Biblioteka Politechniki Gdańskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Biblioteka Politechniki Gdańskiej
Ilustracja
Wejście do Biblioteki Politechniki Gdańskiej w Gmachu Głównym
Państwo  Polska
Miejscowość Gdańsk
Adres ul. Narutowicza 11/12 80-233 Gdańsk
Dyrektor dr Anna Wałek, adiunkt biblioteczny
Data założenia 1904/1945
Siglum GD 015[1]
Wielkość zbiorów ok. 1 mln 200 tys. j. obl.
Rodzaje zbiorów książki i czasopisma z zakresu nauk technicznych, normy, elektroniczne bazy danych
Filie 9
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
Biblioteka Politechniki Gdańskiej
Biblioteka Politechniki Gdańskiej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Biblioteka Politechniki Gdańskiej
Biblioteka Politechniki Gdańskiej
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Biblioteka Politechniki Gdańskiej
Biblioteka Politechniki Gdańskiej
Ziemia54°22′17,8″N 18°37′10,6″E/54,371611 18,619611
Strona internetowa

Biblioteka Politechniki Gdańskiej (BPG) – jest największą i najstarszą w Północnej Polsce naukową biblioteką techniczną. Gromadzi, udostępnia i pośredniczy w dostępie do źródeł informacji z zakresu nauk reprezentowanych na poszczególnych Wydziałach Politechniki Gdańskiej.

Struktura Biblioteki Politechniki Gdańskiej[edytuj | edytuj kod]

Strukturę Biblioteki tworzą:

  1. Sekcja Obsługi Czytelnika z Wypożyczalnią/Informatorium, Czytelnią Główną oraz dziewięcioma filiami na Wydziałach: Chemii oraz Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej (połączone w ramach Regionalnej Biblioteki Nanotechnologii), Architektury, Elektrotechniki i Automatyki, Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki, Inżynierii Lądowej i Środowiska, Mechanicznym, Oceanotechniki i Okrętownictwa, Zarządzania i Ekonomii.
  2. Sekcja Informacji Naukowo-Technicznej z Czytelnią Czasopism Bieżących, Baz Danych i Informacji Naukowej oraz Czytelnią Norm.
  3. Sekcja Gromadzenia i Opracowania Zbiorów Tradycyjnych.
  4. Sekcja Budowy Zbiorów Cyfrowych i Multimedialnych.
  5. Sekcja Udostępniania Zasobów Cyfrowych.
  6. Sekcja Historyczna.
  7. Biuro Biblioteki.

Główna lokalizacja Biblioteki to pomieszczenia w centralnej części pierwszego piętra oraz parteru Gmachu Głównego Politechniki. W Gmachu Głównym zlokalizowane są ponadto dwie czytelnie filialne: Wydziału Architektury oraz Wydziału Inżynierii Lądowej i Środowiska. Pozostałe czytelnie filialne rozlokowane są na terenie kampusu w budynkach poszczególnych Wydziałów.

Historia Biblioteki i jej zbiorów[edytuj | edytuj kod]

Do 1945 roku[edytuj | edytuj kod]

Wejście do Biblioteki, 1904 rok

Wraz z powstaniem Politechniki w roku 1904, rozpoczęła działalność uczelniana Biblioteka. Wyznaczono jej lokalizację w centralnej części Gmachu Politechniki, która w znacznym stopniu odpowiada obecnemu umiejscowieniu. Biblioteka od momentu swego powstania szczyciła się statusem jednej z najlepszych i najnowocześniejszych placówek tego typu w kraju. Na jej czele stawiano wybitnych specjalistów w dziedzinie bibliotekoznawstwa, zasłużonych bibliotekarzy.

Wielkość zbiorów już od samego początku istnienia biblioteki dynamicznie wzrastała. W latach 1908/1909 księgozbiór liczył 26 tysięcy woluminów, zaś w 1943 roku osiągnął już stan 150 tysięcy. Ze względu na fakt, iż magazyny obliczono na pomieszczenie zaledwie 50-58 tys. książek, na rok 1924 planowano rozbudowę pomieszczeń. Nie doszło jednak do niej, a do przechowywania części materiałów wykorzystywano przyległe korytarze[2].

Niezmiernie cenny nabytek wpłynął do zbiorów w roku 1923. Wówczas to, w wyniku umowy między Towarzystwem Przyrodniczym w Gdańsku a Senatem Wolnego Miasta Gdańska, księgozbiór Towarzystwa przekazano jako depozyt do Politechniki. Biblioteka Technische Hochschule, przejęła od Senatu, liczący ponad 30 tysięcy woluminów księgozbiór założonego w 1742 roku Naturforschende Gesellschaft. Zawierał on m.in. cenne starodruki oraz rękopisy, nierzadko białe kruki. Porozumienie między Towarzystwem, a władzami Wolnego Miasta zakładało m.in., by księgozbiór ustawiono w pomieszczeniach biblioteki uczelnianej, lecz osobno względem pozostałych zbiorów oraz by każdą z książek Towarzystwa zaopatrzono w znak własności. Członkom Towarzystwa porozumienie gwarantowało bezpłatne korzystanie zarówno z księgozbioru wydzierżawionego, jak i uczelnianego[3].

W styczniu 1945 roku w ślad za opuszczającymi miasto profesorami, ewakuowano drogą morską archiwum, część politechnicznej aparatury i cenne książki ze zbiorów Biblioteki. Zapakowane w 500 skrzyń, odpłynęły 27 stycznia na statku „Deutschland” do Kilonii. Zbiory, które wywieziono do Niemiec trafiły w większości do Schmalkalden w Turyngii. W marcu, po zajęciu Politechniki przez Rosjan, pożar Gmachu Głównego strawił większość pozostałego księgozbioru Biblioteki. Pewna część ewakuowanych zbiorów, która wywieziona została przez profesora Politechniki Ernsta Witta, przekazana została jako depozyt do Biblioteki Państwowej (obecnie Uniwersyteckiej) w Bremie. Dopiero rok 2000 przywrócił Politechnice część tego cennego księgozbioru[4]. W czerwcu tegoż roku Senat Miasta Bremy zwrócił Politechnice 850 starodruków, rękopisów i innych materiałów ze zbiorów TPwG[5]. Obecnie wchodzą one w skład najcenniejszej kolekcji Zbiorów Zabytkowych Biblioteki. Część z nich dostępna jest w formie zdigitalizowanej w Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej.

Od 1945 roku[edytuj | edytuj kod]

Biblioteka, na przekształconej w polską szkołę akademicką Politechnice, rozpoczęła działalność jeszcze we wrześniu 1945 roku. Zniszczenia związane z działaniami wojennymi były tak duże w centralnej części Gmachu Głównego, że Biblioteka w swym przedwojennym kształcie praktycznie przestała istnieć.

Pierwszy zespół pracowników Biblioteki w trzyosobowym składzie, stopniowo porządkował ocalałe na terenie Politechniki zbiory pochodzące m.in. z bibliotek katedralnych. Udało się również rewindykować ocalały w niewielkim stopniu księgozbiór Technische Hochschule (zbiory ukryte we wsi Świńcz). Przejęto także pewną ilość zbiorów z poniemieckich bibliotek dworskich, klasztornych i szkolnych. W roku 1946 stan księgozbioru Biblioteki kształtował się na poziomie około 26 000 woluminów. Składała się na ten zasób nie tylko literatura techniczna, toteż z czasem stan ten uległ pomniejszeniu, gdy poddano go selekcji merytorycznej. Część literatury przekazano bibliotekom o bardziej adekwatnym profilu, więc w 1948 r. na zbiory składało się 9600 woluminów[6].

Jedna z pierwszych aranżacji pomieszczeń Biblioteki Głównej po roku 1945.

Rok 1950 rozpoczął okres dynamicznych zmian w rozwoju Biblioteki. Na stanowisko dyrektora powołano wówczas dr. Mariana Des Loges. Pod jego kierownictwem Biblioteka Główna, dotąd nazywana Centralną, przeniosła się z dwóch niewielkich pomieszczeń parteru w bocznym skrzydle Gmachu Głównego do pomieszczeń pierwotnej, przedwojennej lokalizacji w centralnej części budynku. Zostały one gruntownie odbudowane i zmodernizowane po znacznych zniszczeniach wojennych. Sukcesywnie przenoszono zbiory do stopniowo odbudowywanych pomieszczeń magazynowych. Z początkiem roku akademickiego 1951/52 uruchomiono wypożyczalnię, 13 listopada 1951 r. udostępniono do użytku czytelnię ogólną, zaś dopiero w 1953 r. do nowej lokalizacji przeniesiona została czytelnia czasopism. W ten sposób metraż Biblioteki z łącznej powierzchni 65,9 m2 zwiększył się do 968 m2. Jednocześnie zwiększał się też stan zatrudnienia w Bibliotece, osiągając w roku 1954 dwadzieścia pięć etatów. W tym też czasie intensywnie uzupełniano księgozbiór m.in. o niezbędne podręczniki oraz rozpoczęto znormalizowane prace w zakresie katalogowania formalnego i przedmiotowego. Z czasem struktura Biblioteki ulegała rozbudowie o kolejne działy i czytelnie wydziałowe. Powstał Oddział Informacji Bibliograficznej (od 1962 r. jako Oddział Informacji Naukowej), uruchomiono wypożyczenia międzybiblioteczne, otwierano też pierwsze czytelnie pozostające pod bezpośrednią pieczą Biblioteki Głównej: na Wydziale Chemicznym (1955 r.) oraz na ówczesnym Wydziale Łączności (1958 r.), a także Międzywydziałową Filię Matematyczno-Fizyczną[7][8].

Stanowisko dyrektora Des Loges'a objęła po jego śmierci w 1957 r. Barabara Milecarzewicz. W czasie swej kariery dyrektorskiej Barbara Milecarzewicz zasiadała w Senacie Politechniki Gdańskiej. Zdołała znacząco wzbogacić zbiory o publikacje polskie i zagraniczne przezwyciężając liczne w tym zakresie trudności charakterystyczne dla tego okresu. Kontynuowała rozbudowywanie czytelni głównej oraz pomieszczeń magazynowych biblioteki. Udoskonaliła ponadto system informacyjny Biblioteki, m.in. poprzez wdrożenie szkoleń dla studentów oraz zorganizowanie czytelni norm i patentów. Na strukturę Biblioteki Głównej, której kształt w roku 1964 zatwierdziło Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego, składały się wówczas Oddziały: Gromadzenia i Uzupełniania Zbiorów, Opracowania Druków Zwartych Nowych, Katalogów Rzeczowych, Udostępniania Zbiorów oraz Informacji Naukowej. Powołano również samodzielne sekcje: Zbiorów Specjalnych, Opieki nad Bibliotekami Zakładowymi oraz Pracownię Mikrofilmową i Międzyuczelnianą Czytelnię Czasopism Chemicznych[9].

Czasem intensywnego rozwoju Biblioteki był okres u schyłku XX wieku, a konkretnie lata 90., kiedy to stanowisko dyrektorskie piastowała Janina Ligman. To wówczas biblioteki poszczególnych Wydziałów i Katedr włączone zostały bezpośrednio w strukturę Biblioteki Głównej jako jej filie. Do zasług ówczesnej dyrekcji należy dodać również przeprowadzenie gruntownego remontu pomieszczeń magazynowych obejmujący instalację regałów samojezdnych. Było to wówczas rozwiązanie nowatorskie w skali kraju. Przede wszystkim jednak, to wówczas skomputeryzowano Bibliotekę wdrażając początkowo system APIS-ZB, później zaś system Virtua. Pod kątem obsługi użytkowników z wykorzystaniem systemu komputerowego dokonano w tym czasie remontu holu głównego Biblioteki mieszczącego wypożyczalnię. W roku 1986 utworzono zaś całkiem nową komórkę w strukturze Biblioteki - Pracownię Historii Politechniki Gdańskiej (obecnie Sekcja Historyczna), której działania ukierunkowane są na zachowanie bogatego dziedzictwa historycznego, a w tym pozyskiwanie, gromadzenie i zabezpieczenie wszelkich materialnych śladów powstania, działalności i funkcjonowania Politechniki Gdańskiej[10].

Dyrektorzy Biblioteki Politechniki Gdańskiej[edytuj | edytuj kod]

Dyrektorzy Biblioteki Technische Hochschule w latach 1904-1945
Lata urzędowania Imię i nazwisko
1904-1907 prof. dr Heinrich Simon
1908-1922 dr Paul Trommsdorff
1922-1928 dr Albert Predeek
1928-1939 dr Fritz Prinzhorn
1939-1945 Otto von Franqué
Dyrektorzy Biblioteki Politechniki Gdańskiej od 1945 roku
Lata urzędowania Imię i nazwisko
wrzesień 1945 - sierpień 1946 dr Roman Molski
wrzesień 1946 - czerwiec 1950 mgr Alfred Rachalski
lipiec 1950 - marzec 1957 dr Marian Des Loges
1957 - 1973 mgr Barbara Mielcarzewicz, starszy kusztosz dyplomowany
październik 1973 - 1985 mgr Mirosław Komendecki, kustosz
marzec 1982 - 2000 mgr Janina Ligman, starszy kustosz dyplomowany
2000 - 2016 inż. Bożena Hakuć, kustosz (p.o. dyrektora)
styczeń 2017 - obecnie dr Anna Wałek, adiunkt biblioteczny

Biblioteka obecnie[edytuj | edytuj kod]

Czytelnia Główna Biblioteki Politechniki Gdańskiej po remoncie

Choć główna lokalizacja Biblioteki nie uległa na przestrzeni lat zmianie, to w 2014 roku gruntownemu remontowi poddano Czytelnię Główną oraz pomieszczenia holu Biblioteki wraz z Wypożyczalnią. Powstała również nowocześnie wyposażona sala multimedialna służąca potrzebom przeprowadzanych w Bibliotece szkoleń. Wprowadzony został otwarty dostęp do zbiorów, co wymagało nowej metody zabezpieczenia materiałów bibliotecznych. Zaimplementowano wówczas technologię RFID. Zmodernizowano także wyposażenie służące obsłudze użytkowników udostępniając punkt samoobsługowych wypożyczeń oraz wrzutnię dla zwrotów książek po godzinach otwarcia Biblioteki.

Aktualnie księgozbiór Biblioteki Politechniki Gdańskiej liczy ponad 1.2 miliona jednostek obliczeniowych zbiorów. W jego skład wchodzą zarówno polskie i zagraniczne książki oraz czasopisma, jak i literatura normalizacyjna, patenty, podręczniki i skrypty. Biblioteka wykupując dostęp do licznych (zarówno polskich, jak i zagranicznych) elektronicznych naukowych baz danych pośredniczy w dostępie do pełnotekstowych, renomowanych źródeł informacji naukowej. Są to zasoby fachowe, odpowiadające profilowi Uczelni. Biblioteka umożliwia także dostęp do wartościowych baz bibliograficznych, faktograficznych i abstraktowych oraz do narzędzi analizy cytowań naukowych. Ich wykaz prezentowany jest na stronie Biblioteki. Poprzez swój serwis internetowy Biblioteka umożliwia przeszukiwanie wszelkich typów oferowanych zasobów (drukowanych i elektronicznych) dzięki multiwyszukiwarce (rozwiązanie Ebsco Discovery Service dostarczane przez firmę EBSCO).

Bogate zasoby polskich czasopism fachowych gromadzone przez Bibliotekę, stały się podstawą dla aktywnej współpracy z bibliograficzną bazą z zakresu nauk technicznych BazTech.

W Czytelni Czasopism Bieżących, Baz Danych, Informacji Naukowej i Norm, zlokalizowanej w Bibliotece Głównej działa od 2010 roku Punkt Informacji Normalizacyjnej.

Istotnym aspektem działalności Biblioteki jako placówki o charakterze naukowym było organizowanie konferencji, współudział w wydarzeniach Bałtyckiego Festiwalu Nauki czy organizowanie wystaw tematycznych.

Biblioteczny system komputerowy[edytuj | edytuj kod]

Wraz z początkiem roku akademickiego 1993/1994 udostępniono użytkownikom oprogramowanie APIS-ZB (jedno z pierwszych tego typu w Polsce), którego współtwórcami byli pracownicy Biblioteki[11]. Od roku 2003 po chwilę obecną, Biblioteka pracuje z systemem VTLS Virtua[12]. Tego samego roku Biblioteka rozpoczęła współpracę z Narodowym Uniwersalnym Katalogiem Centralnym (NUKAT).

Pomorska Biblioteka Cyfrowa[edytuj | edytuj kod]

Sekcja Budowy Zasobów Cyfrowych i Multimedialnych Biblioteki tworzy Pomorską Bibliotekę Cyfrową publikując wybrane pełne teksty zabytkowych zbiorów. Biblioteka Politechniki jest jednocześnie partnerem wiodącym projektu PBC, w którym udział bierze piętnaście instytucji i bibliotek Pomorza (z czego cztery poza projektem dofinansowanym ze środków UE). Obok zbiorów zabytkowych, Pomorska Biblioteka Cyfrowa udostępnia także publikacje współczesne, regionalia, kolekcję materiałów dydaktycznych, rozprawy doktorskie i szereg innych. Obecnie (stan na styczeń 2018 r.) PBC zgromadziła niespełna 66 000 publikacji[13].

Platforma Most Wiedzy[edytuj | edytuj kod]

W październiku 2017 r. Centrum Usług Informatycznych Politechniki Gdańskiej przy wsparciu ze strony Biblioteki zainicjowało działalność platformy Most Wiedzy. Działając w duchu idei otwartego dostępu do zasobów nauki, Most Wiedzy pełni między innymi funkcję repozytorium dorobku naukowego pracowników Uczelni, stawia sobie za cel pośredniczenie między naukowcami a przedsiębiorcami oraz popularyzuje osiągnięcia naukowe Politechniki w społeczeństwie.

Członkostwo w organizacjach[edytuj | edytuj kod]

Organizacje międzynarodowe, z którymi współpracuje Biblioteka Politechniki Gdańskiej to:

Dyrektor Biblioteki Politechniki Gdańskiej, dr Anna Wałek, na dorocznej konferencji IATUL, która odbyła się w czerwcu 2017 r., powołana została na członka IATUL Board of Directors (trzyletnia kadencja rozpoczęła się w styczniu 2018 r.). Z początkiem 2018 r. dr Anna Wałek została również członkiem SPARC Europe Board of Directors[14][15].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Biblioteka Narodowa, Wykaz siglów bibliotek uczestniczących w centralnych katalogach Biblioteki Narodowej, 2001 [dostęp 2019-06-11].
  2. Andrzej Januszajtis, Zarys historii Politechniki Gdańskiej, [w:] Politechnika Gdańska. Wczoraj, dziś, jutro, red. Barbara Ząbczyk-Chmielewska, Bożena Hakuć, Gdańsk 1995, s. 13.
  3. Dz. cyt., s. 92-93.
  4. Wcześniej, 10 czerwca 1993 roku, władze Bremy przekazały na ręce ówczesnego Przewodniczącego Rady Miasta Gdańska, Andrzeja Januszajtisa, dwie cenne siedemnastowieczne księgi. Zob. Andrzej Januszajtis, Z dziejów gdańskiej nauki i techniki, Gdańsk 2014, s. 95.
  5. Andrzej Januszajtis, Zarys historii Politechniki Gdańskiej [w:] Politechnika Gdańska. Wczoraj, dziś, jutro, red. Barbara Ząbczyk-Chmielewska, Bożena Hakuć, Gdańsk 1995, ss. 34, 94-95.
  6. Marian Des Loges. Biblioteka Główna. „Politechnika Gdańska 1945-1955. Księga pamiątkowa”, s. 288, 1958. red. Marian Des Loges. [dostęp 2018-04-30]. 
  7. Marian Des Loges, dz. cyt., s. 287-292.
  8. Teresa Kozłowska. Biblioteka Główna Politechniki Gdańskiej. „Politechnika Gdańska. 50 lat. Wczoraj, dziś, jutro”, s. 152-153, 1995. [dostęp 2018-04-30]. 
  9. Dz. cyt., s. 153.
  10. Dz. cyt., s. 156-157.
  11. Dz. cyt., s. 159.
  12. Bożena Hakuć. Biblioteka Główna Politechniki Gdańskiej. „Pismo PG”. Numer specjalny 2005. s. 35. 
  13. Pomorska Biblioteka Cyfrowa. Dostępne w WWW: http://pbc.gda.pl/dlibra
  14. Dyrektor Biblioteki PG członkiem IATUL Board of Directors - Aktualności - Biblioteka Politechniki Gdańskiej. . nr 2, s. 22, 2018. [dostęp 2018-04-30]. 
  15. Anna Zygma. Dyrektor Biblioteki PG w Radzie SPARC Europe. „Pismo PG”. nr 2, s. 10, 2018. [dostęp 2018-04-30]. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]