (π) 0,01843 ± 0,00042[1]
Odległość 176,9 ± 4,1 ly
54,23 ± 1,25[2] pc
Wielkość obserwowana 2,07[2]m
Ruch własny (RA) 135,16 ± 0,44[1] mas/rok
Ruch własny (DEC) −4,38 ± 0,31[1] mas/rok
Prędkość radialna −0,30 ± 0,30[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy czerwony olbrzym
Typ widmowy M4,5 III[2]
Masa 3 M[3]
Promień 172 R[3]
Wielkość absolutna −1,60[2]m
Jasność 3900[3] L
Wiek 450 mln lat[3]
Temperatura 3400[3] K
Alternatywne oznaczenia
Cordoba Durchmusterung: CD -47°14308
Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 856
Boss General Catalogue: GC 31685
Katalog Henry’ego Drapera: HD 214952
Katalog Hipparcosa: HIP 112122
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 8636
SAO Star Catalog: SAO 231258
Tiaki, Gruid; CPD−47°9896

beta Gruis (β Gru, Tiaki) – druga co do jasności gwiazda w gwiazdozbiorze Żurawia (wielkość gwiazdowa: 2,07m[2]). Odległa od Słońca o około 177 lat świetlnych[2].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Gwiazda ta ma nazwę własną Tiaki, którą nadali jej Polinezyjczycy z wysp Tuamotu[4]. Bywała nazywana też Gruid, w nawiązaniu do łacińskiej nazwy gwiazdozbioru Żurawia (Grus)[5]. W katalogu Mohammada al Tizini była opisana jako „tylna na końcu ogona” (Ryby Południowej)[3][6], skąd wywiedziona jest rzadko stosowana nazwa Alphaulka (arab. ‏الفولقة‎). Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2017 roku formalnie zatwierdziła użycie nazwy Tiaki dla określenia tej gwiazdy[7].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jej wielkość absolutna to −1,60m[2]. Należy do typu widmowego M4,5[1][2] lub M5[3][8]. Temperatura tego czerwonego olbrzyma to około 3400 K, emituje on 3900 razy więcej promieniowania niż Słońce. Ma ona promień około 0,8 jednostki astronomicznej, większy niż promień orbity Wenus, a jej masa jest około trzykrotnie większa niż masa Słońca. Gwiazda ta kończy życie, jej jądro zawiera obecnie węgiel i tlen i ustały w nim reakcje syntezy[3]. Beta Gruis jest gwiazdą zmienną półregularną, jej jasność zmienia się z okresem co najmniej 37 dni[9] z amplitudą 0,4 m (1,9–2,3m)[8]. W przyszłości stanie się mirydą, a potem odrzuci otoczkę. 450 milionów lat temu zaczęła życie jako gorąca, błękitna przedstawicielka typu B8[3].

Długo była ona uważana za gwiazdę pojedynczą, ale interferometria wskazuje na obecność towarzyszki odległej o mniej niż 0,22″ (11 au), o której poza tym nic nie wiadomo[3].

Gwiazdy beta Gruis nie można zobaczyć z terytorium Polski.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Beta Gruis w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e f g h Anderson E., Francis C.: HIP 112122 (ang.). W: Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2014-05-09].
  3. a b c d e f g h i j Jim Kaler: BETA GRU (Beta Gruis) (ang.). W: STARS [on-line]. [dostęp 2014-05-09].
  4. Maud Worcester Makemson: The Morning Star Rises: An Account of Polynesian Astronomy. Yale University Press, 1941, s. 261, 283.
  5. Grus Constellation (ang.). W: Constellation Guide [on-line]. [dostęp 2017-10-30].
  6. Grus, the Crane. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 238. ISBN 0486210790. (ang.)
  7. Eric Mamajek, i inni: IAU Catalog of Star Names (IAU-CSN). W: IAU Division C Working Group on Star Names (WGSN) [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-10-23. [dostęp 2017-10-30].
  8. a b beta Gruis w bazie AAVSO (ang.). American Association of Variable Star Observers, 2009-08-25. [dostęp 2014-05-09].
  9. Kamil Złoczewski: Kosmos.Żuraw i Tukan. T. 96. Poznań: Amermedia Sp. z o.o., 2014, s. 21. ISBN 978-83-252-2253-6.