Białorzytka płowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Białorzytka płowa
Oenanthe isabellina[1]
(Temminck, 1829)
Ilustracja
Samiec, poza okresem godowym
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina muchołówkowate
Rodzaj Oenanthe
Gatunek białorzytka płowa
Synonimy
  • Saxicola isabellina Temminck, 1829[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Białorzytka płowa (Oenanthe isabellina) – gatunek małego ptaka z rodziny muchołówkowatych (Muscicapidae). Monotypowy (nie wyróżnia się podgatunków)[2][4].

Zasięg występowania

Wędrowny. Gniazduje w północno-wschodniej Grecji, we wschodnich Bałkanach, na Bliskim Wschodzie oraz na południowej i wschodniej Ukrainie i dalej na wschód po Zabajkale, środkową Mongolię i północno-centralne Chiny. Zimuje na obszarze od zachodniej Afryki do południowej Azji[2]. Bardzo rzadko można go spotkać w Europie Zachodniej.

Do Polski zalatuje wyjątkowo. Pierwsze stwierdzenie miało miejsce w maju 1986 pod Jastarnią, drugie w 1997 nad Jeziorem Żywieckim nieopodal Bielsko-Białej[5]. Po raz trzeci widziano ją we Wrocance pod Krosnem 2 maja 2016[6][7].

Morfologia

Długość ciała 16–17 cm, masa ciała 21–39 g[2]. Białorzytki płowe są nieco większe od białorzytki zwyczajnej (O. oenanthe) i przypominają samice tego gatunku. Nie występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Brew styka się w okolicy nasady dzioba. Wyróżnia się czarne skrzydełko[5].

Ekologia i zachowanie

Białorzytki płowe gniazdują na suchych, otwartych i skąpo porośniętych obszarach jak półpustynie, stepy, obrzeża pustyń i uedy. Zimują na suchych nizinnych stepach, w podobnych do lęgowych siedliskach. W sezonie lęgowym często koegzystują z żyjącymi w norach gryzoniami, takimi jak chomiki i susły. Żywią się głównie owadami, jednak niekiedy zjadają małe kręgowce (jaszczurki i węże) oraz nasiona. Swoje gniazda zakładają w norach gryzoni, rzadziej w norach żołn; lokalne wahania liczebności mogą wynikać z niedostępności miejsc do gniazdowania[5].

Status i ochrona

IUCN uznaje białorzytkę płową za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji wstępnie szacuje się na 20–90 milionów dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za stabilny[3].

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oenanthe isabellina, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c d Collar, N.: Isabelline Wheatear (Oenanthe isabellina). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [zarchiwizowane z tego adresu (27 października 2016)].
  3. a b Oenanthe isabellina, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  4. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Chats, Old World flycatchers (ang.). IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-02-03].
  5. a b c Dominik Marchowski: Ptaki Polski. Kompletna lista 450 stwierdzonych gatunków. Wyd. 1. Warszawa: SBM, 2015, s. 410. ISBN 978-83-7845-983-5.
  6. Tomasz Krzyśków. „Ptaki Polski”. 42 (2/2016), s. 4. Agencja Wydawniczo-Fotograficzna "Aves" (pol.). 
  7. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 33. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2016. „Ornis Polonica”. 58, s. 83–116, 2017. 
  8. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]