Biała (powiat zgierski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Biała
wieś
Ilustracja
Kościół parafialny pw. świętych Piotra i Pawła
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat zgierski
Gmina Zgierz
Sołectwo Biała
Strefa numeracyjna 42
Kod pocztowy 95-001
Tablice rejestracyjne EZG
SIMC 0416516
Położenie na mapie gminy wiejskiej Zgierz
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Zgierz
Biała
Biała
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Biała
Biała
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Biała
Biała
Położenie na mapie powiatu zgierskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu zgierskiego
Biała
Biała
Ziemia51°55′48″N 19°26′42″E/51,930000 19,445000

Białawieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim, w gminie Zgierz.

Siedziba sołectwa, które swym zasięgiem obejmuje miejscowości: Biała, Cyprianów, Jeżewo, Kolonia Głowa i Leonów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Tereny dzisiejszej wsi były zasiedlone przez ludzi od 4 tysięcy lat. Znaleziono tu cmentarzysko z epoki brązu oraz z okresu halsztackiego i lateńskiego. Wzmianki historyczne pisane, datowane są na 1511 i 1512 r. Wieś Biała musiała być znaczna, bo już w XV w. powstała parafia erygowana przez arcybiskupa gnieźnieńskiego. W XVIII w. wioska była własnością Wilkanowskich[1][potrzebny przypis].

Atrakcją turystyczną wsi jest drewniany kościół z 1778[2] roku pw. świętych Piotra i Pawła. Powstał z fundacji ówczesnego właściciela wsi, sędziego łowickiego Wilkanowskiego. Kościół powiększano i odnawiano w 1938 r. i w latach 1945–1946. Jest to budowla drewniana, konstrukcji zrębowej, kryta gontem i oszalowana. Posiada dwuspadowy dach, nad zakrystią pulpitowy. Ciemne tło fasady rozjaśnia duży krzyż koloru kości słoniowej.

Na terenie miejscowości znajduje się także mogiła trzech nieznanych powstańców z 1863 r. i tablica pamiątkowa odsłonięta w dniu 11 listopada 1928 r.

11 września żołnierze Wehrmachtu wraz z żandarmerią polową zebrali wszystkich mężczyzn ze wsi w budynku Stanisława Pabiańczyka, po czym obrzucili dom granatami. Rannych dobijali z broni krótkiej lub kolbami karabinów. Śmierć poniosło 16 mieszkańców wsi. Wieś została także częściowo spalona[3].

Na wiejskim cmentarzu natomiast znajduje się wydzielona kwatera żołnierzy poległych 7–8 września w Kęblinach podczas kampanii wrześniowej, oraz mieszkańców wsi pomordowanych przez Niemców w czasach okupacji. Spoczywają tam żołnierze 28 pułku Strzelców Kaniowskich a także 10 Dywizji Piechoty i Kresowej Brygady Kawalerii.

W Szkole Podstawowej w Białej mieści się Izba Pamięci więźniów hitlerowskiego obozu dla dzieci w Łodzi, którego filia dla dziewcząt znajdowała się w pobliskiej Dzierżąznej[4][potrzebny przypis].

Do 1954 roku istniała gmina Biała.

W lesie o współrzędnych 51.920822 19.456052[5], znajduje się stary ewangelicki cmentarz. Dużo z niego nie zostało, ale widać wał graniczny, dwa zachowane filary bramy i kilka pozostałych grobów zlokalizowanych pod wielkim drzewem. Najstarsze z nich pochodzą z końca XIX wieku.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze kościoła

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa[6] na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • kościół parafialny pw. świętych Piotra i Pawła, drewniany, XVIII-XIX w., nr rej.: 3-I-3 z 10.09.1947 oraz A/3 z 25.08.1967
  • dzwonnica, drewniana, XVIII-XIX w., nr rej.: 13-I-13 z 20.09.1947 oraz A/13 z 25.08.1967

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 702 KutnoZgierz.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Krzysztof Bzowski, Przewodnik turystyczny po Gminie Zgierz, Amistad Sp. z o.o., 2013.
  2. Krzysztof Bzowski, Przewodnik turystyczny po Gminie Zgierz, Armistad Sp. z o.o., 2013.
  3. Józef Fajkowski, Jan Religa: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1981, s. 229.
  4. Krzysztof Bzowski, Przewodnik turystyczny po Gminie Zgierz, Amistad Sp. z o.o., 2013.
  5. Mapy Google @51.921431,19.4564599,16z
  6. NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 24 listopada 2010].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]