Bielany (Kraków)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy krakowskiej dzielnicy. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Bielany
Państwo  Polska
Miasto Kraków
Dzielnica VII Zwierzyniec
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Bielany
Bielany
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Bielany
Bielany
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bielany
Bielany
Ziemia 50°02′28″N 19°49′45″E/50,041111 19,829167
Klasztor Kamedułów na Bielanach
Budynek Wodociągów Krakowskich w Bielanach z 1900 r.
Winnica na Srebrnej Górze.

Bielany – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy VII Zwierzyniec. Dawna wieś na lewym brzegu Wisły, na południowo-zachodnim skraju Lasku Wolskiego. Przyłączona do Krakowa w 1941 r. jako XXXII dzielnica katastralna. Od północy graniczy z Wolą Justowską, od wschodu z Przegorzałami, zaś od zachodu z leżącym poza Krakowem Kryspinowem. Południową granicą jest Wisła.

Historia[edytuj]

  • 40–10 tys. lat p.n.e. – osadnictwo z oryniackiego okresu górnego paleolitu.
  • XII w. – wzmianki o wsi Bielany należącej do Piotra Własta i jego zięcia Jaksy Gryfity.
  • 1595 – wieś położona w powiecie proszowickim województwa krakowskiego była własnością kasztelana małogojskiego Sebastiana Lubomirskiego[1].
  • 1603–42 – budowa klasztoru kamedułów na Srebrnej Górze według projektu Andrei Spezzy i Giovanniego Seccatoriego. Fundatorem był marszałek wielki koronny Mikołaj Wolski.
  • 1605–1609 – stworzenie w ogrodach klasztornych eremów.
  • 1655 – zniszczenie klasztoru w czasie najazdu szwedzkiego.
  • 1812 – odbudowa klasztoru
  • 1901 – budowa wodociągów krakowskich, które otwarto 14 lutego 1901 roku. Pompy tłoczyły wodę pod ciśnieniem 6,3 atmosfer do zbiornika zbudowanego pod kopcem Tadeusza Kościuszki. Ze zbiornika położonego 49 m wyżej od Rynku i 28 m wyżej od Wawelu woda spływała do miasta rurą o średnicy 70 cm, która rozgałęziała się w sieć wodociągową o długości 66 kilometrów. Ustawa wodociągowa stanowiła, że od opłaty zwalnia się ilość wody na użytek domowy w wymiarze 50 litrów na głowę mieszkańca na dobę. Ustawa nakazywała też, aby połączenie domów z miejskim wodociągiem następowało najpóźniej w ciągu trzech lat od uruchomienia wodociągu na danej ulicy. Początkowo w osiemdziesięciotysięcznym Krakowie na jednego mieszkańca przypadał jeden litr wody wodociągowej na dobę. W związku z otwarciem wodociągów, prezydent Krakowa Józef Friedlein wystosował na ręce ochmistrza dworu cesarskiego w Wiedniu depeszę: W imieniu wiernopoddańczej gminy stołecznego królewskiego miasta Krakowa pozwalam sobie przedłożyć najuniżeńszą prośbę o łaskawe podanie do wiadomości Jego Cesarskiej i Królewskiej Apostolskiej Mości, że tutejszy wodociąg imienia Franciszka Józefa w dniu dzisiejszym uroczyście poświęcony i do ogólnego użytku oddany został.[2]

Zabytki[edytuj]

Infrastruktura[edytuj]

Sport[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Encyklopedia Krakowa red. Antoni Henryk Stachowski, PWN 2000, ISBN 83-01-13325-2
  • Atlas Miasta Krakowa, Instytut Geografii UJ, Urząd Miasta Krakowa, PPWK, 1988, ISBN 83-7000-067-3

Przypisy

  1. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 108.
  2. Marek Żukow-Karczewski, Wokół „leówki”, „smoka” i wodociągów, „Echo Krakowa” magazyn „Czas przeszły i przyszły”, 31 III – 1,2 IV 1989 r., nr 64 (12873).