Białorzytka pustynna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Białorzytka pustynna
Oenanthe deserti[1]
(Temminck, 1825)
Białorzytka pustynna
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Rodzina muchołówkowate
Rodzaj Oenanthe
Gatunek białorzytka pustynna
Synonimy
  • Saxicola deserti Temminck, 1825[2]
Podgatunki
  • O. d. homochroa (Tristram, 1859)
  • O. d. deserti (Temminck, 1825)
  • O. d. oreophila (Oberholser, 1900)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Oenanthe deserti homochroa

Białorzytka pustynna (Oenanthe deserti) – gatunek ptaka z rodziny muchołówkowatych (Muscicapidae).

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[4].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj]

Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny wyróżnia trzy podgatunki O. deserti[5]:

Granice zasięgów ptaków danego podgatunku nie są dokładnie określone, powyższe są jedynie przybliżone[2]. W Polsce obserwowano dwukrotnie młodociane samce w październiku 1997 (jednego na Półwyspie Helskim, jednego w Darłówku)[6], następnie na Helu młodocianą samicę 13 października 2016 i w kolejnych dniach[7].

Morfologia[edytuj]

Długość ciała wynosi 14–15 cm, masa ciała 15–34 g[2]. Wielkością i sylwetką białorzytki pustynne przypominają białorzytki zwyczajne. Występuje dymorfizm płciowy w upierzeniu. U samca gardło i policzek czarne oraz czarny ogon i białe białe barkówki, które u stojącego ptaka oddzielają płowy wierzch ciała od czarnych skrzydeł. Kuper i pokrywy nadogonowe białe. U samicy brak czarnych elementów na głowie, ponadto jest mniej rozpoznawalna – cechą rozpoznawczą jest biały kuper i całkowicie czarny ogon[6].

Ekologia i zachowanie[edytuj]

Białorzytki pustynne gniazdują na stepach, półpustyniach i obrzeżach pustyń z nielicznymi roślinami, nad brzegami rzek, w uedach, kamieniołomach i ruinach. Podczas zimowania przebywają na podobnych siedliskach, jak w trakcie lęgów. Żywią się głównie owadami, zjadają również niewielkie nasiona[6].

Okres lęgowy w Maroko trwa od lutego do czerwca, od środka marca do końca maja w Algierii i Tunezji, od maja do lipca w Egipcie[2]. Gniazdo to raczej nieporęczna konstrukcja, utworzona z trawy i korzonków. Wyściółkę stanowią delikatniejsze trawy, wełna, włosie lub pióra. Umiejscowione jest w zagłębieniu przy drogach, na brzegu rzeki, ścianie skalnej, ścianie, na moście lub innej budowli, pod kamieniem, krzewem lub stertą kamieni, między wystającymi korzeniami lub w starej norze gryzonia. Zniesienie liczy od 3 do 6 jaj[8].

Status[edytuj]

IUCN uznaje białorzytkę pustynną za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2016). BirdLife International wymienia 5 ostoi ptaków IBA, w których stwierdzono te białorzytki[9].

Przypisy

  1. Oenanthe deserti, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e f g Collar, N.: Desert Wheatear (Oenanthe deserti). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 16 października 2016].
  3. Oenanthe deserti. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237
  5. Frank Gill, David Donsker: Chats, Old World flycatchers (ang.). IOC World Bird List: Version 6.3, 20 lipca 2016. [dostęp 16 października 2016].
  6. a b c Dominik Marchowski: Ptaki Polski. Kompletna lista 450 stwierdzonych gatunków. Wyd. 1. Warszawa: SBM, 2015, s. 411. ISBN 9788378459835.
  7. Obserwacje. Clanga. [dostęp 16 października 2016].
  8. Ashpole, J., Burfield, I., Ieronymidou, C., Pople, R., Wheatley, H. & Wright, L.: Oenanthe deserti -- (Temminck, 1825). BirdLife International, 31 marca 2015. [dostęp 16 października 2016].
  9. Desert Wheatear Oenanthe deserti. BirdLife International. [dostęp 16 października 2016].