Bijelo dugme

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bijelo dugme
ilustracja
Rok założenia 1974
Rok rozwiązania 1989
Pochodzenie  Jugosławia
Gatunek rock
Aktywność 19741989, 2005
Strona internetowa

Bijelo dugme, Бијело дугме (serb., chor. i bosn. Biały guzik) – jugosłowiański zespół rockowy z Sarajewa. Działał w latach 1974-1989. Uznawany jest za najpopularniejszy zespół muzyczny w historii Jugosławii[przez kogo?].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zespół Bijelo Dugme został założony przez Gorana Bregovicia, który uczęszczał do szkoły muzycznej, w klasie skrzypiec, lecz został usunięty za brak talentu. Wkrótce po tym matka kupiła mu gitarę i od tego czasu rozpoczęła się historia zespołu. W wywiadach Goran Bregović często twierdził, że głównym powodem powstania zespołu był fakt, że muzykowi łatwiej było poderwać dziewczyny. Liderem, autorem muzyki i tekstów Bijelo Dugme był Goran Bregović z nielicznymi wyjątkami jak np.: Ima neka tajna veza, Glavni junak jedne knjige, A milicija trenira strogoću, Šta bi dao da si na mom mjestu, Pristao sam biću sve što hoće (Duško Trifunović), Da sam pekar, Selma (Vlado Dijak), Loše vino (Arsen Dedić).

Po skompletowaniu pierwszego składu zespołu, wtedy pod nazwą Jutro (Poranek), muzycy chcieli nagrywać dla sarajewskiej wytwórni płytowej Diskoton, lecz nie zyskali jej aprobaty. Inna wytwórnia – Jugoton zaproponowała im nagranie singla pt. Kad bi' bio bijelo dugme (Gdybym był białym guzikiem). Po wydaniu singla menadżer zespołu przekonał Bregovicia do zmiany nazwy zespołu na Bijelo Dugme.

Z wokalistą Željko Bebekiem Bijelo Dugme wkrótce stał się gwiazdą muzyki rockowej w całej Jugosławii. Szczytowy okres ich kariery przpadał na 1979 rok – wydanie albumu Bitanga i Princeza. Album ten uznany został za najbardziej dojrzały w okresie współpracy z pierwszym wokalistą grupy – Željko Bebekiem.

Na przełomie lat 70. i 80., wraz z pojawieniem się licznych zespołów nowofalowych, popularność Bijelo zaczęła spadać, na co zareagowali wydając w 1980 roku album Doživjeti Stotu (Dożyć setki).

W 1984 roku Željko Bebek opuścił zespół i rozpoczął karierę solową, a zastąpił go Mladen "Tifa" Vojičić i w tymże roku został wydany następny album pt. Bijelo dugme (potocznie nazywany "Kosovka djevojka" od obrazu na okładce płyty). Ze względu na konflikty personalne Vojičić został zastąpiony przez Alena Islamovicia, który poprzednio był wokalistą grupy heavymetalowej Divlje Jagode. Z Islamoviciem grupa nagrała kolejne trzy inspirowane folkiem płyty.

W 1989 roku, oficjalnie w związku z chorobą Alena Islamovicia, zespół uległ rozwiązaniu. Jednak przypuszcza się, że u podłoża rozpadu grupy legł fakt, iż Bijelo Dugme był symbolem jedności Jugosławii i jej narodów.

Najpopularniejsze przeboje zespołu to m.in.: "Kad bi' bio bijelo dugme", "Selma", "Tako ti je mala moja kad ljubi bosanac", "Eto! Baš hoċu", "Top", "Ne spavaj mala moja muzika dok svira", "Hop-cup", "Lipe cvatu", "Đurđevdan", "Ima neka tajna veza", "Loše vino", "Kad zaboraviš juli", "Hajdemo u planine", "Bitanga i princeza", "Napile se ulice", "Pljuni i zapjevaj moja Jugoslavijo", "Ružica si bila", "Sanjao sam noćas da te nemam", "Te noći kad umrem", "Nakon svih ovih godina" i wiele innych ...

Członkowie Bijelo Dugme ponownie się połączyli w 2005 roku dla trasy 3 koncertów pożegnalnych, które odbyły się w Sarajewie, Zagrzebiu i Belgradzie. Wzięli w nich udział wszyscy trzej wokaliści, ale zabrakło perkusisty Gorana "Ipe" Ivandicia, który zmarł tragicznie w 1994.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Bijelo Dugme zapoczątkował intensywny rozwój jugosłowiańskiego rocka i stał się sztandarowym przedstawicielem nurtu nazywanego sarajewskim popem. Zespół zainspirował wielu jugosłowiańskich artystów reprezentujących różne style muzyczne. Piosenki Bijelo Dugme wykonywali m.in. Severina, Prljavo kazalište, Leteći Odred, Bajaga i Instruktori, Alka Vuica, Marijan Ban, 4 Asa, Piloti i wielu innych a ich piosenki na stałe włączyli do swego repertuaru byli wokaliści Bijelo Dugme: Željko Bebek, Mladen Vojičiċ Tifa, Alen Islamoviċ i nagrali je na swoich płytach solowych. Zespół jest wciąż popularny na wszystkich terenach dawnej Jugosławii i bardzo popularny wśród "jugosłowiańskiej" diaspory na całym świecie. W latach 70-ych "Biały Guzik" odwiedził również Polskę. Szczególny sukces odniósł utwór "Hop-cup", a "Selma" weszła na stałe do kanonu najlepszych ballad rockowych okresu. Dla wielu Polaków Bijelo Dugme "przetarło szlaki" do poznawania muzyki z Bałkanów, tak rockowej jak i folkowej. Pierwsze płyty Bijelo Dugme w Polsce wydane zostały dopiero na przełomie lat 80. i 90. (Silverton) – 2 CD z kompilacjami piosenek z "pierwszego" okresu działalności grupy gdy wokalistą był Željko Bebek, również na składance "Jugoton w oryginale" znalazła się piosenka "Ha ha ha". Później niektóre piosenki Bijelo (ze zmienioną aranżacją, tytułami i tekstami) nagrali Kayah i Krzysztof Krawczyk.

Zespół wciąż cieszy się ogromną popularnością, o czym świadczą ilości sprzedawanych płyt i wciąż nowe ich reedycje[potrzebny przypis]. Koncerty Bijelo Dugme z 2005 roku przyciągnęły liczne rzesze fanów, tych z lat siedemdziesiątych, osiemdziesiątych, jak i późniejszych. Bilety na te koncerty zostały wyprzedane w ciągu kilku godzin[potrzebny przypis], a koncert w Belgradzie obejrzało ponad 180 tys. widzów. Ukazał się również dwupłytowy album z nagraniem całego koncertu.

Członkowie zespołu[edytuj | edytuj kod]

  • Goran Bregović – gitara (1974 – 1989)
  • Željko Bebek – śpiew, gitara basowa (1974 – 1984)
  • Mladen "Tifa" Vojičić – śpiew (1984 – 1985)
  • Alen Islamović – śpiew (1985 – 1989)
  • Zoran Redžić – gitara basowa (1974 – 1975, 1977 – 1989)
  • Ljubiša Racić – gitara basowa (1975 – 1977)
  • Sanin Karić – gitara basowa (1977)
  • Vlado Pravdić – klawisze (1974 – 1976, 1978 – 1987)
  • Laza Ristovski – klawisze (1976 – 1978, 1985 – 1989)
  • Goran "Ipe" Ivandić – perkusja (1974 – 1976, 1977 – 1978, 1982 – 1989)
  • Milić Vukašinović – perkusja (1976)
  • Dragan "Điđi" Jankelić – perkusja (1978 – 1982)

Zespół wielokrotnie musiał wprowadzać nowych członków do sekcji rytmicznej, ze względu na odbywanie służby wojskowej przez stałych muzyków.

Albumy[edytuj | edytuj kod]

  • Kad bi' bio bijelo dugme / Кад би' био бијело дугме (1974)
  • Šta bi dao da si na mom mjestu / Шта би дао да си на мом мјесту (1975)
  • Eto! Baš hoću! / Ето! Баш хоћу! (1976)
  • Koncert kod Hajdučke česme / Концерт код Хајдучке чесме (1977, live)
  • Bitanga i princeza / Битанга и принцеза (1979)
  • Doživjeti stotu / Доживјети стоту (1980)
  • 5. april '81 / 5. април '81 (1981, live)
  • Uspavanka za Radmilu M. / Успаванка за Радмилу М. (1983)
  • Bijelo dugme (1984)
  • Pljuni i zapjevaj moja Jugoslavijo / Пљуни и запјевај моја Југославијо (1986)
  • Mramor, kamen i željezo / Мрамор, камен и жељезо (1987, live)
  • Ćiribiribela / Ћирибирибела (1988)
  • Turneja 2005 Sarajevo-Zagreb-Beograd (2005, live)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]