Bieńkowice (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bieńkowice
Kościół pw. Wszystkich Świętych
Kościół pw. Wszystkich Świętych
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat raciborski
Gmina Krzyżanowice
Liczba ludności (2008) 1 159
Strefa numeracyjna (+48) 32
Kod pocztowy 47-451
Tablice rejestracyjne SRC
SIMC 0215456
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Bieńkowice
Bieńkowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bieńkowice
Bieńkowice
Ziemia50°01′30″N 18°12′35″E/50,025000 18,209722

Bieńkowice (dawniej Binkowice lub Benkowice; niem. Binkowitz, Benkowitz lub Bienkowitz, 1936–1946 Berendorf) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Krzyżanowice.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość leży na lewym brzegu Psiny w Kotlinie Raciborskiej, około 5 kilometrów na południe od Raciborza, w regionie geograficzno-kulturowym Górnego Śląska.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod polską nazwą Binkowice oraz niemiecki Binkowitz[1]. Spis geograficzno–topograficzny miejscowości leżących w Prusach z 1835 roku notuje dwie niemieckie nazwy miejscowości: Benkowitz oraz Binkowitz[2]. Z kolei słownik geograficzny Królestwa Polskiego z 1880 roku podaje dwie polskie nazwy wsi: Binkowice oraz Benkowice, a także niemiecką – Bienkowitz[3].

Podczas akcji germanizacyjnej nazw miejscowych i fizjograficznych historyczna nazwa niemiecka Benkowitz została w 1936 r. zastąpiona przez nazistowską administrację III Rzeszy nową nazwą – Berendorf.

Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 12 listopada 1946[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość powstała prawdopodnie na przełomie XII i XIII wieku[5], krótko po tym jak wzdłuż Psiny doprecyzowano granicę śląsko-morawską, zdaniem Idziego Panica ustanowionej pomiędzy księstwem raciborskim Mieszka Plątonogiego a Morawami być może po roku 1180, prawdopodobnie około 1194[6]. Po raz pierwszy wzmiankowana została w 1283[5].

Według słownika geograficznego Królestwa Polskiego z 1880 roku niedaleko Bieńkowic, u zbiegu rzeki Psiny z Odrą istniała inna wieś o podobnej nazwie – Bękowice[7].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Folklor[edytuj | edytuj kod]

Pomimo historycznej przynależności do śląskiej diecezji wrocławskiej i niezaprzeczalnej tożsamości śląskiej mieszkańców wsi, zdaniem wielu językoznawców posługiwali się oni morawskimi gwarami laskimi (podobnie jak mieszkańcy sąsiedniego Tworkowa). Można podejrzewać, że ma to związek z migracjami pobliskich tzw. Morawców do Bieńkowic, których echem są do dziś występujące w miejscowości nazwiska pochodzenia morawskiego[8].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Instytutu Dziedzictwa w miejscowości znajdują się następujące obiekty zabytkowe[9]:

  • kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych, 1711-30,
  • plebania, 1801,
  • spichlerz drewniany w zagrodzie 54, XIX w.,

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Johann Knie 1830 ↓, s. 43.
  2. J.E. Muller 1835 ↓, s. 189.
  3. Binkowice w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.
  4. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  5. a b Historia Bieńkowic
  6. Dzieje Śląska Cieszyńskiego od zarania do czasów współczesnych pod redakcją Idziego Panica. T. II: Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528 roku). Cieszyn: Starostwo Powiatowe, 2010, s. 42–43. ISBN 978-83-926929-3-5.
  7. Bękowice w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.
  8. Jan Kowalski. Morawianie (Morawcy) w Polsce. „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”, s. 127, 2016. 
  9. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 31 grudnia 2017; 5 miesięcy temu.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.
  2. J.E. Muller: Vollstandiges geographish, statistisch, topographisches Worterbuch preusischen Staates. Erfurt: J.E. Muller'sche Buchhandlung, 1835.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]