Biestrzynnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Biestrzynnik
Leśne jezior w Biestrzynnku
Leśne jezior w Biestrzynnku
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat opolski
Gmina Ozimek
Liczba ludności (2005) 732
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 46-043
Tablice rejestracyjne OPO
SIMC 0501067
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Biestrzynnik
Biestrzynnik
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Biestrzynnik
Biestrzynnik
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Biestrzynnik
Biestrzynnik
Ziemia 50°44′14″N 18°12′47″E/50,737222 18,213056

Biestrzynnik (niem. Ringwalde[1]) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Ozimek[2], nad strugą Libawą.

Z miejscowością związane są administracyjnie 2 przysiółki: Paliwoda i Wydzieracz.

W Biestrzynniku znajdują się m.in.: publiczna szkoła podstawowa, pomnik upamiętniający mieszkańców miejscowości poległych na obu wojnach światowych (odpowiednio 19 i 51) i stawy powyrobiskowe[3][4].

Nazwa[edytuj]

Nazwa miejscowości wywodzi się od śląskiego określenia na pierścień – biestrzyń i jest związana być może z pierwotnym układem zabudowy miejscowości. Natomiast według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa pochodzi od słowa "trzcina"[5]. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Biestrzynik podając jej znaczenie "Schilfrohrort" czyli po polsku "Miejscowość trzcin"[5].

Na przestrzni wieków nazwa ulegała zmianie, a odnotowane warianty to: Biestrzinick (1679), Biestynnik (1742), Biessdrzinnick (1783), Biestrczinek (1845), Biestrzinnik (1864). W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod nazwą Biestrzinnik[6].

W 1932 roku niemiecka administracja zmieniła nazwę miejscowości na nową, całkowicie niemiecką - Ringwalde[7][8][9].

Historia[edytuj]

Najstarsza znana wzmianka o miejscowości (występującej wówczas pod nazwą Biestrzinick[9]) pochodzi z 1679 r. i mówi ona o tym, że 12 mieszkańców Biestrzynnika zapłaciło proboszczowi ze Szczedrzyka po 1 srebrnym groszu[10]. Mieszkańcy zajmowali się wypalaniem węgla drzewnego i wydobywaniem piasku dla okolicznych hut; w Biestrzynniku znajdowała się huta szkła „Solarnia”[3].

W 1823 r. w miejscowości wybudowano szkołę katolicką; przy budowie pomagali także mieszkańcy okolicznych miejscowości, dlatego do szkoły uczęszczali także uczniowie z Dylaków, Kadłuba Turawskiego i Szczedrzyka[10]. W drugiej połowie XIX w. w Biestrzynniku znajdował się m.in. młyn wodny[3].

Podczas plebiscytu w 1921 r. z 284 osób głosujących 125 (ok. 44,0%) oddało głos za przynależnością do Polski[10]. W 1933 r. powołano w miejscowości jednostkę straży pożarnej. Remiza dla jednostki została wybudowana w 1909 r.; w późniejszym okresie podjęto budowę nowej, większej remizy, jednak nie została ona ukończona. W okresie rządów NSDAP planowano budowę drogi, prowadzącej od Ozimka, przez Biestrzynnik, do Kadłuba Turawskiego. Na wytyczonej trasie wysypano wstępnie kamienie i wybudowano most nad Libawą, jednak ostatecznie plany uległy zmianie i droga przechodzi przez sąsiednie Dylaki[4]. W 1938 r. erygowano parafię katolicką w Dylakach, włączając do niej m.in. Biestrzynnik; wcześniej miejscowość należała do parafii w Szczedrzyku[3][11].

W 1973 r. otwarto w Biestrzynniku nową szkołę. W 1975 r. mieszkanki miejscowości utworzyły zespół folklorystyczny Dzióbki[4].

Demografia[edytuj]

W latach 1723–1725 w Biestrzynniku było 8 mieszkańców, posiadających 6,5 łana ziemi. W 1865 r. w miejscowości było 11 wolnych zagrodników, 48 chałupników i 41 chałupników wygonowych. W 1902 r. w Biestrzynniku prenumerowano 4 egzemplarze prasy polskiej.

Rok 1783 1845 1885 1890 1900 1910 1925 1933 1939 1946 1960 1965 2005
Liczba mieszkańców 245[lm 1] 675[lm 2] 877 878[lm 3] 474 468[lm 4] 497[lm 5] 538 581 490 714[lm 6] 823[lm 7] 732[lm 8]
  1. 11 zagrodników, 18 chałupników i 11 czynszowników. Liczba dzieci: 162 (ok. 66,1%).
  2. 5 rzemieślników. Liczba domów mieszkalnych: 76 i leśniczówka.
  3. W tym 848 osoby (ok. 96,6%) posługiwało się językiem polskim.
  4. Liczba budynków mieszkalnych: 69.
  5. Liczba budynków: 74.
  6. W tym 369 osób (ok. 51,7%) to kobiety; w wieku produkcyjnym 58,5%; z rolnictwa utrzymywało się 74,9% ogółu. Liczba zamieszkanych budynków: 133.
  7. W tym 415 osób (ok. 50,4%) to kobiety.
  8. Stan na 31 grudnia 2005 r.

(Źródła:[10][9][12][3].)

Zabytki[edytuj]

Katalog zabytków sztuki w Polsce z 1968 r. wymienia znajdującą się w miejscowości drewnianą chałupę (nr 36), konstrukcji wieńcowej (zrębowej), pobieloną, zbudowaną na przełomie XVIII i XIX w. 2-traktową, z sienią przy dłuższym boku, z dachem 2-spadowym (siodłowym) krytym strzechą.

Przypisy

  1. M. Choroś, Ł. Jarczak, S. Sochacka: Słownik nazw miejscowych Górnego Śląska. Opole – Kluczbork: 1997, s. 27.
  2. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2014-01-07].
  3. a b c d e Radosław Trzciński: Oficjalna witryna Gminy i Miasta Ozimek (woj. opolskie) :: Miejscowości – Antoniów (pol.). ozimek@ozimek.pl. [dostęp 2012-02-26].
  4. a b c Anna Woszek: Moje miejsce na ziemi – Biestrzynnik (pol.). 2011. [dostęp 2011-02-26].
  5. a b Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 43.
  6. Johann Knie 1830 ↓, s. 42.
  7. Ortsliste genealogienetz.de
  8. Ring – pierścień, Walde – las.
  9. a b c Biestrzynnik (pol.). [dostęp 2012-02-26].
  10. a b c d Poznajemy wsie. Wsie powiatu opolskiego. W: Józef Madeja: Powiat opolski. Szkice monograficzne. Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1969, s. 323–324. (pol.)
  11. Diecezja Opolska – Parafie i kapłani – Parafie – Dylaki (pol.). [dostęp 2012-02-26].
  12. Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Oppeln (niem.). 2006. [dostęp 2012-02-26].

Bibliografia[edytuj]

  1. Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.
  2. Chrzanowski Tadeusz, Kornecki Marian, Katalog zabytków sztuki w Polsce, tom VII: Województwo opolskie, zeszyt 11: Miasto Opole i powiat opolski; Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk – Pracownia Inwentaryzacji Zabytków, Warszawa 1968
  3. Madeja Józef, Powiat opolski. Szkice monograficzne; Instytut Śląski w Opolu, Opole 1969