Biecz (województwo lubuskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 51°48′31″N 14°49′52″E
- błąd 38 m
WD 51°48'0.0"N, 14°49'59.9"E, 51°52'N, 14°49'E
- błąd 14 m
Odległość 1024 m
Biecz
wieś
Ilustracja
Znak z nazwą wsi
Państwo  Polska
Województwo  lubuskie
Powiat żarski
Gmina Brody
Liczba ludności  252
Strefa numeracyjna 68
Tablice rejestracyjne FZA
SIMC 0908024
Położenie na mapie gminy Brody
Mapa konturowa gminy Brody, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Biecz”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko lewej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Biecz”
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Biecz”
Położenie na mapie powiatu żarskiego
Mapa konturowa powiatu żarskiego, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Biecz”
Ziemia51°48′31″N 14°49′52″E/51,808611 14,831111
Herb Wiedebachów i Nostitzów

Biecz (niem. Beitzsch, łuż. Bušc)[1]wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, w gminie Brody, przy drodze wojewódzkiej nr 286 z Lubska do Gubina. Znajduje się tu zabytkowy pałac w stylu barokowym.

W latach 1945-54 siedziba gminy Biecz. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy raz o wsi wspomniano w dokumentach z 1316 roku, kiedy to osada weszła w posiadanie jednej z najstarszych rodzin dolnołużyckich - rodziny von Wiedebach, w której to rękach pozostała nieprzerwanie aż do roku 1945. Dawniej do wioski należał majątek rozciągający się na brzegu rzeczki Lubszy. W 1721 roku architekt Georg Bahr ukształtował bogato wyposażony kościół na wzór greckiego krzyża dodając absydę. W trakcie przemarszu wojsk Wallensteina w 1627 roku spalił się średniowieczny zamek tzw. stary pałac. Jego pozostałości w postaci piwnic widoczne były jeszcze w połowie XIX wieku. W 1881 roku wieś została prawie doszczętnie zniszczona wskutek pożaru. Zabudowana jest luźno i złożona z budynków powstałych w końcu XIX wieku.

Przez wieś przepływa rzeka Mielniczek.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[2]:

  • kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki filialny pod wezwaniem MB Częstochowskiej; kościół ma odległą metrykę średniowieczną. Obecny zbudowany został w miejsce starszego w latach 1716-1719 przez architekta Jerzego Bähra. Murowany z cegły, nieotynkowany. Założony na planie krzyża greckiego z półkolistą apsydą od strony wschodniej i prostokątną kruchtą od zachodu. Posiada elewacje gładkie, flankowe w narożach pilastrami, trzyosiowe. Okna są podwójne, w części dolnej małe prostokątne, górne wysokie, zamknięte półkoliście. Apsyda otynkowana z markowanymi na osi otworami okien. Dach jest wielospadowy z lukarnami, zwieńczony czworoboczną wieżyczką z latarnią i cebulastym hełmem z lukarnami
  • zespół pałacowy, z XVI-XX wieku:
    • pałac; posiadłość ta istniała już w średniowieczu. Była tu być może także gotycka siedziba o której nie ma jednak żadnych przekazów. Wiadomo tylko o renesansowym dworze obronnym z ostatniej ćwierci XVI wieku, którego mury tkwią w obecnym pałacu. Była to prostokątna, piętrowa budowla otoczona fosą. Dwór został rozbudowany w drugiej połowie XVII wieku (po roku 1666) w kierunku zachodnim do rozmiarów obecnego korpusu. W latach 1795-1798 przeprowadzono dalszą rozbudowę i wówczas dostawiono skrzydła boczne. Kolejna przebudowa miała miejsce w XIX wieku. Remont wykonany na początku lat 20. XX wieku zmienił charakter budowli tzn. wprowadzono skromne neorokokowe elementy dekoracyjne w elewacji frontowej i obramieniach lukarn. Z tego okresu pochodzi również fontanna i żelazna brama. Po roku 1945 pałac był w posiadaniu PGR, a od końca lat 60 był nieużytkowany. W 1981 roku posiadłość została kupiona przez Bogusława Śmigielskiego i wyremontowana. Opuszczona po roku 2001 została rozszabrowana i zdewastowana. W lutym 2018 obiekt przejęła w użytkowanie Fundacja Ochrony Zabytków Monumenta Poloniae, która prowadzi w pałacu prace ratunkowe i konserwatorskie. Pałac jest murowany z cegły i założony na planie prostokąta z parterowymi skrzydłami dobudowanymi od północy. Frontowa elewacja północna urozmaicona lekko zaznaczającym się ryzalitem zwieńczonym tralkową balustradą z figuralnymi rzeźbami. Dach jest wysoki czterospadowy z lukarnami i powiekami. Prostokątne skrzydła nakryte dachami naczółkowymi. W szczycie zachodniego skrzydła pałacu wmurowano kartusz z herbem założycieli rezydencji - Widebachów oraz Nostritzów, który dawniej znajdował się nad głównym wejściem. Na dziedzińcu znajduje się fontanna w piaskowcowej obudowie, a od południa i zachodu pałacu zachowały się resztki fosy.
    • wieża bramna; pierwotna brama wjazdowa uzyskała prawdopodobnie swój typowy kształt ze szpiczastym hełmem już w roku 1683. W późniejszym czasie, być może w wyniku przebudowy w roku 1802 została ona podwyższona o jedno piętro. Budynek posiada sklepiony przejazd, flankowany pilastrami. Od zachodu nad przejazdem zachowane są rzeźbione w piaskowcu herby - z lewej strony rodziny von Wiedebach (niebieski orzeł na białym tle - tak jak nad lożą patronacką w kościele), a z prawej rodziny von Houwald, zaś od wschodu bogato zdobione dwie tablice erekcyjne pomiędzy którymi umieszczony został orzeł. Wieża bramna poddana została renowacji w roku 1802 przez Friedricha Heinircha Wilhelma von Wiedebacha, o czym jeszcze w roku 2014 świadczyły inicjały F. H. W. v. W. i data MDCCCII znajdujące się na wschodnim tymapanonie hełmu (okazałe drewniane tympanony umiejscowione na hełmie wieży spadły z wieży parę lat temu i uległy niemal całkowitemu zniszczeniu). Pierwotnie do bramy wjazdowej zamykającej dziedziniec gospodarczy z dwóch stron przylegały budynki gospodarcze, z których częściowo przetrwał tylko budynek północny i stanowiły razem typowy dla tej okolicy kompleks domu bramnego.
    • park; otoczony kanałem wodnym. W chwili obecnej bardzo przetrzebiony, zachowane tylko resztki dwóch mostków przerzuconych nad fosą i kanałem zewnętrznym.
    • oficyna; wzniesiona w stylu barokowym, prawdopodobnie w roku 1736.
Biecz2.JPG
Biecz3.JPG
Biecz4.JPG

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rudolf Lehmann: Historisches Ortslexikon für die Niederlausitz Band 2. Die Kreis Cottbus, Spremberg, Guben und Sorau. 2011. ISBN 978-3-941919-90-7.
  2. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego - stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 128. [dostęp 10.3.13].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Kowalski - Zabytki Województwa Zielonogórskiego. LTN. 1987
  • Gubińskie Towarzystwo Kultury - Zeszyty Gubińskie nr 5
  • E. von Wiedebach-Nostitz, Aus dem Leben Herrn Georg's von Wiedebach, nach dem Beitzscher Archiv zusammengestellt, Sommerfeld (Lubsko), 1893.