Biblioteka Akademii Zamojskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Biblioteka Akademii Zamojskiej
Ilustracja
Dziedziniec dawnej Akademii
Państwo  Polska
Miejscowość Zamość
Właściciel Jan Zamoyski
Data założenia 1594
Data likwidacji 1784

Biblioteka Akademii Zamojskiej – założona w 1594 roku przez Jana Zamoyskiego wraz z założeniem Akademii Zamojskiej w Zamościu, zamknięta wraz z Akademią w 1784. Jej zbiory weszły w skład powstałej w 1811 Biblioteki Ordynacji Zamojskiej w Warszawie.

Historia Biblioteki[edytuj | edytuj kod]

Fundamentem biblioteki były księgozbiory Jana Zamoyskiego oraz darowane księgozbiory ówczesnych profesorów Akademii. Z darczyńców warto wymienić m.in. Szymanowica, który w testamencie podarował ok. 1428 woluminów oraz rektora Kacpra Solciusa (jego księgozbiory zostały włączone w 1616 roku) oraz Kacpra Trądkowskiego (z 1620), Wojciecha Bodzęckiego (z 1622), Stanisława Rycciusa, ordynata Zamoyskiego (z 1630) i Piotra Oleśnickiego, sekretarza królewskiego (z 1633). Wszyscy oni zapisali w testamencie swoje księgozbiory a fakt ten został odnotowany w księgach rektorskich. Wielu darczyńców nie zostało odnotowanych ale informacje o nich przetrwały a wśród nich było wielu profesorów Akademii: Jan Ursinus, Melchior Stephanides, Adam Burski, Szymon Piechovius, Szymon Birkowski, Tomasz Drezner, Wojciech Nowopolski, Jakub Skwarski, Andrzej Kłopocki, Jan Sieprawski, Bazyli Rudomicz oraz inni bogaci ofiarodawcy, m.in. biskup kamieniecki i lwowski Andrzej Próchnicki. Jego zbiory były opatrzone superekslibrisem z herbem Wąż. W skład biblioteki weszły również zasoby Biblioteki Zygmunta Augusta (165 woluminów). Obok biblioteki powstała drukarnia, która zasilała zbiory drukarni.

Najstarszym zachowanym katalogiem jest ten z 1675 roku spisany przez profesora Andrzeja Krobskiego. W 1668 roku księgozbiór uległ reorganizacji i został ułożony według schematu scholastycznego. Wyodrębniono w nim wówczas dziewięć działów: Teologii, Prawa, Medycyny, Filozofii, Historii, Retoryki, Matematyki i Poetyki (wraz z Gramatyką). Ostatni dział zwany Działem ksiąg egzotycznych (Libri exotici) zawierał pozostałe księgi niepasujące do wyodrębnionych działów, np. słowniki. Trzeci spis zasobów i jej uporządkowanie dokonał rektor Akademii Bazyli Rudomicz, w latach 1669-1670.

Na początku XIX wieku biblioteka posiadała ok. 9000 woluminów w tym wiele rękopisów łacińskich i greckich, pisma prawnicze, teologiczne, księgi heretyckie oraz kroniki m.in. Kronika Galla Anonima. W 1784 roku wraz z zamknięciem szkoły zamknięto również bibliotekę. Jej zbiory zostały przeniesione do powstałego Liceum Zamoyskiego. W 1811 roku kilka tysięcy woluminów zostało przekazanych do Biblioteki Ordynacji Zamojskiej w Warszawie a pozostałe książki do Biblioteki im. Łopacińskiego w Lublinie.

Biblioteka Ordynacji Zamojskiej[edytuj | edytuj kod]

Biblioteka Ordynacji Zamojskiej prócz zasobów Biblioteki Akademii Zamojskiej posiadała zbiór woluminów z prywatnej biblioteki rodowej Zamoyskich. Przed wybuchem II wojny światowej biblioteka liczyła ponad 120 tys. woluminów. Podczas wojny budynek w którym znajdowała się biblioteka dwukrotnie, w 1939 i 1944 roku, uległ pożarowi a wraz z nimi większość zbiorów. Ich część, w 1944 roku, ewakuowano do Görbitsch skąd w trzech transzach: w 1945, 1947 i 1958 wróciło do Polski i zostały włączone do zbiorów Biblioteki Narodowej i Archiwum Głównego Akt Dawnych.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Barbara Bieńkowska, Elżbieta Maruszak, Książka na przestrzeni dziejów, Warszawa: wyd. Centrum Edukacji Bibliotekarskiej, Informacyjnej i Dokumentacyjnej im. Heleny Radlińskiej, 2005, ISBN 83-88581-21-X, OCLC 69448988.