Biała (powiat zgierski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 51°55′48″N 19°26′42″E
- błąd 38 m
WD 51°55'50"N, 19°26'40"E
- błąd 38 m
Odległość 77 m
Biała
wieś
Ilustracja
Kościół parafialny pw. świętych Piotra i Pawła
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat zgierski
Gmina Zgierz
Sołectwo Biała
Liczba ludności (2011) 667[1]
Strefa numeracyjna 42
Kod pocztowy 95-001
Tablice rejestracyjne EZG
SIMC 0416516
Położenie na mapie gminy wiejskiej Zgierz
Mapa konturowa gminy wiejskiej Zgierz, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Biała”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Biała”
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa konturowa województwa łódzkiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Biała”
Położenie na mapie powiatu zgierskiego
Mapa konturowa powiatu zgierskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Biała”
Ziemia51°55′48″N 19°26′42″E/51,930000 19,445000

Białawieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim, w gminie Zgierz.

Siedziba sołectwa, które swym zasięgiem obejmuje miejscowości: Biała, Cyprianów, Jeżewo, Kolonia Głowa i Leonów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Tereny dzisiejszej wsi były zasiedlone przez ludzi od 4 tysięcy lat. Znaleziono tu cmentarzysko z epoki brązu oraz z okresu halsztackiego i lateńskiego. Wzmianki historyczne pisane, datowane są na 1511 i 1512 r. Wieś Biała musiała być znaczna, bo już w XV w. powstała parafia erygowana przez arcybiskupa gnieźnieńskiego. W XVIII w. wioska była własnością Wilkanowskich[2].

Atrakcją turystyczną wsi jest drewniany kościół z 1778 [2] roku pw. świętych Piotra i Pawła. Powstał z fundacji ówczesnego właściciela wsi, sędziego łowickiego Wilkanowskiego. Kościół powiększano i odnawiano w 1938 r. i w latach 1945–1946. Jest to budowla drewniana, konstrukcji zrębowej, kryta gontem i oszalowana. Posiada dwuspadowy dach, nad zakrystią pulpitowy. Ciemne tło fasady rozjaśnia duży krzyż koloru kości słoniowej.

Na terenie miejscowości znajduje się także mogiła trzech nieznanych powstańców z 1863 r. i tablica pamiątkowa odsłonięta w dniu 11 listopada 1928 r.

11 września żołnierze Wehrmachtu wraz z żandarmerią polową zebrali wszystkich mężczyzn ze wsi w budynku Stanisława Pabiańczyka, po czym obrzucili dom granatami. Rannych dobijali z broni krótkiej lub kolbami karabinów. Śmierć poniosło 16 mieszkańców wsi. Wieś została także częściowo spalona[3].

Na wiejskim cmentarzu natomiast znajduje się wydzielona kwatera żołnierzy poległych 7–8 września w Kęblinach podczas kampanii wrześniowej, oraz mieszkańców wsi pomordowanych przez Niemców w czasach okupacji. Spoczywają tam żołnierze 28 pułku Strzelców Kaniowskich a także 10 Dywizji Piechoty i Kresowej Brygady Kawalerii.

W Szkole Podstawowej w Białej mieści się Izba Pamięci więźniów hitlerowskiego obozu dla dzieci w Łodzi, którego filia dla dziewcząt znajdowała się w pobliskiej Dzierżąznej[2][potrzebny przypis].

Do 1954 roku istniała gmina Biała. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa łódzkiego.

W lesie o współrzędnych 51.920822 19.456052[4], znajduje się stary ewangelicki cmentarz. Dużo z niego nie zostało, ale widać wał graniczny, dwa zachowane filary bramy i kilka pozostałych grobów zlokalizowanych pod wielkim drzewem. Najstarsze z nich pochodzą z końca XIX wieku.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze kościoła

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa[5] na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • kościół parafialny pw. świętych Piotra i Pawła, drewniany, XVIII-XIX w., nr rej.: 3-I-3 z 10.09.1947 oraz A/3 z 25.08.1967
  • dzwonnica, drewniana, XVIII-XIX w., nr rej.: 13-I-13 z 20.09.1947 oraz A/13 z 25.08.1967

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 702 KutnoZgierz.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wieś Biała w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2021-02-15] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. a b c Krzysztof Bzowski, Przewodnik turystyczny po Gminie Zgierz, Amistad Sp. z o.o., 2013.
  3. Józef Fajkowski, Jan Religa: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1981, s. 229.
  4. Mapy Google @51.921431,19.4564599,16z
  5. NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 24 listopada 2010].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]