Przejdź do zawartości

Birute Galdikas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Birutė Galdikas
Ilustracja
Birutė Galdikas (2011)
Państwo działania

 Kanada

Data i miejsce urodzenia

10 maja 1946
Wiesbaden

Data i miejsce śmierci

24 marca 2026
Los Angeles

Pełne imię i nazwisko

Birutė Marija Filomena Galdikas-Brindamour

dr nauk biologicznych
Specjalność: Antropologia, Prymatologia
Alma Mater

UCLA

Uczelnia

Universitas Nasional w Dżakarcie

Uczelnia

Simon Fraser University w Brytyjskiej Kolumbii w Kanadzie

Odznaczenia
Order Kanady – Oficer (Officer) Medal za Zasługi dla Edukacji – Indonezja
Multimedia w Wikimedia Commons

Birutė Marija Filomena Galdikas-Brindamour, lit. Birutė Marija Filomena Galdikaitė-Brindamour (ur. 10 maja 1946 w Wiesbaden, zm. 24 marca 2026 w Los Angeles)[1][2] – badaczka kanadyjska pochodzenia litewskiego, specjalistka w dziedzinie prymatologii.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

W 1964 rozpoczęła studia na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles (UCLA), gdzie w 1969 uzyskała magisterium z dziedziny antropologii[2]. Tam poznała angielskiego antropologa i paleontologa Louisa Leakeya.

Początkowo Leakey, który patronował już projektom badawczym Jane Goodall i Dian Fossey, nie był zainteresowany badaniem orangutanów, ale po trzech latach zdecydował się wesprzeć materialnie projekt Galdikas. W 1971 przybyła wraz ze swoim ówczesnym mężem, fotografem Rodem Brindamourem, do rezerwatu Tanjung Puting na indonezyjskiej wyspie Borneo, gdzie po kilku miesiącach założyła Camp Leakey i rozpoczęła dokumentowanie życia dzikich orangutanów. Po czterech latach pracy opublikowała duży artykuł w magazynie „National Geographic”, ilustrując go fotografiami wykonanymi przez Brindamoura, i zwracając uwagę szerokiej publiczności na problemy zagrożonego gatunku. W tym celu prowadziła liczne prelekcje, starając się przede wszystkim przekonać miejscową ludność o konieczności ochrony orangutanów, zwłaszcza ich środowiska naturalnego. Wieloletnia praca badawcza została zwieńczona stopniem naukowym doktora.

W 1986 Galdikas założyła wraz ze swoim doktorantem, Garym Shapiro, Orangutan Foundation International (OFI), z siedzibą w Los Angeles i oddziałami w Australii, Indonezji i Wielkiej Brytanii. W 1996 pełniła też rolę doradcy przy indonezyjskim ministerstwie leśnictwa. W czerwcu 1997 została uhonorowana prestiżową nagrodą „Kalpataru”, najwyższym indonezyjskim odznaczeniem w dziedzinie ochrony środowiska.

Była dwukrotnie autorką artykułu okładkowego w „National Geographic” (1975, 1980)[3], opublikowała szereg innych artykułów naukowych i popularnonaukowych, dwie książki, kilkakrotnie występowała w amerykańskiej telewizji. W jednym z jej filmów dokumentalnych, In the Wild, brała udział amerykańska aktorka Julia Roberts.

Birutė Galdikas była profesorem Universitas Nasional w Dżakarcie i Simon Fraser University w Brytyjskiej Kolumbii w Kanadzie.

W 1995 otrzymała tytuł doktora honoris causa na University of Waterloo w Ontario[3], a w 2010 na Uniwersytecie Witolda Wielkiego w Kownie[1].

Zmarła w Los Angeles 24 marca 2026[1].

Wybrane wyróżnienia

[edytuj | edytuj kod]
  • PETA Humanitarian Award (1990)[2]
  • Sierra Club Chico Mendes Award (1992)[2]
  • United Nations Global 500 Award (1993)[2]
  • Oficer Orderu Kanady (1995)[3]
  • Kalpataru Award (Indonezja, 1997)[3]
  • Tyler Prize for Environmental Achievement (1997)[2]
  • Satyalancana Pendidikan – Medal za Zasługi dla Edukacji (Indonezja, 2015)

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 3 VDU bendruomenė liūdi dėl profesorės Birutės Galdikas netekties [online], vdu.lt, 24 marca 2026 [dostęp 2026-03-26] [zarchiwizowane z adresu 2026-03-26] (lit.).
  2. 1 2 3 4 5 6 Birutė Galdikas [online], science.ca [dostęp 2016-03-05] [zarchiwizowane z adresu 2012-12-05] (ang.).
  3. 1 2 3 4 50 Years In The Field [online], orangutan.org [dostęp 2026-03-27] [zarchiwizowane z adresu 2026-03-27] (ang.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Birute_Galdikas&oldid=79403484”