Biegus malutki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Biegus malutki
Calidris minuta[1]
(Leisler, 1812)
Biegus malutki
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd siewkowe
Rodzina bekasowate
Podrodzina słonki
Rodzaj Calidris
Gatunek biegus malutki
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Biegus malutki (na lewo) i biegus zmienny w ujściu Redy do Zatoki Puckiej.

Biegus malutki (Calidris minuta) – gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).

Występowanie 
Obszary lęgowe ciągną się od północnej Skandynawię przez południową Nową Ziemię, północno-zachodnią i półocno-centralną Syberię po Wyspy Nowosyberyjskie i Janę. Zimowiska znajdują się na obszarze od basenu Morza Śródziemnego i Afrykę przez Półwysep Arabski i Zatokę Perską na wschód po subkontynent indyjski i Mjanmę. Nieliczne osobniki zimują w południowo-wschodniej Wielkiej Brytanii i na Madagaskarze[3].
Cechy gatunku
Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego. W szacie godowej wierzch ciała rdzawy, pokryty ciemnymi plamami. Jasne plamy układają się na grzbiecie w kształt litery „V”. Spód ciała i brew biała. Nogi i dziób ciemne. W szacie spoczynkowej wierzch ciała ciemnoszary, zaś pierś szarawa. Spód ciała w każdej szacie biały[4].
Wymiary średnie
dł. ciała 13–14 cm[3]
rozpiętość skrzydeł 28–31 cm[3]
masa ciała 17–44 g[3]
Biotop
W sezonie lęgowym środowiskiem życia tych ptaków jest arktyczna tundra położona na nizinach. W zachodniej części zasięgu biegusy malutkie były jednak notowane powyżej 1000 m n.p.m. Preferują suche tereny z karłowatymi wierzbami przylegające do bagien oraz obszarami, w których mchy i cibory poprzetykane są tufurami z bażynami (Empetrum). Na zimowiskach przebywają na wybrzeżu, na przykład w estuariach na połaciach piasku czy błota, w zamkniętych lagunach, przy nadbrzeżnych strumieniach i na solniskach. Spotykane są również w interiorze na podmokłych terenach, na przykład polach ryżowych[5].
Wędrówki
Biegy malutkie wędrują nocą. Podczas przelotów można obserwować je w głębi kontynentu europejskiego od sierpnia do października[6]. W trakcie wędrówki zatrzymują się na błotnistych brzegach różnych zbiorników wodnych, brzegi rzek, pojawiające się okresowo zbiornki wodne i wybrzeża[5].
Gniazdo
Na ziemi. Ma formę zagłębienia w suchym podłożu, skąpo wyściełanego[4], niekiedy kilkoma listkami[6]. Przeważnie gniazdo znajduje się na terenie otwartym, czasami tylko pod osłoną roślinności[5].
Jaja
Sładają w czerwcu-lipcu 4 jaja. Ich skorupka jest oliwkowa, zdobiona ciemnymi plamkami. Średnie wymiary: 29 na 20,7 mm (liczby zmierzonych jaj nie podano)[4].
Wysiadywanie
Jaja wysiadywane są przez okres około 20 dni przez obydwoje rodziców. Zdarzają się jednak przypadki poligamii, zarówno wśród samców jak i samic[3].
Pożywienie
Bezkręgowce. Poszukują ich zarówno za dnia, jak i nocą[6]. Skład pożywienia zmienia się sezonowo. W sezonie lęgowym polegają głównie na dorosłych i larwach muchówek (Diptera), w szczególności larwy komarów i koziułkowatych. Poza sezonem lęgowym brodźce piskliwe mają bardzieh urozmaiconą dietę, zawiera również mrówki, błonkoskrzydłe (Hymenoptera), różne owady wodne, pierścienice, niewielkie mięczaki, skorupiaki, wodopójki, błonkoskrzydłe, chrząszcze i materę roślinną[5].
Ochrona
W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[7]. Według IUCN ma status najmniejszej troski (LC, Least Concern; stan w 2018). Na południowo-wschodnim wybrzeżu Indii ptakom tym zagraża nielegalny odłów, przekształcanie środowiska przez przemysł solny. W Walvis Bay (Namibia) zimowiska biegusów malutkich są niszczone między innymi przez rozwój przedmieść i portów, do tego ptaki niepokojone są przez turystów. Biegusy malutkie są podatne na ptasią malarię oraz botulizm[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Calidris minuta, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Calidris minuta. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d e Van Gils, J., Wiersma, P. & Boesman, P.: Little Stint (Calidris minuta). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2018. [dostęp 21 maja 2018].
  4. a b c Karel Hudec & Pavel Helisek: Przewodnik. Ptaki. Wiesław Dudziński (tłum.), Jan Dungel i Miloš Váňa (ilustr.), Aleksandra Zduńska (red. mer.). Warszawa: MULTICO, 1994, s. 90. ISBN 83-7073-009-4.
  5. a b c d e Little Stint Calidris minuta. BirdLife International. [dostęp 21 maja 2018].
  6. a b c Frieder Sauer: Ptaki Wodne. Ewa Turyn i Barbara Urbańska (tłum.). Warszawa: Świat Książki, 1996, s. 186. ISBN 83712-9370.
  7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2014 r. poz. 1348).