Binjamin Netanjahu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Binjamin Netanjahu
בנימין נתניהו
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 21 października 1949
Tel Awiw
Premier Izraela
Okres od 31 marca 2009
Przynależność polityczna Likud
Poprzednik Ehud Olmert
Premier Izraela
Okres od 18 czerwca 1996
do 6 lipca 1999
Przynależność polityczna Likud
Poprzednik Szimon Peres
Następca Ehud Barak
Przewodniczący partii Likud
Okres od 2005
Poprzednik Ariel Szaron
Przewodniczący partii Likud
Okres od 26 marca 1993
do 1999
Poprzednik Icchak Szamir
Następca Ariel Szaron
Okres od 20 października 2005
Poprzednik Ariel Szaron
Minister ds. Jerozolimy i Diaspory
Okres od 18 marca 2013
do 29 kwietnia 2013
Przynależność polityczna Likud
Następca Naftali Bennett
podpis
Izrael
Godło Izraela
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Izraela
Portal Portal Izrael

Binjamin Netanjahu, również Bibi Netanjahu (hebr. ‏בנימין נתניהו‎, wym. [bənjaˈmin nətanˈjahu] ( odsłuchaj), ang. Benjamin Netanyahu, ur. 21 października 1949 w Tel Awiwie[1][2]) – izraelski polityk, premier w okresie od 1996 do 1999 oraz ponownie od 31 marca 2009, członek Knesetu od 1988, lider partii politycznej Likud.

Jest pierwszym, i jak do tej pory jedynym, premierem Izraela, który urodził się w Ziemi Izraela po ogłoszeniu niepodległości w 1948. Stał na czele 27., 32., 33. i 34. rządu Izraela. W lipcu 2019 roku został najdłużej sprawującym urząd premierem Izraela[3].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Tel Awiwie. Był dzieckiem Cilli i Bencijjona Netanjahu. Miał dwóch braci: Joniego (1946–1976) – komandosa i bohatera wojennego oraz Iddo (ur. 1952) – lekarza i autora książek. Początkowo wychowywał się i kształcił w Jerozolimie. W latach 1956–1958[4], a następnie po 1963 mieszkał z rodziną w Stanach Zjednoczonych, gdzie jego ojciec Bencijjon wykładał jako profesor na wyższych uczelniach. W tym czasie mieszkali na przedmieściach Filadelfii w Pensylwanii. Binjamin Netanjahu ukończył Cheltenham High School. Dorastanie w USA sprawiło, że do dziś mówi po angielsku z mocnym akcentem amerykańskim[5].

Służba wojskowa[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu szkoły, w 1967 powrócił do Izraela i wstąpił do wojska. Po przejściu podstawowego szkolenia wojskowego został dostrzeżony przez dowódców i zakwalifikowany do elitarnej jednostki Sajjeret Matkal[6][7]. Niewiele wiadomo o jego misjach bojowych, które jak większość działań tej jednostki są ściśle tajne. Z ujawnionych informacji wiadomo, że 8 maja 1972 uczestniczył w operacji uwolnienia zakładników z porwanego samolotu linii Sabena na telawiwskim lotnisku. Został wówczas raniony od przyjacielskiego ognia[8]. W 1968 uczestniczył w operacji w Libanie, brał też udział w starciach nad Kanałem Sueskim[9]. Podczas jednej z tajnych operacji prowadzonych na terytorium Syrii otarł się o śmierć z wycieńczenia, został jednak uratowany przez dowódcę jednostki Uzziego Dajana[10]. W 1973 opuścił armię w randze kapitana (seren).

Studia i biznes[edytuj | edytuj kod]

Po opuszczeniu armii wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdy jednak w październiku 1973 wybuchła wojna Jom Kipur natychmiast powrócił do Izraela, by walczyć na Wzgórzach Golan. Po wojnie wyjechał do Stanów Zjednoczonych i w 1975 uzyskał licencjat architektury oraz w 1977 tytuł magistra administracja biznesu na Massachusetts Institute of Technology. Dodatkowo studiował nauki polityczne na Uniwersytecie Harvarda. W czasie studiów pracował jako doradca w firmie Boston Consulting Group[11].

W 1976, podczas operacji Entebbe, zginął jego starszy brat Jonatan „Joni” Netanjahu, dowodzący atakiem jednostki komandosów Sajjeret Matkal podczas odbijania pasażerów porwanego francuskiego samolotu w Ugandzie[12][13][7]. Po tym tragicznym wydarzeniu, Binjamin Netanjahu w 1977 powrócił na stałe do Izraela i podjął pracę jako dyrektor ds. marketingu w fabryce mebli. Dodatkowo w 1978 założył Jonathan Netanjahu anti-Terror Institute, który prowadził działalność edukacyjną na rzecz walki z terroryzmem. Netanjahu przeprowadził szereg międzynarodowych konferencji na temat terroryzmu[4].

Kariera dyplomatyczna[edytuj | edytuj kod]

W okresie tym nawiązał pierwsze kontakty z izraelskimi politykami. W latach 1982–1984 był zastępcą ambasadora Izraela w Stanach Zjednoczonych Moszego Arensa, a w latach 1984–1988 ambasadorem Izraela przy ONZ[14][15].

Kariera polityczna[edytuj | edytuj kod]

Wybory parlamentarne 1988[edytuj | edytuj kod]

Powrócił do Izraela przed wyborami parlamentarnymi w 1988 i wstąpił do partii politycznej Likud. Z listy tego ugrupopwania został wybrany do Knesetu, a w rządzie Icchaka Szamira został mianowany wiceministrem spraw zagranicznych. W okresie tym pojawiła się rywalizacja pomiędzy Binjaminem Netanjahu a ministrem spraw zagranicznych Dawidem Lewim, która miała swoje odbicie w późniejszej karierze politycznej. Podczas Konferencji Pokojowej w Madrycie w 1991 Netanjahu był członkiem delegacji izraelskiej. Po powrocie został wiceministrem w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

Wybory parlamentarne 1992 i przywództwo w Likudzie[edytuj | edytuj kod]

Po klęsce w wyborach parlamentarnych w 1992 Netanjahu stał się liderem Likudu i po wewnętrznych wyborach w 1993 przejął przywództwo nad partią. Podczas wewnątrzpartyjnej kampanii pogłębiła się przepaść pomiędzy Netanjahu a Lewim[16].

Jako lider opozycji ostro skrytykował porozumienia z Oslo (1993) i ostrzegł, że zawarte z Palestyńczykami porozumienie przyniesie Izraelowi falę terroru. W następnych miesiącach Netanjahu publicznie i spektakularnie odwiedzał miejsca zamachów terrorystycznych, brał również udział w demonstracjach przeciwko polityce rządu. 4 listopada 1995 premier Icchak Rabin został zamordowany przez prawicowego fanatyka religijnego. Wiele mediów podburzało wówczas przeciwko Netanjahu, a wdowa po zabitym premierze Le’a Rabin nie podała ręki Netanjahu na pogrzebie.

Pierwszy raz na stanowisku premiera[edytuj | edytuj kod]

Premier Binjamin Netanjahu, Jasir Arafat i Nabil Sza’as na Światowym Forum Ekonomicznym w Davos, 1997

W wyborach parlamentarnych w 1996 głosy rozłożyły się prawie równo pomiędzy prawicowy Likud a lewicową Izraelską Partię Pracy, a w pierwszych bezpośrednich wyborach premiera zwyciężył Binjamin Netanjahu. 18 czerwca 1996 objął obowiązki premiera. Był najmłodszym w historii Izraela politykiem, który objął urząd premiera.

Jako premier, postawił wiele pytań do porozumienia z Oslo (1993), zauważając, że jednym z głównych punktów zawartego porozumienia było założenie, że negocjacje izraelsko-palestyńskie zmierzające do zakończenia długotrwałego konfliktu powinny przebiegać w kilku etapach. Postawił więc warunek, że aby móc prowadzić dyskusję na takie tematy jak status Jerozolimy, wcześniej musi być zmieniona Palestyńska Karta Narodowa. Zwolennicy Porozumienia z Oslo twierdzili, że podejście wielostopniowe buduje zaufanie wśród Palestyńczyków, a kwestie sporne będą mogły być rozstrzygnięte w późniejszym terminie. Netanjahu uznał jednak, że ustępstwa będą zachętą dla palestyńskich ekstremistów i zaapelował do Palestyńczyków o konkretne dowody dobrej woli w postaci wstrzymania zamachów terrorystycznych. Spowolniło to proces pokojowy oraz wstrzymało przekazywanie Palestyńczykom miasta Hebron, które jako jedyne po Oslo miało być przekazane Autonomii Palestyńskiej. Na początku września 1996 Netanjahu spotkał się z Jasirem Arafatem na przejściu granicznym Erez, nie osiągnięto jednak porozumienia w spornych kwestiach.

W dniu 24 września 1996 Netanjahu i burmistrz Jerozolimy Ehud Olmert zdecydowali o otwarciu dla zwiedzających tunelu pod Zachodnim Murem, którego wyjście znajdowało się w Dzielnicy Muzułmańskiej. Wywołało to poważne arabskie rozruchy w Strefie Gazy i na Zachodnim Brzegu[17].

Niemal natychmiast po wybuchu zamieszek, rozpoczęła się mediacja pokojowa prezydenta Stanów Zjednoczonych Billa Clintona z udziałem króla Jordanii Husajna I. Mediacja utorowała drogę do podpisania 17 stycznia 1997 porozumienia w sprawie Hebronu. Netanjahu zobowiązał się do wycofania z miasta izraelskich wojsk, z wyjątkiem obszaru zamieszkałego przez żydowskich osadników. Wycofanie wojsk nastąpiło w tym samym miesiącu[18].

Premier Binjamin Netanjahu, Madeleine Albright i Jasir Arafat podpisują Wye River Memorandum, 1998

Latem 1997 doszło w Jerozolimie do dwóch samobójczych zamachów terrorystycznych, po których Netanjahu zlecił Mosadowi zabójstwo w Jordanii szefa biura politycznego Hamasu Khaleda Meszala. Operacja izraelskich agentów zakończyła się ich aresztowaniem. W zamian za ich uwolnienie, Izrael przekazał Jordanii antidotum na truciznę, którą wstrzyknięto Meszalowi. Dodatkowo wypuszczono dziesiątki palestyńskich więźniów, z szejkiem Ahmedem Jassinem na czele.

Po długim okresie stagnacji, podczas którego Palestyńczycy domagali się przekazania do Autonomii Palestyńskiej kolejnych miast, w październiku 1998 prezydent Clinton zwołał izraelsko-palestyńską konferencję. 23 października 1998 nastąpiło podpisanie porozumienia Wye River Memorandum. Netanjahu zobowiązał się przekazać Autonomii Palestyńskiej 13% terytorium Zachodniego Brzegu i otworzyć międzynarodowy port lotniczy w Gazie. W zamian Arafat zobowiązał się anulować w Palestyńskiej Karcie Narodowej wszystkie artykuły wzywające do zniszczenia Izraela. W tym celu odbyło się specjalne zebranie Palestyńskiej Rady Narodowej, w którym uczestniczył prezydent Clinton, na którym zmieniono zapisy w Palestyńskiej Karcie Narodowej – jednak nowa wersja Karty nigdy nie została publicznie wydana. Funkcjonujące w palestyńskim społeczeństwie stare wersje Palestyńskiej Karty Narodowej nadal wzywają do zniszczenia Izraela. Netanjahu uznał, że nie jest to pełnym wywiązaniem się Arafata z zobowiązań, tym bardziej że seria samobójczych zamachów terrorystycznych wciąż trwała, a palestyńskie władze nie podejmowały żadnych starań aby powstrzymać terrorystów. Netanjahu powiedział, że zamachy bombowe zwalniają Izrael od obowiązku realizacji porozumień zawartych w Oslo. W ten sposób zrezygnował z przekazywania dalszych terenów Autonomii Palestyńskiej i zawiesił wszystkie rozmowy pokojowe. Netanjahu podkreślał w swojej polityce zasadę „trzech nie”: nie dla wycofania ze Wzgórz Golan, nie ma rozmów w sprawie Jerozolimy, nie ma żadnych wstępnych warunków przed rozmowami pokojowymi[19].

Rząd Benjamina Netanjahu napotykał na coraz większą opozycję ze strony izraelskiej lewicy, która chciała postępu w negocjacjach pokojowych kosztem nawet dużych ustępstw na rzecz Palestyńczyków. Dodatkowo wybuchła cała seria skandali, w których oskarżano Netanjahu o zdradę małżeńską i korupcję (został później uniewinniony), przez co stracił on przychylność opinii publicznej. Po przegranej wyborach bezpośrednich premiera w 1999, Netanjahu ustąpił 6 lipca 1999 z urzędu premiera i czasowo wycofał się z polityki[11].

Wycofanie się z polityki i powrót[edytuj | edytuj kod]

Po upadku rządu Ehuda Baraka pod koniec 2000, Binjamin Netanjahu wyraził chęć powrotu do polityki. Mogło wówczas dojść do przedterminowych wyborów, jednak religijna partia polityczna Szas, która obawia się utraty popularności, odmówiła poparcia propozycji rozwiązania XV Knesetu. W rezultacie misję utworzenia nowego rządu powierzono Arielowi Szaronowi. Wybór był zaskakujący, tym bardziej że w tym momencie Szaron był mniej popularny niż Netanjahu.

Binjamin Netanjahu i Władimir Putin w Centrum Żydowskim w Moskwie, grudzień 2000

W trakcie trwania intifady Al-Aksa Netanjahu wzywał rząd Szarona do wprowadzenia Sił Obronnych Izraela do palestyńskich miast i stłumienia siłą palestyńskiego powstania. W marcu 2002 Szaron rozpoczął operację Ochronna Tarcza, natomiast Netanjahu zaczął popierać koncepcję budowy muru bezpieczeństwa, który odseparowałby terytorium Autonomii Palestyńskiej od Izraela. Gdy w 2002 Izraelska Partia Pracy wycofała się z koalicji rządowej, Ariel Szaron mianował Netanjahu ministrem spraw zagranicznych (do 2003).

Pod koniec 2002 Netanjahu wystartował w wewnętrznych wyborach na przywódcę partii Likud, przegrał jednak z Szaronem[20].

Minister finansów[edytuj | edytuj kod]

Po wyborach parlamentarnych w 2003 Ariel Szaron powołał Netanjahu na funkcję ministra finansów. Netanjahu uznał, że wspieranie gospodarki rynkowej przyniesie wzrost i poprawę sytuacji gospodarczej kraju. W ciągu dwóch i pół roku, w których pełnił funkcję ministra finansów, przeprowadził daleko idące reformy, szczególnie w zakresie podatków i rynku kapitałowego. Prowadził kapitalistyczną politykę wspierania prywatnych inicjatyw gospodarczych, jednocześnie ograniczając wydatki rządowe i prywatyzując przedsiębiorstwa państwowe. Przeprowadził ważną reformę systemu bankowego[21]. Działania Netanjahu zmierzające do liberalizacji izraelskiej gospodarki, były źle spostrzegane przez lewicową opozycję, a także przez kolegów z partii. Netanjahu spotkał się z ostrą krytyką[22].

Gdy w 2004 Ariel Szaron przedstawił plan jednostronnego wycofania żydowskich osiedli ze Strefy Gazy, Netanjahu zaprotestował, domagając się przeprowadzenia referendum w tej sprawie. Ostatecznie, 7 sierpnia 2005 podał się do dymisji, pokazując w ten sposób swój sprzeciw przeciwko decyzji rządu[23].

Odchodząc z urzędu ministra finansów, Netanjahu zostawiał gospodarkę Izraela w dużo lepszym stanie niż była w 2002. PKB per capita wzrósł od 2002 o 16%[24], główne indeksy giełdowe wzrosły o 140%[25], stopa bezrobocia zmalała z 10,5% do 8,9%, wzrost gospodarczy PKB Izraela wyniósł 4,1% i był najwyższy wśród krajów rozwiniętych, a inflacja wynosząca 0,3% była najniższa wśród krajów rozwiniętych (z wyjątkiem Japonii i Singapuru). Podczas gdy w 2002, rok budżetowy zakończył się deficytem 4,5% PKB, to w 2005 wyszedł na zero[26].

Lider opozycji[edytuj | edytuj kod]

Po wycofaniu się w 2005 Ariela Szarona z roli przywódcy partii politycznej Likud, Binjamin Netanjahu wystartował w wyborach wewnętrznych i 19 grudnia 2005 przejął przywództwo nad partią. Po wyborach parlamentarnych 2006 Likud zajął trzecie miejsce i przeszedł do opozycji.

W XVII Knesecie Netanjahu jako lider opozycji sprzeciwił się II wojnie libańskiej, podkreślając zagrożenie ze strony irańskiego programu budowy broni jądrowej. W ostrych wypowiedziach porównywał Iran do Niemiec hitlerowskich. W 2008 Kneset przegłosował projekt ustawy autorstwa Netanjahu, który zakazuje inwestycji w Izraelu korporacjom utrzymującym kontakty z Iranem.

14 sierpnia 2007 Netanjahu został ponownie wybrany przewodniczącym Likudu.

Drugi raz na stanowisku premiera[edytuj | edytuj kod]

Premier Binjamin Netanjahu i Barack Obama w Waszyngtonie, 18 maja 2009
Premier Binjamin Netanjahu, Hillary Clinton, George Mitchell i Mahmud Abbas, 2 września 2010
Binjamin Netanjahu i Władimir Putin w Moskwie, 9 maja 2018
Otwarcie ambasady USA w Jerozolimie 14 maja 2018

W lutym 2009 po wyborach parlamentarnych prezydent Izraela Szimon Peres powierzył mu misję utworzenia nowego rządu, zakończoną pomyślnie zaprzysiężeniem gabinetu w Knesecie 31 marca 2009[27].

Od początku drugiej kadencji Netanjahu znajdował się pod silną presją administracji prezydenta Barack Obamy, który dążył by izraelski rząd zamroził rozbudowę żydowskich osiedli na Zachodnim Brzegu i zgodził się na ustanowienie państwa palestyńskiego. Już w marcu Izrael odwiedziła sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych Hillary Clinton. Ostrzegła ona, że rozbudowa żydowskich osiedli i wyburzanie arabskich domów we Wschodniej Jerozolimie są przeszkodą dla procesu pokojowego oraz wyraziła poparcie dla utworzenia państwa palestyńskiego[28]. Dalsze rozmowy były prowadzone ze specjalnym wysłannikiem Stanów Zjednoczonych na Bliski Wschód, George’em Mitchellem. Netanjahu uzależnił poparcie dla państwa palestyńskiego od uznania przez Palestyńczyków Izraela jako państwa żydowskiego[29].

19 maja 2009 Binjamin Netanjahu spotkał się w Waszyngtonie z prezydentem Barackiem Obamą, oświadczając, że Izrael ma prawo do dalszego rozwijania żydowskich osiedli. W odpowiedzi, 4 czerwca 2009, Obama podczas przemówienia w Kairze potępił żydowskie osadnictwo, zwracając się do świata arabskiego. Po tym przemówieniu Netanjahu zwołał nadzwyczajne posiedzenie rządu. 14 czerwca w swoim przemówieniu na Uniwersytecie Bar-Ilana po raz pierwszy przedstawił zasady, na jakich mogłoby powstać państwo palestyńskie. Jego warunkami były: (1) Palestyna będzie zdemilitaryzowanym państwem, (2) Palestyna uzna Izrael jako państwo żydowskie, (3) Jerozolima pozostanie stolicą Izraela, (4) Palestyńczycy zrezygnują z „prawa powrotu” uchodźców palestyńskich. Netanjahu podkreślił także prawo do „naturalnego wzrostu” osiedli żydowskich istniejących już na Zachodnim Brzegu. Ich ostateczny status zostałby ustalony w trakcie negocjacji izraelsko-palestyńskich. W ramach gestu dobrej woli Siły Obronne Izraela zlikwidowały część punktów kontrolnych na Zachodnim Brzegu, umożliwiając swobodny przepływ ludności. Krok ten miał na celu ożywienie gospodarcze Autonomii Palestyńskiej[30][31].

22 września 2009 podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku odbyło się spotkanie pomiędzy Binjaminem Netanjahu a przewodniczącym Autonomii Palestyńskiej Mahmudem Abbasem. Obaj politycy zgodzili się, że proces pokojowy powinien zostać szybko wznowiony[32]. Następnie, pod naciskiem Stanów Zjednoczonych, Netanjahu ogłosił 25 listopada częściowe zamrożenie rozbudowy żydowskich osiedli na Zachodnim Brzegu na okres dziesięciu miesięcy. Strona palestyńska jednak przez długi czas nie zgadzała się na rozpoczęcie bezpośrednich negocjacji pokojowych.

Wybory parlamentarne 2013[edytuj | edytuj kod]

Po wyborach powszechnych w 2013 roku Netanjahu stanął na czele koalicji rządowej, którą zawarły prawicowe ugrupowania: koalicja LikudNasz Dom Izrael (Jisra’el Betenu) (31 posłów) z Żydowskim Domem (Ha-Bajit Ha-Jehudi) (12 posłów) i Jest Przyszłość (Jesz Atid)[33] (19 posłów) oraz liberalnym ugrupowaniem Ruch (Ha-Tenu’a) (6 posłów). Razem koalicja dysponowała 68 głosami 120-osobowym Knesecie. Od 2014 – po odwołaniu ze stanowiska Gilada Erdana – Netanjahu pełni funkcję ministra komunikacji.

Pod koniec 2014 w wyniku konfliktu wewnątrz gabinetu Netanjahu zdymisjonował liderów koalicyjnych partii Jest Przyszłość – Ja’ira Lapida oraz Ruchu – Cippi Liwni, co zaowocowało zerwaniem przez nie koalicji i przedterminowymi wyborami, które odbyły się 17 marca 2015[34][35].

Wybory parlamentarne 2015[edytuj | edytuj kod]

Po wyborach, ponownie wygranych przez Likud[36], przez niemal 50 dni formowano koalicję. 14 maja 2015 powołany został nowy koalicyjny rząd, ponownie pod przewodnictwem Netanjahu[37]. W skład koalicji rządowej weszły obok Likudu (30 posłów)[38] partie: Zjednoczony Judaizm Tory (6 posłów), Żydowski Dom (8 posłów) Naftalego Bennetta, Szas (7 posłów), któremu prezesuje Arje Deri, oraz nowa partia Kullanu[39] (10 posłów) Mosze Kachlona, do niedawna członka Likudu[40]. Koalicja ma niezbędne minimum głosów 61 na 120 w Knesecie[41]. W nowym rządzie Netanjahu obok funkcji premiera i ministra komunikacji, objął również teki ministrów: spraw zagranicznych, rozwoju regionalnego oraz zdrowia. Jego zastępcami w tych resortach zostali odpowiednio: Cippi Chotoweli, Ajjub Kara (oboje Likud) i Ja’akow Litzman (Zjednoczony Judaizm Tory)[42][43].

Na wiadomość o zawarciu międzynarodowego porozumienia nuklearnego z Iranem Netanjahu ocenił, że społeczność międzynarodowa popełniła „historyczny błąd”, układając się z władzami w Teheranie i zapowiedział podjęcie działań zmierzających do tego, by nie dopuścić do ratyfikowania porozumienia[44][45].

Podczas wizyty Donalda Trumpa w Izraelu w lutym 2017 rozmawiał z nim m.in. o przeniesieniu amerykańskiej ambasady do Jerozolimy[46][47]. 6 grudnia tego samego roku Trump wprowadził w życie Ustawę o ambasadzie w Jerozolimie, uznał Jerozolimę za stolicę Izraela i nakazał Departamentowi Stanu rozpoczęcie procedury przeniesienia ambasady[48][49]. Netanjahu został zawczasu poinformowany o decyzji amerykańskiego prezydenta, po jej ogłoszeniu określił ją jako „odważną i sprawiedliwą”[48].

Wybory parlamentarne 2019[edytuj | edytuj kod]

W przeprowadzonych kilka miesięcy przed konstytucyjnym terminem wyborach w kwietniu 2019 po raz kolejny poprowadził Likud do zwycięstwa. Ugrupowanie zdobyło 1 140 370 głosów (26,46%) co przełożyło się na 35 mandatów w XXI Knesecie. Tyle samo posłów wprowadziła do Knesetu centrowa koalicja Niebiesko-Biali (sojusz partii Moc Izraela Beniego Ganca, Telem Moszegpo Ja’alona i Jest Przyszłość Ja’ira Lapida), ale to prawica zdecydowanie zwyciężyła w tych wyborach[50][51]. Netanjahu po raz dziesiąty został wybrany posłem[52]. W dniach 15–16 kwietnia 2019 prezydent Re’uwen Riwlin spotkał się reprezentantami partii, które dostały się do XXI Knesetu, celem uzyskania rekomendacji co do obsady stanowiska szefa rządu. Netanjahu rekomendowały na premiera – macierzysty Likud (35), Szas (8), Zjednoczony Judaizm Tory (8), Nasz Dom Izrael (5), Unia Partii Prawicowych (5) oraz My Wszyscy (4). Lider Niebiesko-Białych – Binjamin Ganc został wskazany przez swoje ugrupowanie (35) oraz przez Partię Pracy (6) i Merec (4). Koalicje partii arabskich Hadasz-Ta’al (6) i Ra’am-Balad (4) nie poparły żadnego kandydata[53][54]. W związku z tym, że prawicowa koalicja dysponuje łącznie 65 mandatami w 120 osobowym Knesecie 17 kwietnia prezydent oficjalnie powierzył Netanjahu misję sformowania nowego rządu[55].

W wyznaczonym terminie Netanjahu nie udało się sformować rządu, wskutek braku porozumienia z Awigdorem Liebermanem (przewodniczącym partii Nasz Dom Izrael). W związku z tym 29 maja Kneset przegłosował większością 74:25 samorozwiązanie. Nowe wybory parlamentarne zaplanowano na 17 września[56][57], a w nich Niebiesko-Biali zdobyli o jeden mandat więcej (33) niż Likud (32). Niebiesko-Biali wraz z partnerami mogli liczyć na 55 mandatów w Knesecie, a Likud na 54, ale 10 deputowanych skupiającej partie arabskie Zjednoczonej Listy ogłosiło, że nie wejdzie w skład rządu, w związku z czym prezydent Reuwen Riwlin powierzył misję utworzenia rządu Netanjahu. 21 października Netanjahu ogłosił, że rezygnuje ze starań o utworzenie nowego rządu, gdyż Beni Ganc odmówił rozmów o utworzeniu rządu jedności narodowej, argumentując, że Netanjahu grożą zarzuty korupcyjne[58].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Netanjahu Binjamin. W: Encyklopedia PWN [on-line]. [dostęp 2014-04-22].
  2. Benjamin Netanyahu, Prime Minister (1949–) (ang.). biography.com. [dostęp 2018-05-18].
  3. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Oliver Holmes, Benjamin Netanyahu becomes longest-serving Israeli PM, „The Guardian”, 20 lipca 2019 [dostęp 2019-10-21].
  4. a b Prime Minister Benjamin Netanyahu (ang.). W: Jedi’ot Acharonot [on-line]. 2009-04-05. [dostęp 2011-02-03].
  5. Alain Gresh, Dominique Vidal: The new A-Z of the Middle East. Londyn: I.B.Tauris&Co Ltd, 2004, s. 217. ISBN 978-1-86064-326-2. [dostęp 2011-02-03]. (ang.)
  6. Paweł Smoleński: Operacja ‘Gniew Boga’ (pol.). gazeta.pl, 2014-02-28. [dostęp 2015-05-17].
  7. a b Benjamin Netanyahu, prime minister of Israel (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2018-05-18].
  8. Josi Melman: More than six decades on, Israel memorializes late commander of British Army’s Jewish Unit (ang.). W: Ha-Arec [on-line]. 2010-11-10. [dostęp 2011-02-03].
  9. Amir Bohbot: Sajjeret Matkal 50 (hebr.). W: Ma’ariv [on-line]. 2007-03-24. [dostęp 2011-02-03].
  10. Chen Coates – Bar: Nowy Bibi (hebr.). W: Ma’ariv [on-line]. 2008-12-13. [dostęp 2011-02-03].
  11. a b Binjamin Netanjahu, Likud (ang.). W: Jedi’ot Acharonot [on-line]. 2005-03-28. [dostęp 2011-02-03].
  12. Micha’el Bar-Zohar, Nissim Miszal: Mossad. Najważniejsze misje izraelskich tajnych służb. Poznań: Dom Wydawniczy „Rebis”, 2012, s. 340–341. ISBN 978-83-7510-898-9.
  13. Benjamin “Bibi” Netanyahu (1949 –) (ang.). Jewish Virtual Library. [dostęp 2018-05-18].
  14. Prime Minister – Curriculum Vitae (ang.). W: Prime Miniser’s Office [on-line]. [dostęp 2011-02-05].
  15. Benjamin Netanyahu (ang.). netanyahu.org/. [dostęp 2019-04-12].
  16. Netanyahu wins battle for leadership of Likud (ang.). W: The Independent [on-line]. 1993-03-26. [dostęp 2011-02-03].
  17. Akiva Eldar: Jerusalem demolitions may spark repeat of 1996 riots (ang.). W: Ha-Arec [on-line]. [dostęp 2011-02-04].
  18. Protocol Concerning the Redeployment in Hebron (ang.). Jewish Virtual Library. [dostęp 2011-02-04].
  19. Akram T. Hawas: The new alliance: Turkey and Israel. Is it a course towards new division of the Middle East? (ang.). W: The fourth Nordic conference on Middle Eastern Studies [on-line]. 1998-08-16. [dostęp 2011-02-04].
  20. Akram T. Hawas: Sharon Beats Netanyahu in Likud Primary (ang.). W: Fox News [on-line]. 2002-11-28. [dostęp 2011-02-04].
  21. Netanyahu Economic Revolution Far Greater than Reported (ang.). W: Information Regarding Israel’s Security [on-line]. 2005-09-27. [dostęp 2011-02-06].
  22. Gil Hoffman: Netanyahu: Sharon is a dictator (ang.). W: The Jerusalem Post [on-line]. 2005-11-23. [dostęp 2011-02-06].
  23. Stephen Farrell: Netanyahu resigns from Cabinet over Gaza withdrawal (ang.). W: The Sunday Times [on-line]. 2005-08-08. [dostęp 2011-02-06].
  24. Report for Selected Countries and Subjects (ang.). W: The International Monetary Fund [on-line]. [dostęp 2011-02-06].
  25. Goldstein Tani: Benjamin Netanyahu: National Vmprit reformator (hebr.). W: Jedi’ot Acharonot [on-line]. 2005-08-07. [dostęp 2011-02-06].
  26. Sever Plotzker: Netanjahu i gospodarka: Wow, nie był zły (hebr.). W: Jedi’ot Acharonot [on-line]. 2005-12-25. [dostęp 2011-02-06].
  27. Sever Plotzker: Netanyahu sworn in as Israel’s prime minister (ang.). W: Ha-Arec [on-line]. 2009-03-31. [dostęp 2011-02-06].
  28. Hillary Clinton Begins First Foray Into Israel-Palestinian Conflict (ang.). W: VOANews [on-line]. 2009-03-02. [dostęp 2011-02-06].
  29. Israel demands Palestinians recognize „Jewish state” (ang.). W: Reuters [on-line]. 2009-04-16. [dostęp 2011-02-06].
  30. Nablus booms as barriers fall in occupied West Bank (ang.). W: The Daily Star [on-line]. 2009-08-11. [dostęp 2011-02-06].
  31. Thomas Friedman: Green Shoots in Palestine II (ang.). W: The New York Times [on-line]. 2009-08-11. [dostęp 2011-02-06].
  32. Barak Rawid: Obama told Netanyahu, Abbas: We all must take risks for peace (ang.). W: Ha-Arec [on-line]. 2009-09-22. [dostęp 2011-02-06].
  33. Jewish Home, Yesh Atid ink coalition deal with Likud-Beytenu.
  34. Maayan Lubell: Netanyahu says Israel could be headed to early election (ang.). Reuters, 1 grudnia 2014. [dostęp 2014-12-27].
  35. Będą przedterminowe wybory w Izraelu. Bo ministrowie nie chcieli uznać, że państwo należy do „ludu żydowskiego”. Gazeta.pl. [dostęp 2014-12-28].
  36. Izrael: Binjamin Netanjahu wygrał wybory parlamentarne. Polskie Radio, 2015-03-18. [dostęp 2015-05-17].
  37. Marek Połoński: Nowy rząd Izraela zaprzysiężony po burzliwej debacie (pol.). Portal Spraw Zagranicznych, 2015-05-15. [dostęp 2015-05-17].
  38. Marta Sobień: Podsumowanie wyborów parlamentarnych w Izraelu (pol.). Portal Spraw Zagranicznych, 2015-03-28. [dostęp 2015-05-17].
  39. My Wszyscy.
  40. Robert Stefanicki: Izrael ma nowy słaby rząd (pol.). Gazeta.pl, 2015-05-07. [dostęp 2015-05-17].
  41. Izraelski rząd zaprzysiężony. Nie bez kłopotów (pol.). radiozet.pl, 2015-05-15. [dostęp 2015-05-17].
  42. All Governments of Israel. Twentieth Knesset: Government 34 (ang.). knesset.gov.il. [dostęp 2015-05-17].
  43. Itamar Sharon: Who’s who in Netanyahu’s 2015 government (ang.). The Times of Israel, 2015-05-15. [dostęp 2015-05-21].
  44. Jest historyczne porozumienie nuklearne z Iranem. tvn24.pl, 2015-07-14. [dostęp 2015-07-14].
  45. Parisa Hafezi, Louis Charbonneau, John Irish, Arshad Mohammed: Iran clinches nuclear deal with powers, historic breakthrough with U.S. (ang.). reuters.com, 2015-07-14. [dostęp 2015-07-14].
  46. Ambasada, która może drażnić Palestyńczyków. Media: Trump wstrzyma się z decyzją. tvn24.pl. [dostęp 2017-12-07].
  47. Presidential Memorandum for the Secretary of State (ang.). whitehouse.gov. [dostęp 2017-12-07].
  48. a b Trump officially recognizes Jerusalem as Israel’s capital, orders embassy move for US (ang.). foxnews.com. [dostęp 2017-12-07].
  49. Donald Trump to recognise Jerusalem as Israel’s capital and move US embassy (ang.). theguardian.com. [dostęp 2017-12-07].
  50. Wyniki (hebr.). bechirot.gov.il. [dostęp 2019-04-17].
  51. Elections (ang.). Ha-Arec. [dostęp 2019-04-17].
  52. Binjamin Netanjahu (ang.) – profil na stronie Knesetu.
  53. Netanyahu secures majority backing after right-wing parties recommend him as PM (ang.). The Times of Israel. [dostęp 2019-04-23].
  54. Netanyahu Set to Form Next Government After Most Parties Recommend Him to President (ang.). Ha-Arec. [dostęp 2019-04-23].
  55. President officially taps Netanyahu to form next government (ang.). The Times of Israel. [dostęp 2019-04-23].
  56. Benjamin Netanjahu nie stworzył rządu. Będą wybory w Izraelu. rp.pl. [dostęp 2019-05-29].
  57. Kneset zdecydował o samorozwiązaniu. Będą nowe wybory w Izraelu. wyborcza.pl. [dostęp 2019-05-29].
  58. Netanjahu rezygnuje z formowania nowego rządu, TVN24.pl, 21 października 2019 [dostęp 2019-10-24].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]