Bitwa pod Chodorowem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Chodorowem
Wojna polsko-bolszewicka
Czas 19 sierpnia–9 września 1920
Miejsce pod Chodorowem
Przyczyna Bitwa Lwowska
Wynik zwycięstwo Polaków
Strony konfliktu
 Polska
 URL
 Rosyjska FSRR
Dowódcy
Władysław Jędrzejewski
Mychajło Omelianowicz-Pawlenko
Michaił Mołkoczanow
Siły
6 Armia
Armia URL
14 Armia
brak współrzędnych

Bitwa pod Chodorowemwalki polskiej 6 Armii gen. Władysława Jędrzejewskiego i Armii URL gen. Mychajła Omelianowicza-Pawlenki z oddziałami sowieckiej 14 Armii komarma Michaiła Mołkoczanowa toczone w czasie wojny polsko-bolszewickiej.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Na przełomie lipca i sierpnia na ukraińskim teatrze działań wojennych toczyły się walki pod Brodami i Beresteczkiem. Stanowiły one fazę wstępną wielkiej operacji nazwanej w polskiej historiografii Bitwą Lwowską[1]

Po pięciu dniach bitwy, szala zwycięstwa zaczęła przechylać się na stronę polską. Jednak sytuacja na Froncie Północnym, a szczególnie upadek Brześcia, zmusiła Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego do przerwania bitwy[2].

W tym czasie dowódca sowieckiego Frontu Południowo-Zachodniego Aleksander Jegorow nakazał 1 Armii Konnej Budionnego zdobyć Lwów. Jej dywizje wdarły się w słabo obsadzoną lukę między polskimi 2 i 6 Armią, a 7 sierpnia pod Szczurowicami sforsowały Styr. 6 i 14 Dywizja Kawalerii z 45 Dywizją Strzelców miały działać zaczepnie w kierunku na RadziechówChołojówDobrotwórKamionkę Strumiłową, zaś 4 i 11 Dywizja Kawalerii na Busk[3]. Północne skrzydło 1 Armii Konnej osłaniała walcząca pod Łuckiem 24 Dywizja Strzelców, a południowe 45 Dywizja Strzelców[4].

Działania opóźniające na tym kierunku prowadziła Grupa Operacyjna Jazdy generała Jana Sawickiego[5], a 3 Armia gen. Zygmunta Zielińskiego pozostawała jeszcze nad Styrem do 5 sierpnia; następnie rozpoczęła odwrót.

Po nieudanych próbach zatrzymania 1 Armii Konnej na wschód od Bugu, dowódca Frontu Południowego, gen. Wacław Iwaszkiewicz, wydał 14 sierpnia rozkaz zajęcia nowej linii obrony, przebiegającej wzdłuż górnego biegu Bugu i Strypy[6][7]. 6 Armia gen. Władysława Jędrzejewskiego rozpoczęła odwrót, którego celem była osłona Lwowa[8].

Walki pod Chodorowem[edytuj | edytuj kod]

W efekcie prowadzenia przez oddziały 6 Armii działań opóźniających i osłonowych, na prawym skrzydle armii, między 12 Dywizją Piechoty gen. Mariana Januszajtisa-Żegoty broniącą rejonu Zborowa, a walczącą nad Koropcem sojuszniczą ukraińską armią gen. Mychajła Omelianowicza-Pawlenki, powstała luka. Wdarła się w nią sowiecka 8 Dywizja Kawalerii Czerwonych Kozaków kodywa Witalija Primakowa i 19 sierpnia opanowała Chodorów[9]. Tu zagroziła zagłębiu naftowemu osłanianemu jedynie przez słabe oddziały etapowe rozmieszczone w Stryju i Mikołajowie. 8 Dywizja Kawalerii nie kontynuowała już natarcia w tym kierunku, ograniczając się tylko od wsparcia 60 Dywizji Strzelców komdywa Iwanowa działającej w kierunku Bóbrki.

Po ustabilizowaniu położenia pod Lwowem, dowódca 6 Armii gen. Władysław Jędrzejewski nakazał zorganizować natarcie na Chodorów siłami 1 Brygady Jazdy z rejonu Bóbrki, dwubatalionowej grupy kpt. Wilhelma Todta z rejonu Mikołajowa, a dywizji kawalerii gen. Pawlenki z Halicza na Rohatyn. 28 sierpnia 1 Brygada Jazdy uderzyła pod Sokołówką i następnego dnia, wspólnie z batalionami kpt. Todta, zajęła bez walki Chodorów. Jednak na skutek opóźnienia w działaniach dywizji ukraińskiej, sowiecka 8 Dywizja Kawalerii uniknęła okrążenia i wycofała się na wschód[8]. Pościg oddziałów polskich trwał do osiągnięcia linii Gniłej Lipy. Tutaj 8 Dywizja Kawalerii, wsparta przez oddziały 41 Dywizji Strzelców komdywa Żana Zonberga, przeszła do kontrataku, rozbiła grupę kpt. Todta oraz przerwała łączność między oddziałami polskimi i Armią gen. Pawlenki. 1 Brygada Jazdy wycofała się do Chodorowa i prowadziła działania opóźniające nad Świrzem, pod Hrehorowem, Knihininem i Wasiutynem[10].

Od 5 do 6 września 1 Brygada Jazdy płk. Janusza Głuchowskiego w składzie 5., 11 pułk ułanów i 1 dywizjon artylerii konnej nadal osłaniała Chodorów, broniąc przedmościa na Ługu przed atakami 8 Dywizji Kawalerii[8][11]. 6 września w godzinach popołudniowych, pomimo ognia dwóch polskich baterii artylerii konnej, „czerwoni kozacy” zajęli stanowiska w pobliżu mostu, a kiedy artylerzystom zabrakło amunicji, przystąpili do natarcia. Szarża 5 pułku ułanów płk. Stanisława Sochaczewskiego powstrzymała chwilowo tyraliery kozackie, umożliwiając wycofanie się groblą do Chodorowa 3/1 dak. W ślad za baterią na groblę wpadli Kozacy, a cała 1 Brygada Jazdy w dużym nieładzie uchodziła za Ług[8]. Wtedy to rozpoczęły się walki o most. Oficer 5 pułku ułanów por. Stanisław Udymowski zebrał grupę ułanów z rozproszonych szwadronów i stworzył z nich obsługi kilku ciężkich karabinów maszynowych. Grupa zajęła stanowiska u wylotu grobli na most i celnym ogniem odrzuciła kilka szarż kozackich. Wywiązała się walka ogniowa, w wyniku której zarówno obrońcy jak i atakujący ponosili znaczne straty. Śmiertelnie ranny został między innymi por. Udymowski. Mimo to Polacy wytrwali na stanowiskach, a Kozacy o zmroku wycofali się z grobli. W wyniku walk stoczonych o most na Ługu 5 pułk ułanów stracił większość obsług ckm-ów, a jego 1 szwadron utracił wszystkich oficerów. 1 Brygada Jazdy musiała wycofać się z przedmościa, ale most i wylot grobli został utrzymany[8][12].

W tym czasie do Chodorowa zaczęły przybywać koleją transporty 4 Dywizji Piechoty płk. Ferdynanda Zarzyckiego. Dywizja ta 8 września ruszyła do natarcia w kierunku Gniłej Lipy. Sformowana grupa uderzeniowa pod dowództwem płk. Zarzyckiego w składzie: 1 Brygada Jazdy, 37 pułk piechoty, grupa kpt. Todta i 2 bateria 2 pułku artylerii polowej już pierwszego dnia walk sforsowała Świrz, 9 września 11 pułk ułanów nawiązał łączność z sojuszniczymi oddziałami ukraińskimi, a 10 września oddziały polskie obsadziły front na linii Gniłej Lipiy[8][13].

Komunikaty prasowe Sztabu Generalnego donosiły[14]:

  • 31 VIII – Jazda nasza obsadziła Chodorów, ścigając wycofującego się nieprzyjaciela na Rohatyn
  • 7 IX – Pomiędzy Chodorowem i Rohatynem trwają ciężkie walki. Oddziały nasze, które przejściowo zmuszone były wycofać się na linję rzeczki Świrz, przeszły do kontrakcji
  • 8 IX – Na wschód od Przemyślan nieprzyjaciel ponownie atakował nasze pozycje. Ataki odparto. Kontrakcja zarządzona w rejonie Chodorowa, doprowadziła do zajęcia Knihinicz i przekroczenia rzeki Świrz. Oddziały nasze posuwają się w kierunku Gniłej Lipy.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]