Biegus malutki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Biegus malutki
Calidris minuta[1]
(Leisler, 1812)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd siewkowe
Rodzina bekasowate
Podrodzina słonki
Rodzaj Calidris
Gatunek biegus malutki
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Biegus malutki (na lewo) i biegus zmienny w ujściu Redy do Zatoki Puckiej.

Biegus malutki (Calidris minuta) – gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).

Występowanie 
Obszary lęgowe ciągną się od północnej Skandynawii przez południową Nową Ziemię, północno-zachodnią i północno-centralną Syberię po Wyspy Nowosyberyjskie i Janę. Zimowiska znajdują się na obszarze od basenu Morza Śródziemnego i Afrykę przez Półwysep Arabski i Zatokę Perską na wschód po subkontynent indyjski i Mjanmę. Nieliczne osobniki zimują w południowo-wschodniej Wielkiej Brytanii i na Madagaskarze[3].
Cechy gatunku
Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego. W szacie godowej wierzch ciała rdzawy, pokryty ciemnymi plamami. Jasne plamy układają się na grzbiecie w kształt litery „V”. Spód ciała i brew biała. Nogi i dziób ciemne. W szacie spoczynkowej wierzch ciała ciemnoszary, zaś pierś szarawa. Spód ciała w każdej szacie biały[4].
Wymiary średnie
dł. ciała 13–14 cm[3]
rozpiętość skrzydeł 28–31 cm[3]
masa ciała 17–44 g[3]
Biotop
W sezonie lęgowym środowiskiem życia tych ptaków jest arktyczna tundra położona na nizinach. W zachodniej części zasięgu biegusy malutkie były jednak notowane powyżej 1000 m n.p.m. Preferują suche tereny z karłowatymi wierzbami przylegające do bagien oraz obszarami, w których mchy i cibory poprzetykane są tufurami z bażynami (Empetrum). Na zimowiskach przebywają na wybrzeżu, na przykład w estuariach na połaciach piasku czy błota, w zamkniętych lagunach, przy nadbrzeżnych strumieniach i na solniskach. Spotykane są również w interiorze na podmokłych terenach, na przykład polach ryżowych[5].
Wędrówki
Biegusy malutkie wędrują nocą. Podczas przelotów można obserwować je w głębi kontynentu europejskiego od sierpnia do października[6]. W trakcie wędrówki zatrzymują się na błotnistych brzegach różnych zbiorników wodnych, brzegi rzek, pojawiające się okresowo zbiorniki wodne i wybrzeża[5].
Gniazdo
Na ziemi. Ma formę zagłębienia w suchym podłożu, skąpo wyściełanego[4], niekiedy kilkoma listkami[6]. Przeważnie gniazdo znajduje się na terenie otwartym, czasami tylko pod osłoną roślinności[5].
Jaja
Jaja
Składają w czerwcu-lipcu 4 jaja. Ich skorupka jest oliwkowa lub płowa, zdobiona ciemnymi plamkami. Średnie wymiary: 29 na 20,7 mm (liczby zmierzonych jaj nie podano)[4].
Wysiadywanie
Jaja wysiadywane są przez okres około 20 dni przez obydwoje rodziców. Zdarzają się jednak przypadki poligamii, zarówno wśród samców jak i samic[3].
Pożywienie
Bezkręgowce. Poszukują ich zarówno za dnia, jak i nocą[6]. Skład pożywienia zmienia się sezonowo. W sezonie lęgowym polegają głównie na dorosłych i larwach muchówek (Diptera), w szczególności larwy komarów i koziułkowatych. Poza sezonem lęgowym brodźce piskliwe mają bardziej urozmaiconą dietę, zawiera również mrówki, błonkoskrzydłe (Hymenoptera), różne owady wodne, pierścienice, niewielkie mięczaki, skorupiaki, wodopójki, chrząszcze i materię roślinną[5].
Ochrona
W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[7]. Według IUCN ma status najmniejszej troski (LC, Least Concern; stan w 2018). Na południowo-wschodnim wybrzeżu Indii ptakom tym zagraża nielegalny odłów, przekształcanie środowiska przez przemysł solny. W Walvis Bay (Namibia) zimowiska biegusów malutkich są niszczone między innymi przez rozwój przedmieść i portów, do tego ptaki niepokojone są przez turystów. Biegusy malutkie są podatne na ptasią malarię oraz botulizm[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Calidris minuta, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Calidris minuta. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d e Van Gils, J., Wiersma, P. & Boesman, P.: Little Stint (Calidris minuta). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2018. [dostęp 21 maja 2018].
  4. a b c Karel Hudec & Pavel Helisek: Przewodnik. Ptaki. Wiesław Dudziński (tłum.), Jan Dungel i Miloš Váňa (ilustr.), Aleksandra Zduńska (red. mer.). Warszawa: MULTICO, 1994, s. 90. ISBN 83-7073-009-4.
  5. a b c d e Little Stint Calidris minuta. BirdLife International. [dostęp 21 maja 2018].
  6. a b c Frieder Sauer: Ptaki wodne. Ewa Turyn i Barbara Urbańska (tłum.). Warszawa: Świat Książki, 1996, s. 186. ISBN 83-7129-937-0.
  7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2014 r. poz. 1348).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]