Bielany (Toruń)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy części urzędowej miasta Torunia. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Herb Torunia Bielany
część urzędowa Torunia
Miasto Toruń
Status część urzędowa
Założono XVII w.
Strefa numeracyjna (+48) 056
Kod pocztowy 87-100
Położenie na planie Torunia
Położenie na planie Torunia
brak współrzędnych
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Wieża ciśnień na toruńskich Starych Bielanach, mieszcząca Muzeum Inżynierii Komunalnej Torunia

Bielany (niem. Weißhof) – część miasta Torunia. Granice Bielan wyznaczają: Szosa Chełmińska, ulice Świętego Józefa, Gagarina, Reja i Fałata, teren lotniska, las za fortem VIII oraz las pomiędzy ulicami Polną i Jelenią[1].

Pochodzenie nazwy osiedla[edytuj | edytuj kod]

Nazwa osiedla pochodzi prawdopodobnie od charakteru okolicznych gleb – piasków, Bielany położone są pośród lasów sosnowych porastających wydmy. Istnieje również hipoteza, że nazwa Bielany wywodzi się od istniejących tu niegdyś bielników – blichów, w których bielono wosk i płótno[potrzebne źródło].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Od ok. połowy XVII wieku na Bielanach znajdowało się miejsce straceń przestępców (tzw. Wiesiołki, Galgenberg, Szubieniczne Wzgórze). Obecnie dokładnie w tym miejscu stoi budynek basenu, a grunt pochodzący ze splantowanego wzgórza stanowi podbudowę ulicy św. Józefa, biegnącej częściowo na nasypie. Po 1688 Bielany należały do przybyłego z Gdańska D. K. Janitzena, wówczas do Bielan przyłączone zostało Podborowno – folwark należący do Pawła Stranskiego (jego płyta nagrobna, przeniesiona ze zlikwidowanej części cmentarza św. Jerzego znajduje się w kościele pw. Matki Boskiej Zwycięskiej w dzielnicy Mokre).

Już od końca średniowiecza Bielany były miejscem, z którego wodę pitną czerpał Toruń, w latach 1893-1894 powstała tu nowoczesna stacja wodociągów „Stare Bielany”.

W latach 20. XX wieku na Bielanach zostali osadzeni Redemptoryści, powstała kaplica, następnie zaś około 1960 Kościół Świętego Józefa, wchodzący w skład Sanktuarium Matki Bożej Nieustającej Pomocy. W latach 60. XX wieku został oddany do użytku Wojewódzki Szpital Zespolony im. Ludwika Rydygiera.

Charakter dzielnicy[edytuj | edytuj kod]

Wydział Chemii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu
Aula Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu

Zróżnicowany - są zarówno duże osiedla mieszkaniowe (jedno- i wielorodzinne), jak i lasy, parki.

Na Bielanach znajduje się miasteczko uniwersyteckie Uniwersytetu Mikołaja Kopernika: rektorat z aulą, Biblioteka Główna, Wydziały: Chemii, Biologii, Prawa i Administracji, Ekonomii i Zarządzania. Pierwsze budynki powstały w latach 70. XX wieku według projektów warszawskich architektów, pod kierunkiem arch. Ryszarda Karłowicza. Najnowszym obiektem dydaktycznym jest Collegium Humanisticum, mieszczące humanistyczne wydziały toruńskiego uniwersytetu.

Osiedla wchodzące w skład Bielan[edytuj | edytuj kod]

Dzielnica Bielany od wschodu graniczy z Chełmińskim Przedmieściem, od południa z Bydgoskim Przedmieściem, na północ od Bielan znajdują się Wrzosy oraz w dalszej części rozciągają się lasy, pośród których położona jest leśna osada Barbarka.

Historycznie dzielnica podzielona jest na dwie części: część północna (do ulicy Polnej włącznie) to Stare Bielany (Weißhof), część południowa (do ulicy Fałata) to Nowe Bielany (Neu Weißhof). Osiedla na Bielanach to:

  • Osiedle Św. Józefa - teren pomiędzy ulicami Św. Józefa, Osiedlową, Orzechową i Jesienną. Przylega do obszaru zajmowanego przez Wojewódzki Szpital Zespolony w Toruniu. Zabudowę osiedla stanowią domy jednorodzinne. Na osiedlu nie ma szkoły, jest jedno prywatne przedszkole, z placówek handlowych jedynie niewielkie sklepy[2].
  • Osiedle Św. Klemensa - teren graniczący z zespołem budynków kościoła i klasztoru św. Józefa pomiędzy ulicami Grunwaldzką, Źródlaną, Św. Klemensa i Śniadeckiego. Jego zabudowę stanowią domy jednorodzinne. Samo osiedle nie ma przedszkola, szkoły podstawowej i gimnazjum.[2].
  • Osiedle Uniwersyteckie - campus[2],
  • Osiedle Fałata[2],
  • Osiedle Łukasiewicza
  • Osiedle Przy Lesie - zgrupowanie czteropiętrowych bloków wielorodzinnych w pobliżu skrzyżowania ulicy Polnej z Szosą Chełmińską[2].
  • Brzezina - teren obejmujący zachodnią część Bielan, graniczący z lotniskiem. Od pozostałych osiedli oddzielony jest terenami leśnymi. Zabudowa osiedla składa się z domków jednorodzinnych oraz z zabudowy szeregowej. Samo osiedle nie ma przedszkola czy szkoły, jedynie niewielkie sklepy.[2].

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Dom zakonny redemptorystów - Bielany

Na terenie Bielan znajduje się kilkanaście szkół i przedszkoli, liczne placówki handlowe, trzy uczelnie wyższe, kluby studenckie, kina Niebieski Kocyk i Kino Diecezjalne oraz Klub Studencki Od Nowa[3]. Wokół jest sporo terenów rekreacyjnych, lasów i parków.

We wschodniej części Bielan znajduje się zespół budynków kościoła i klasztoru O.O. Redemptorystów, z budynkami Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej, Domem Pielgrzyma, studiem Telewizji Trwam (ponad 700 m kw.) oraz kilkoma obiektami sportowymi (otwartymi i halowymi). Naprzeciw kompleksu klasztornego ulokowano 4 szkoły średnie, zawodowe i ogólnokształcące oraz basen Zespołu Szkół Mechaniczno-Elektrycznych[2]. Pomiędzy Osiedlem św. Klemensa a Osiedlem Uniwersyteckim powstaje Uniwersyteckie Centrum Sportowe.

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Józefa
Dwór Bielański (ob. Hospicjum Światło) w Toruniu

Na terenie osiedla znajduje się kilkanaście atrakcyjnych zabytków:

Budynki użyteczności publicznej[edytuj | edytuj kod]

Na Bielanach znajduje się Wojewódzki Szpital Zespolony im. Ludwika Rydgiera[5]. Kościół znajduje się na ulicy Św. Józefa[6]. Oprócz tego znajduje się tutaj początek ścieżki przyrodniczo-dydaktycznej[7].

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Na obszarze dzielnicy można poruszać się autobusami. Dostępnymi liniami dziennymi są 0, 11, 15, 17, 18, 26, 32, 34, 36, 40, natomiast ruch nocny obsługują linie 02 oraz 04. W latach 2013-2014 sieć tramwajowa na Bielanach została rozbudowana o odcinek Sienkiewicza - Gagarina - Szosa Okrężna - Uniwersytet[8].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Granice części urzędowych miasta Torunia (pol.). Toruń. [dostęp 2012-10-01].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Toruń Plan Miasta. Toruń: Copernicus, 2007.
  3. Toruń - Spis instytucji (pol.). [dostęp 2010-03-11].
  4. Toruń Przewodnik informator. Toruń: Literat, 2007, s. 142. ISBN 978-83-7527-023-5.
  5. Wojewódzki Szpital Zespolony w Toruniu (pol.). [dostęp 2010-03-11].
  6. BIP - Wojewódzki Szpital Zespolony w Toruniu (pol.). [dostęp 2010-03-11].
  7. Toruń - oficjalna strona miejska (pol.). [dostęp 2010-03-11].
  8. Otwarcie linii tramwajowej na Bielany (pol.). torun.pl. [dostęp 2014-06-24].