Bitwa nad Strawą

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Walki rycerzy zakonu krzyżackiego z Litwinami, relief z zamku w Malborku
Pomnik w pobliżu miejsca bitwy nad Strawą, grodzisko Maisiejūnų

Bitwa nad Strawą (Strewą) – bitwa pomiędzy Wielkim Księstwem Litewskim a zakonem krzyżackim, która miała miejsce 2 lutego 1348 roku nad rzeką Strawą na Litwie. Bitwa okazała się klęską wojsk litewskich.

Była to jedna z bitew krucjat północnych. Po pokonaniu Prusów i Jaćwingów (w 1283) zakon krzyżacki wszedł w konflikt z rosnącym w siłę Wielkim Księstwem Litewskim. W pierwszej połowie XIV wieku trwała między nimi zacięta rywalizacja. Zakon krzyżacki rościł sobie prawa do podboju "pogańskich" ziem pod pozorem nawracania, natomiast Litwini uważali ziemie jaćwieskie i pruskie aż do rzeki Łyny za dziedzictwo przynależne domowi Giedymina. Obie strony prowadziły regularne wypady zbrojne (rejzy) w głąb swoich terytoriów, przy czym żadna ze stron nie uzyskiwała trwałej przewagi.

Zimą 1348 roku oddziały krzyżackie i sojusznicze w liczbie około 4000 zbrojnych pod dowództwem wielkiego komtura Winrycha von Kniprode (późniejszego wielkiego mistrza) wkroczyły na teren Litwy właściwej. Po przekroczeniu Niemna napotkały idące im naprzeciw wojska litewskie w liczbie około 9000 ludzi. Do starcia doszło nad rzeką Strawą, dopływem Niemna, w pobliżu dzisiejszych Żyżmorów, mniej więcej w połowie drogi między Kownem a Trokami.

Wojskami litewskimi dowodził najprawdopodobniej Narymunt Gleb, najstarszy syn Giedymina lub młodszy Kiejstut. W bitwie uczestniczyli również Olgierd i Monwid, dwaj inni Giedyminowicze. Pomimo przewagi liczebnej, zaangażowania nad Strawą wszystkich swoich sił oraz posiłków z ziem ruskich, Litwini ponieśli klęskę i zostali rozgromieni przez oddziały Winrycha von Kniprode[1].

Straty strony litewskiej wyniosły 6000 zabitych, czyli 2/3 całego stanu wojska. Śmierć w bitwie ponieśli min. książęta Narymunt (pierworodny Giedymina) i Monwid. Natomiast wojska krzyżackie straciły tylko 60 ludzi, w tym 8 rycerzy zakonnych.

Olgierd i Kiejstut zdołali ujść z pola. Po tej porażce Kiejstut w 1348/1349 r. zwrócił się do króla polskiego Kazimierza z prośbą o pośrednictwo i poparcie u papieża w sprawie przyjęcia chrztu przez Litwę[1], do czego jednak nie doszło.

Natomiast dla państwa krzyżackiego zwycięstwo nad Strawą oznaczało początek początek względnego spokoju i rozwoju gospodarczego w Prusach. Zaczęto akcję osiedleńczą w pustoszonych wcześniej regionach i powstawanie nowych miast (np. Olsztyna). Krótko po bitwie jej zwycięski wódz Winrych von Kniprode został wybrany wielkim mistrzem, a jego panowanie (1351-1382) uważane jest za okres największego rozkwitu państwa krzyżackiego.

Historycy uważają, że bitwa nad Strawą miała charakter przełomowy. Henryk Łowmiański podnosi, że od tego czasu Litwa nie mogła Krzyżakom stawić czoła o własnych siłach w polu[2]. W latach 1300-1315 Krzyżacy byli skutecznie odpierani przez wojska litewskie pod wodzą Witenesa[1], a później przez Giedymina. Potem jednakże siła litewskiego oporu osłabła i Litwini nie byli w stanie dopowiadać na wciąż organizowane rejzy krzyżackie[2]. Nieudaną próbą odwrócenia skutków klęski nad Strawą był najazd Litwinów na Prusy w 1370 roku i bitwa pod Rudawą, która również okazała się klęską. Przełom nastąpił dopiero po zawarciu unii z Polską.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Jerzy Ochmański: Historia Litwy. Wrocław, Warszawa, Kraków: Ossolineum, 1990, s. 54.
  2. a b Henryk Łowmiański: Polityka Jagiellonów. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1999.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wigand z Marburga, Kronika nowopruska, Poznań 1842
  • Jerzy Ochmański Historia Litwy Wrocław, Warszawa, Kraków 1990
  • Jokimaitis, Rimantas; Algis Kasperavičius, Eugenijus Manelis, Beatričė Stukienė (1999). World and Lithuanian History. VI-XVIII centuries. The World and Lithuania. Vilnius: Kronta. s. 118–135.
  • Simas Sužiedėlis, ed (1970–1978). „Strėva, Battle of”, w: Encyclopedia Lituanica. V. Boston, Massachusetts: Juozas Kapočius. s. 308–309.