Bilal Xhaferri

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bilal Xhaferri
Data i miejsce urodzenia 2 listopada 1935
Ninati (Albania)
Data i miejsce śmierci 14 października 1986
Chicago (Stany Zjednoczone)
Narodowość albańska
Język albański
Dziedzina sztuki poezja, proza
Muzeum artysty Ninat
Ważne dzieła

Krastakraus

Odznaczenia
medal Męczennik za Demokrację

Bilal Xhaferri (też jako: Bilal Hoxha) - (ur. 2 listopada 1935 w Ninati k. Konispolu - zm. 14 października 1986 w Chicago) - albański pisarz i publicysta.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Czamerii w rodzinie albańskiej. W dzieciństwie utracił rodziców. W czasie wojny zmarła jego matka. Ojciec, Xhaferr Hoxha w 1945 r. został aresztowany przez partyzantów komunistycznych uznany za zbrodniarza wojennego i rozstrzelany. Po jego śmierci Bilal pracował jako pomocnik cieśli, a w 1948 r. wyjechał z rodzinnej miejscowości i osiedlił się w Sarandzie. Zarabiał na życie, pracując na poczcie, a w roku 1955 ukończył szkołę techniczną i pracował jako geometra.

W roku 1962 zaczął publikować pierwsze swoje utwory w pismach Zëri i Rinisë (Głos młodzieży) i Drita (Światło), a także w magazynie literackim Nëntori. W 1966 wydał drukiem zbiór swoich opowiadań. Przygotowywany rok później do wydania tomik poezji Lirishta e kuqe został wstrzymany przez cenzurę. Podobne zastrzeżenia cenzura zgłosiła do jego dwóch kolejnych dzieł: powieści Krastakraus i scenariusza filmowego Era shtyn mjegullat. W 1968 r., w siedzibie Związku Literatów i Artystów Albanii odbyło się spotkanie poświęcone powieści Dasma (Wesele) Ismaila Kadare. Xhaferri jako jedyny z obecnych na sali skrytykował powieść. Za to wystąpienie został usunięty ze Związku i internowany w miejscowości Sukth, gdzie pracował jako zwykły robotnik w spółdzielni produkcyjnej.

Przeniesiony do miejscowości Hamallë, 30 sierpnia 1969 r. zbiegł z miejsca internowania i nielegalnie opuścił kraj, przedostając się do Grecji. Stamtąd wyjechał do USA i osiedlił w Bostonie. Tam też rozpoczął pracę w albańskojęzycznym piśmie Dielli (Słońce). W 1974 powołał do życia dwujęzyczne pismo Krahu i shqiponjës, reprezentujące Ligę Albańskich Czamów, działającą w USA. W piśmie tym ukazywały się artykuły publicystyczne, jak również opowiadania, wiersze, powieści, ale też fotografie i karykatury, wykonane przez Xhaferriego. Skupiał się nie tylko na problemach Czamów, ale także analizował dyktaturę Envera Hodży, a od 1981 coraz częściej koncentrował się na tematach kosowskich. Do śmierci Xhaferriego ukazało się 39 numerów pisma. W 1978 Xhaferri został pobity przez nieznanych sprawców, a w 1981 spłonęła siedziba redakcji pisma przez niego wydawanego, jak też zgromadzone w niej archiwum. W 1986 zapadł na zdrowiu i zmarł po operacji guza mózgu, wykonanej w jednym ze szpitali w Chicago.

W roku 1995 trumnę ze zwłokami Xhaferriego przywieziono do Albanii. W maju 1995 prezydent Albanii Sali Berisha uhonorował go pośmiertnie medalem "Męczennika za Demokrację" (alb. Martir i demokracisë). Jego imię nosi fundacja kulturalna Czamów, działająca w Tiranie. W 2014 w jego domu rodzinnym we wsi Ninat powstało muzeum, poświęcone pisarzowi.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • 1966: Njerëz të rinj, tokë e lashtë - (Młodzi ludzie, ziemia antyczna - opowiadania, 1966)
  • 1967: Lirishta e kuqe - (Czerwona polana - wiersze, 1967)
  • 1992: Dashuri e përgjakur - (Zakrwawiona miłość - powieść, 1992)
  • 1993: Krastakraus - powieść (napisana w 1967, wydana pośmiertnie)
  • 1995: Eja trishtim - wiersze
  • 1995: Ra Berati - (Berat upada, powieść)
  • 1996: Përtej largësive - utwory prozą i publicystyka

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]