Białorzytka pstra

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Białorzytka pstra
Oenanthe pleschanka[1]
(Lepechin, 1770)
Ilustracja
Samiec
Ilustracja
Samica
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

śpiewające

Rodzina

muchołówkowate

Podrodzina

kląskawki

Rodzaj

Oenanthe

Gatunek

białorzytka pstra

Synonimy
  • Motacilla pleschanka Lepechin, 1770
  • Motacilla leucomela Pallas, 1770
  • Oenanthe leucomela Pallas, 1770
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     w sezonie lęgowym

     zimowiska

Białorzytka pstra (Oenanthe pleschanka) – gatunek małego ptaka z rodziny muchołówkowatych (Muscicapidae).

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Gatunek został naukowo opisany w 1770 roku przez Iwana Lepiochina w 14. tomie Novi commentarii Academiae Scientiarum Imperialis Petropolitanae. Autor nadał mu nazwę Motacilla pleschanka[3]. W tym samym tomie Peter Simon Pallas opisał gatunek, który nazwał Motacilla leucomela[4]; jak się później okazało, jego opis również dotyczył białorzytki pstrej[5]. Nazwa nadana przez Lepiochina ma jednak priorytet[6], a nadana przez Pallasa jest traktowana jako synonim[5]. Obecnie gatunek jest umieszczany w rodzaju Oenanthe[7][8]. Nie wyróżnia się podgatunków[6][8].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zasięg występowania

Występuje od południowo-wschodniej Europy (północno-wschodnia Bułgaria, wschodnia Rumunia i południowa Mołdawia), z przerwami w zasięgu dalej na wschód po południowy Ural, Mongolię, Zabajkale, środkowy i zachodni Afganistan, północny Pakistan, północno-zachodnie Himalaje i północno-wschodnie Chiny. Zimuje w północno-wschodniej i wschodniej Afryce oraz w południowo-zachodniej części Półwyspu Arabskiego[9].

Do Polski zalatuje wyjątkowo (5 stwierdzeń do 2017, ostatnie w 2011[10]).

Biotop

Żyje na zboczach wzgórz i terenach poprzecinanych jarami i wąwozami.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Wygląd zewnętrzny

We wszystkich szatach dziób i nogi są czarno ubarwione. Samce w szacie spoczynkowej mają jasne brzegi piór.

Rozmiar
długość ciała 14,5–16 cm[9]
Masa ciała
16–22 g[9]

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje białorzytkę pstrą za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji wstępnie szacuje się na 400 000 – 2 499 999 dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za stabilny[2].

Na terenie Polski białorzytka pstra podlega ścisłej ochronie gatunkowej[11].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oenanthe pleschanka, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b Oenanthe pleschanka, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. I. Lepechin: Descriptio quorundam animalium. W: Novi commentarii Academiae Scientiarum Imperialis Petropolitanae. T. 14(1). St. Petersburg: 1770, s. 503–504, pl.14 fig.2. (łac.)
  4. P.S. Pallas: Descriptiones quadrupedum et avium. W: Novi commentarii Academiae Scientiarum Imperialis Petropolitanae. T. 14(1). St. Petersburg: 1770, s. 584–586, pl.22 fig.3. (łac.)
  5. a b Oenanthe pleschanka (Lepechin, 1770) (ang. • fr.). W: National Inventory of Natural Heritage [on-line]. Muséum national d’Histoire naturelle. [dostęp 2021-02-03].
  6. a b Pied Wheatear (Oenanthe pleschanka) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-13)].
  7. Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Saxicolinae Vigors, 1825 - kląskawki (wersja: 2019-10-12). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-02-03].
  8. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Chats, Old World flycatchers (ang.). IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-02-03].
  9. a b c Collar, N.: Pied Wheatear (Oenanthe pleschanka). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 2019-09-12].
  10. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 28. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2011. „Ornis Polonica”. 53, s. 105–140, 2012. 
  11. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Paul Sterry, Andrew Cleve, Andy Clements, Peter Godfellow: Ptaki Europy: przewodnik. Warszawa: Świat Książki, 2007.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]