Bieńkowice (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°1′30″N 18°12′35″E
- błąd 39 m
WD 50°1'22"N, 18°12'50"E
- błąd 39 m
Odległość 409 m
Bieńkowice
wieś
Ilustracja
Kościół pw. Wszystkich Świętych
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat raciborski
Gmina Krzyżanowice
Liczba ludności (2008) 1 159
Strefa numeracyjna 32
Kod pocztowy 47-451
Tablice rejestracyjne SRC
SIMC 0215456
Położenie na mapie gminy Krzyżanowice
Mapa konturowa gminy Krzyżanowice, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Bieńkowice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Bieńkowice”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Bieńkowice”
Położenie na mapie powiatu raciborskiego
Mapa konturowa powiatu raciborskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Bieńkowice”
Ziemia50°01′30″N 18°12′35″E/50,025000 18,209722

Bieńkowice (dawniej Binkowice lub Benkowice; niem. Binkowitz, Benkowitz lub Bienkowitz, 1936–1946 Berendorf, cz. Benkovice[1]) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Krzyżanowice.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość leży na lewym brzegu Psiny w Kotlinie Raciborskiej, około 5 kilometrów na południe od Raciborza i 2 kilometry na północ od granicy polsko-czeskiej, na drodze pomiędzy Chałupkami a Raciborzem, w regionie geograficzno-kulturowym Górnego Śląska.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod polską nazwą Binkowice oraz niemiecką Binkowitz[2]. Spis geograficzno–topograficzny miejscowości leżących w Prusach z 1835 roku notuje dwie niemieckie nazwy miejscowości: Benkowitz oraz Binkowitz[3]. Z kolei słownik geograficzny Królestwa Polskiego z 1880 roku podaje dwie polskie nazwy wsi: Binkowice oraz Benkowice, a także niemiecką – Bienkowitz[4].

Podczas akcji germanizacyjnej nazw miejscowych i fizjograficznych historyczna nazwa niemiecka Benkowitz została w 1936 r. zastąpiona przez nazistowską administrację III Rzeszy nową nazwą – Berendorf.

Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 12 listopada 1946[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość powstała prawdopodobnie na przełomie XII i XIII wieku[6], krótko po tym jak zdaniem Idziego Panica wzdłuż Psiny doprecyzowano granicę śląsko-morawską ustanowionej pomiędzy księstwem raciborskim Mieszka Plątonogiego a Morawami, być może po roku 1180, prawdopodobnie około 1194[7]. Po raz pierwszy wzmiankowana została w 1283[6].

W 1351 wybudowano pierwszy kościół parafialny w dekanacie Raciborskim diecezji wrocławskiej[6]. Po wojnach śląskich znalazła się w granicach Prus. Od 1818 w powiecie raciborskim.

Według słownika geograficznego Królestwa Polskiego z 1880 roku niedaleko Bieńkowic, u zbiegu rzeki Psiny z Odrą istniała inna wieś o podobnej nazwie – Bękowice[8].

W granicach Polski od końca II wojny światowej. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Folklor[edytuj | edytuj kod]

Pomimo historycznej przynależności do śląskiej diecezji wrocławskiej i niezaprzeczalnej tożsamości śląskiej mieszkańców wsi, zdaniem wielu językoznawców posługiwali się oni morawskimi gwarami laskimi (podobnie jak mieszkańcy sąsiedniego Tworkowa). Można podejrzewać, że ma to związek z migracjami pobliskich tzw. Morawców do Bieńkowic, czego echem są do dziś występujące w miejscowości nazwiska pochodzenia morawskiego[1].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Instytutu Dziedzictwa w miejscowości znajdują się następujące obiekty zabytkowe[9]:

  • kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych, 1711-30 (wpisany do rejestru zabytków 17 lutego 1955, nr rej. A/571/2019[10]),
  • plebania, 1801 (wpisana do rejestru zabytków 8 lutego 1967, nr rej. A/629/2020[11]),
  • spichlerz drewniany w zagrodzie 54, XIX w.,
  • budynek dawnego klasztoru przy ul. Raciborskiej 17 (wpisany do rejestru zabytków 1 lipca 2020, nr rej. A/670/2020)[12].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Mariusz Kowalski. Morawianie (Morawcy) w Polsce. „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”. 5, s. 127, 2016. 
  2. Johann Knie 1830 ↓, s. 43.
  3. J.E. Muller 1835 ↓, s. 189.
  4. Binkowice, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 230.
  5. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  6. a b c Bieńkowice. W: www.krzyzanowice.pl [on-line]. [dostęp 2018-05-23].
  7. Dzieje Śląska Cieszyńskiego od zarania do czasów współczesnych pod redakcją Idziego Panica. T. II: Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528 roku). Cieszyn: Starostwo Powiatowe, 2010, s. 42–43. ISBN 978-83-926929-3-5.
  8. Bękowice, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 167.
  9. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 2020-09-30.
  10. Wykaz wpisanych obiektów do rejestru zabytków w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 1 listopada 2019 r. (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2019-11-02]
  11. Wykaz wpisanych obiektów do rejestru zabytków w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 29 kwietnia 2020 r. (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2020-04-29]
  12. Wykaz wpisanych obiektów do rejestru zabytków w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 3 lipca 2020 r. (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2020-07-03]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schlesien.... Breslau: Barth und Comp., 1830.
  2. J.E. Muller: Vollstandiges geographish, statistisch, topographisches Worterbuch preusischen Staates. Erfurt: J.E. Muller'sche Buchhandlung, 1835.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]