Białorzytka rdzawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Białorzytka rdzawa
Oenanthe hispanica[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Samiec odmiany jasnogardłej
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina muchołówkowate
Podrodzina kląskawki
Rodzaj Oenanthe
Gatunek białorzytka rdzawa
Synonimy
  • Motacilla hispanica Linnaeus, 1758[2]
Podgatunki
  • O. h. hispanica (Linnaeus, 1758)
  • O. h. melanoleuca (Güldenstädt, 1775)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Zasięg występowania białorzytki rdzawej w starszym ujęciu systematycznym obejmującym takson melanoleuca:

     w sezonie lęgowym

     przeloty

     zimowiska

Białorzytka rdzawa (Oenanthe hispanica) – gatunek małego ptaka z rodziny muchołówkowatych (Muscicapidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zasiedla południową Europę, północną Afrykę, a w AzjiBliski Wschód aż po Iran, oraz południowo-zachodni Kazachstan. Zimuje na południe od Sahary – w Sahelu. Do Polski zalatuje wyjątkowo[4].

Biotop to śródziemnomorskie obszary z kamienistym podłożem.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Jaja białorzytki rdzawej

Białorzytka rdzawa bywała niekiedy uznawana za jeden gatunek z białorzytką pstrą (Oenanthe pleschanka). Tam, gdzie ich zasięgi się na siebie nakładają, dochodzi do hybrydyzacji[2].

Autorzy Handbook of the Birds of the World (a tym samym IUCN) wyróżniają dwa podgatunki białorzytki rdzawej[2]:

  • O. h. hispanica (Linnaeus, 1758) – występuje w południowo-zachodniej i południowo-środkowej Europie oraz północno-zachodniej Afryce.
  • O. h. melanoleuca (Güldenstädt, 1775) – występuje w południowo-środkowej i południowo-wschodniej Europie przez Bliski Wschód do Iranu oraz w południowo-zachodnim Kazachstanie.

Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) oraz autorzy Kompletnej listy ptaków świata w oparciu o publikacje Schweizera i współpracowników z 2019 roku uznają Oenanthe hispanica za gatunek monotypowy, a takson melanoleuca podnoszą do rangi odrębnego gatunku o nazwie białorzytka maskowa (Oenanthe melanoleuca)[5][6].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Występuje w dwóch odmianach barwnych: jasnogardłej i czarnogardłej. Występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Samice nie mają rysunku na głowie. Odmiana jasnogardła biała, z czarnymi nogami, skrzydłami oraz maską na głowie. Odmiana czarnogardła również, ale czarna barwa na głowie pokrywa także gardło. Ma białe brzegi ogona. Młode są jak samice, ale mają z wierzchu beżowe plamki i brązowe łuskowanie na piersi. Długość jej ciała to 14,5 cm, a rozpiętość skrzydeł wynosi 25–27 cm. Masa ciała 12–21 g[2].

Śpiewa nagle wybuchającymi, sucho szczebioczącymi zwrotkami. Bardzo szybko lata.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunek w Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oenanthe hispanica, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d Collar, N.: Black-eared Wheatear (Oenanthe hispanica). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-10)].
  3. Oenanthe hispanica. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego: Lista awifauny krajowej. Gatunki ptaków stwierdzone w Polsce – stan z 31.12.2019. [dostęp 2020-04-10].
  5. Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Saxicolinae Vigors, 1825 - kląskawki (wersja: 2019-10-12). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-04-10].
  6. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Chats, Old World flycatchers (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-04-10].
  7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Paul Sterry, Andrew Cleve, Andy Clements, Peter Godfellow: Ptaki Europy: przewodnik. Warszawa: 2007, s. 299. ISBN 978-83-247-0818-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]