Biblia Maciejowskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Biblia Maciejowskiego
Ilustracja
Ilustracja ofiary Jeftego
Data powstania połowa XIII wieku
Rodzaj iluminowany kodeks
Zawartość od stworzenia świata do panowania Dawida
Język łaciński, perski, persko-hebrajski
Rozmiary 390x300 mm
Miejsce przechowywania Morgan Library & Museum

Biblia Maciejowskiego, Biblia Krzyżowców, Biblia Ludwika IX, Biblia Morgana – bogato iluminowany pergaminowy kodeks, powstały na zamówienie króla Francji Ludwika IX w latach 1240–1250.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Istnieje kilka nazw na ów rękopis. Biblią Ludwika IX lub Biblią Krzyżowców manuskrypt nazywa się od imienia króla Francji Ludwika IX, inicjatora szóstej i siódmej krucjaty. Manuskrypt prawdopodobnie powstał na jego zamówienie w pierwszej połowie XIII wieku. Nieznane są dzieje kodeksu w XV–XVI wieku. Wiadomo, że na początku XVII wieku rękopis należał do biskupa krakowskiego Bernarda Maciejowskiego, który w 1608 roku przekazał go za pośrednictwem delegacji papieskiej w darze szachowi perskiemu Abbasowi I Wielkiemu[1]. W XVIII wieku kodeks prawdopodobnie należał do żydowskich właścicieli, o czym świadczą notatki na marginesie, naniesione pismem hebrajskim w języku perskim[2]. W XIX wieku angielski bibliofil Thomas Phillipps odkupił kodeks od Greka Jonasa Athanasiu[1]. W 1916 roku[2] potomkowie Phillippsa sprzedali Biblię amerykańskiemu miliarderowi Johnowi Pierpontowi Morganowi. Biblia jest przechowywana w Nowym Jorku w Morgan Library & Museum (sygn. Ms M. 638)[1].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Kodeks składa się z 43 pergaminowych folio o wymiarach 390×300 mm[2]. Na rozkaz Abbasa I z kodeksu usunięto 3 folio, na których zilustrowany był bunt Absaloma przeciwko Dawidowi (szach uważał tę treść za nieodpowiednią dla swoich synów)[1]. Dwa wyjęte folio są przechowywane obecnie w Paryżu we Francuskiej Bibliotece Narodowej (sygn. MS Nouv. ACQ. Lat. 2294), jedno znajduje się w Los Angeles w J. Paul Getty Museum (sygn. MS 16)[2].

Biblia Maciejowskiego zawiera 283 ilustracje do ksiąg biblijnych: od Księgi Rodzaju do 1 Księgi Królewskiej (panowanie Dawida). Ilustracje rozmieszczone są po cztery na każdej stronie w sposób pokazujący przyczynę i skutek, co nie zawsze jest zgodne z chronologią biblijną. Taki układ miał za zadanie wzmocnienie dydaktycznej roli treści biblijnych. Dla przykładu, ilustracja z zabijającym braci Abimelekiem została umieszczona naprzeciw składającego w ofierze swoją córkę Jeftego, co miało ukazać różnicę pomiędzy prawym a nieprawym zabójstwem[1]. Biblia Maciejowskiego jest jednym z najlepszych źródeł do historii wojskowości w średniowieczu. Przypuszcza się, że pracował nad nią żołnierz, o czym świadczy dokładność, z jaką przedstawione są detale broni i wyposażenia rycerzy. Pod względem kompozycji i pieczołowitości sceny batalistyczne są o wiele lepsze niż sceny z życia codziennego[3].

Początkowo kodeks nie zawierał tekstu. Około połowy XIV wieku na marginesach zostały dodane krótkie notatki po łacinie, opisujące zawartość ilustracji. Uważa się, że teksty dołączono w Neapolu z inicjatywy Karola I Andegaweńskiego. W Persji – na zamówienie Abbasa I – w kodeksie dopisano tłumaczenie większości łacińskich notatek na język perski. Z czasem tekst poszerzono dodatkowo o hebrajsko-perskie teksty (perski tekst został napisany alfabetem hebrajskim)[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f А. Зорич, Библия Мациевского, также известная как в Библия Моргана и Библия Крестоносца, Музей Средневековья.
  2. a b c d Morgan Picture Bible, J. Paul Getty Trust.
  3. Э. Окшот, Оружие и воинские доспехи Европы, s. 283.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]