Białucha arktyczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „białucha”. Zobacz też: rzekę Prądnik, w dolnym biegu nazywaną Białuchą.
Białucha arktyczna
Delphinapterus leucas[1]
(Pallas, 1776)
Białucha arktyczna
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Podkrólestwo Bilateria
(bez rangi) wtórouste
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Infratyp żuchwowce
Nadgromada czworonogi
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd Cetartiodactyla
(bez rangi) walenie
(bez rangi) zębowce
Rodzina narwalowate
Rodzaj białucha
Gatunek białucha arktyczna
Synonimy
  • Beluga catodon Gray, 1846[1]
  • Delphinapterus beluga Lacépède, 1804[1][2]
  • Delphinapterus catodon (Gray, 1846)[1][2]
  • Delphinapterus leucas marisalbi Ostroumov, 1935[1][2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Białucha arktyczna[4], białucha[5][6], wal biały[5][6] (Delphinapterus leucas) – gatunek ssaka z rodziny narwalowatych (Monodontidae). Występuje w wodach Arktyki (zarówno płytkich, przybrzeżnych, jak i głębokich, oddalonych od lądu), choć zdarza jej się zapuszczać w górę rzek, niekiedy nawet na znaczne odległości. W 1966 udokumentowano przypadek dopłynięcia jednego osobnika rzeką Ren aż do Bonn w Niemczech. Gatunek ten jest niekiedy poławiany dla mięsa, tłuszczu oraz skór[5].

Pojedynczy osobnik może osiągać masę od 400 kg to 1,5 tony[potrzebny przypis] oraz długość około 4 m. Jego górna część głowy jest zaokrąglona, natomiast w szczęce występuje 30–38 zębów. Tuż po urodzeniu ciało młodych jest szaroniebieskie, a niekiedy nawet ciemnoniebieskie. Z biegiem czasu jednak jaśnieje. Osobniki 4–5 letnie są już zazwyczaj kremowe lub całkowicie białe[5].

Zwierzęta te żyją w niewielkich grupach, liczących zwykle maksymalnie 5–10 osobników. Żywią się rybami, skorupiakami oraz głowonogami[5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Takson po raz pierwszy opisany naukowo przez P.S. Pallasa w 1776 roku pod nazwą Delphinus leucas[7]. Jako miejsce typowe autor wskazał północno-wschodnią Syberię (niem. „die im Obischen Meerbusen”)[7]. Jedyny przedstawiciel rodzaju Delphinapterusbiałucha[4], utworzonego przez B. G. de Lacépède w 1804 roku[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Delphinapterus leucas, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Delphinapterus leucas. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 18 stycznia 2010]
  3. Jefferson, T.A., Karkzmarski, L., Laidre, K., O’Corry-Crowe, G., Reeves, R., Rojas-Bracho, L., Secchi, E., Slooten, E., Smith, B.D., Wang, J.Y. & Zhou, K. 2012, Delphinapterus leucas [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2015.2 [dostęp 2015-09-17] (ang.).
  4. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 189. ISBN 978-83-88147-15-9.
  5. a b c d e Encyklopedia Audiowizualna Britannica. Zoologia I: A–O. Poznań: Axel Springer Polska, 2006, s. 16. ISBN 978-83-60563-05-2.
  6. a b K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 24, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  7. a b P. S. Pallas: Reise durch verschiedene Provinzen des Rußischen Reichs. Cz. 3. St. Petersburg: Gedruckt bey der kayserlichen Academie der Wissenschaften, 1776, s. 85 (przypis). (niem.)
  8. B. G. de Lacépède: Histoire naturelle des cétacées. Paryż: Plassan, 1804, s. xli. (fr.)