Bieńkowice (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bieńkowice
wieś
Ilustracja
Kościół pw. Wszystkich Świętych
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat raciborski
Gmina Krzyżanowice
Liczba ludności (2008) 1 159
Strefa numeracyjna 32
Kod pocztowy 47-451
Tablice rejestracyjne SRC
SIMC 0215456
Położenie na mapie gminy Krzyżanowice
Mapa lokalizacyjna gminy Krzyżanowice
Bieńkowice
Bieńkowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bieńkowice
Bieńkowice
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Bieńkowice
Bieńkowice
Położenie na mapie powiatu raciborskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu raciborskiego
Bieńkowice
Bieńkowice
Ziemia50°01′30″N 18°12′35″E/50,025000 18,209722

Bieńkowice (dawniej Binkowice lub Benkowice; niem. Binkowitz, Benkowitz lub Bienkowitz, 1936–1946 Berendorf, cz. Benkovice[1]) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Krzyżanowice.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość leży na lewym brzegu Psiny w Kotlinie Raciborskiej, około 5 kilometrów na południe od Raciborza i 2 kilometry na północ od granicy polsko-czeskiej, na drodze pomiędzy Chałupkami a Raciborzem, w regionie geograficzno-kulturowym Górnego Śląska.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod polską nazwą Binkowice oraz niemiecką Binkowitz[2]. Spis geograficzno–topograficzny miejscowości leżących w Prusach z 1835 roku notuje dwie niemieckie nazwy miejscowości: Benkowitz oraz Binkowitz[3]. Z kolei słownik geograficzny Królestwa Polskiego z 1880 roku podaje dwie polskie nazwy wsi: Binkowice oraz Benkowice, a także niemiecką – Bienkowitz[4].

Podczas akcji germanizacyjnej nazw miejscowych i fizjograficznych historyczna nazwa niemiecka Benkowitz została w 1936 r. zastąpiona przez nazistowską administrację III Rzeszy nową nazwą – Berendorf.

Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 12 listopada 1946[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość powstała prawdopodobnie na przełomie XII i XIII wieku[6], krótko po tym jak zdaniem Idziego Panica wzdłuż Psiny doprecyzowano granicę śląsko-morawską ustanowionej pomiędzy księstwem raciborskim Mieszka Plątonogiego a Morawami, być może po roku 1180, prawdopodobnie około 1194[7]. Po raz pierwszy wzmiankowana została w 1283[6].

W 1351 wybudowano pierwszy kościół parafialny w dekanacie Raciborskim diecezji wrocławskiej[6]. Po wojnach śląskich znalazła się w granicach Prus. Od 1818 w powiecie raciborskim.

Według słownika geograficznego Królestwa Polskiego z 1880 roku niedaleko Bieńkowic, u zbiegu rzeki Psiny z Odrą istniała inna wieś o podobnej nazwie – Bękowice[8].

W granicach Polski od końca II wojny światowej. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Folklor[edytuj | edytuj kod]

Pomimo historycznej przynależności do śląskiej diecezji wrocławskiej i niezaprzeczalnej tożsamości śląskiej mieszkańców wsi, zdaniem wielu językoznawców posługiwali się oni morawskimi gwarami laskimi (podobnie jak mieszkańcy sąsiedniego Tworkowa). Można podejrzewać, że ma to związek z migracjami pobliskich tzw. Morawców do Bieńkowic, czego echem są do dziś występujące w miejscowości nazwiska pochodzenia morawskiego[1].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Instytutu Dziedzictwa w miejscowości znajdują się następujące obiekty zabytkowe[9]:

  • kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych, 1711-30 (wpisany do rejestru zabytków 17 lutego 1955, nr rej. A/571/2019[10]),
  • plebania, 1801,
  • spichlerz drewniany w zagrodzie 54, XIX w.,

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Mariusz Kowalski. Morawianie (Morawcy) w Polsce. „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”. 5, s. 127, 2016. 
  2. Johann Knie 1830 ↓, s. 43.
  3. J.E. Muller 1835 ↓, s. 189.
  4. Binkowice w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.
  5. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  6. a b c Bieńkowice. W: www.krzyzanowice.pl [on-line]. [dostęp 2018-05-23].
  7. Dzieje Śląska Cieszyńskiego od zarania do czasów współczesnych pod redakcją Idziego Panica. T. II: Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528 roku). Cieszyn: Starostwo Powiatowe, 2010, s. 42–43. ISBN 978-83-926929-3-5.
  8. Bękowice w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.
  9. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 2018-09-30.
  10. Wykaz wpisanych obiektów do rejestru zabytków w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 1 listopada 2019 r. (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2019-11-02]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.
  2. J.E. Muller: Vollstandiges geographish, statistisch, topographisches Worterbuch preusischen Staates. Erfurt: J.E. Muller'sche Buchhandlung, 1835.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]