Bitwa pod Dobromierzem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Dobromierzem
Wojna o sukcesję austriacką
Ilustracja
Atak piechoty pruskiej pod Dobromierzem
Czas 4 czerwca 1745
Miejsce okolice Dobromierza i Strzegomia,
(Dolny Śląsk)
Terytorium Królestwo Prus
Przyczyna kontrofensywa po pruskiej ofensywie na Czechy
Wynik zwycięstwo wojsk pruskich
Strony konfliktu
Królestwo Prus Austria
Elektorat Saksonii
Dowódcy
Fryderyk Wielki Karol Lotaryński
Jan Adolf von Sachsen-Weissenfels
Siły
65 414
192 działa
71 880
121 dział
Straty
4 737 zabitych i rannych Austria:
1 821 zabitych
2 856 rannych
5 655 jeńców
Saksonia:
2 029 zabitych
915 rannych
brak współrzędnych
Mapa pola bitwy
Wojna o sukcesję austriacką

Małujowice - Chotusice - Dettingen - Tulon - Velletri - Fontenoy - Dobromierz - Soor - Kesselsdorf - Piacenza - Roucoux - Finisterre I - Lauffeldt - Finisterre II

Bitwa pod Dobromierzem[a] – starcie zbrojne, które miało miejsce 4 czerwca 1745 roku podczas drugiej wojny śląskiej (w ramach szerszych zmagań wojny o sukcesję austriacką) między wojskami pruskimi dowodzonymi osobiście przez króla Prus Fryderyka II a wojskami koalicji austriacko-saskiej pod dowództwem księcia Karola Lotaryńskiego, wspieranego przez saskiego księcia Jana Adolfa von Sachsen-Weissenfels.

Działania poprzedzające[edytuj | edytuj kod]

Król Prus znajdował się w trudnym położeniu, ponieważ jego wyprawa na Czechy w 1744 zakończyła się porażką, a sytuacja polityczna w Europie była dla niego również niesprzyjająca. Armia austriacko-saska wysłana w końcu maja z Czech dla odbicia Śląska, liczyła 65 000 żołnierzy (w tym 2/3 austriackich, 1/3 saskich). 3 czerwca dotarła w rejon Strzegomia i Dobromierza. Jej koalicyjni dowódcy zmyleni błędnymi doniesieniami, sądzili, że stojący pod Świdnicą Fryderyk II ma słabe siły i zamierza się wycofać jak w 1744. On jednak postanowił przejąć inicjatywę i wybrać dogodny dla siebie teren bitwy, zwabiwszy tam przeciwnika. Pospiesznie przerzucił więc 60 000 żołnierzy pod Strzegom, początkowo kryjąc ich za miejscowymi wzgórzami, a następnie pod osłoną nocy wszystkimi siłami przekroczył Strzegomkę, rozwijając je naprzeciw pozycji saskiej awangardy wojsk cesarskich.

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

O świcie ok. 4:00, zupełnie zaskakując przeciwników, król Prus zaatakował uderzając najpierw na straże przednie, a następnie na główne siły ks. Sachsen-Weissenfels. Zostały one odrzucone, mimo zaciętego oporu Sasów (szczególnie jazdy i grenadierów), liczących na szybkie nadejście austriackich posiłków. Dopiero ok. 7:00 Prusacy zmusili ich do odwrotu.

W tym czasie obozujące koło Dobromierza austriackie wojska księcia Lotaryńskiego (który sądził, że to Sasi zaatakowali Strzegom), niechętnie włączyły się do starcia, przemieszczając się w kierunku pola walki. Kiedy nadeszły, bitwa wstąpiła w drugą fazę. Linie piechoty zaczęły prowadzić morderczą wymianę ognia, w której Austriacy wyraźnie ustępowali Prusakom – lecz bez widocznego rozstrzygnięcia. Dopiero gdy silna i przepojona ofensywnym duchem jazda pruska zmusiła do odwrotu austriacką, prowadzoną osobiście do boju przez księcia Lotaryńskiego, przeważyło to szalę zwycięstwa na stronę Prusaków i ok. 8:00 austriacki dowódca nakazał odwrót za Dobromierz, osłaniany przez oddziały Nádasdy'ego.

Szarża dragonów Ansbach-Bayreuth[edytuj | edytuj kod]

Historyczna szarża dragonów (rys. Adolph Menzel)

Chociaż bitwa była już rozstrzygnięta i dobiegała końca, wtedy właśnie miał miejsce jej najsłynniejszy epizod. W chwili gdy piechota austriacka szykowała się do odwrotu, kula armatnia zabiła jej dowódcę Thungena, a równocześnie ranny został jeden z czołowych dowódców austriackich Leopold von Daun.

Wstrząśnięci tym żołnierze jednego z regimentów rzucili się do ucieczki i w szyku Austriaków powstała luka. Natychmiast wykorzystał ją uważany za najlepszy oddział jazdy w armii pruskiej, regiment dragonów Bayreuth, którego dowódcą był Otto Magnus von Schwerin. We wspaniałej szarży (podobno najsłynniejszej w dziejach kawalerii pruskiej) ten pułk kawalerii rozbił 20 batalionów piechoty i zdobył 67 chorągwi.

Szarża ta nie przesądziła o wyniku bitwy, rozstrzygniętej już wcześniej, ale znacznie powiększyła rozmiary pruskiego zwycięstwa. Ubocznym jej następstwem był skomponowany przez Fryderyka II po bitwie Hohenfriedberger Marsch, który ofiarowany dragonom Bayreuth, do dziś pozostaje w repertuarze wojskowych marszów niemieckich.

Podsumowanie[edytuj | edytuj kod]

W bitwie Austriacy stracili ok. 10 300 żołnierzy, Sasi 2 900, a Prusacy ponad 4 700[1]. Wśród batalii stoczonych przez Fryderyka II starcie to charakteryzowało się najkorzystniejszym stosunkiem strat względem przeciwnika (16:1)[2]. W ręce pruskie wpadło 76 chorągwi i sztandarów oraz 66 dział i kilka tysięcy jeńców. Sam monarcha utrzymywał, że nie było tak wielkiego zwycięstwa od czasów bitwy pod Blenheim[3]. Król Prus odniósł je, mimo że znaczna część jego piechoty nie była zaangażowana w boju bezpośrednim, a on nie wykazał się świetnym poziomem dowodzenia i nie w pełni nad nim panował. Istotną rolę odegrała przewaga artylerii – Prusacy mieli 3,2 działa na tysiąc żołnierzy, a ich przeciwnicy tylko 1,9. Poza tym starcie to miało duże znaczenie dla kawalerii, stanowiąc ważny etap dla rozwoju lekkiej jazdy (huzarzy), która traktowana dotąd jako pomocnicza, wykazała swą skuteczność w walnej bitwie[4].

Skutki strategiczne[edytuj | edytuj kod]

Mimo sukcesu, Fryderyk nie podjął pościgu za nieprzyjacielem, zadowalając się jedynie demonstracyjnym wkroczeniem do Czech aż po Hradec Králové (Königgrätz). Wbrew jego oczekiwaniom zwycięstwo to nie przyniosło zmiany w nieprzejednanym stanowisku władczyni Austrii Marii Teresy w kwestii przynależności Śląska i nie zakończyło toczącej się wojny. Jej nieustępliwość wobec Prus podzielał władca Saksonii popierany przez Rosjan, a nieskuteczne też okazały się pojednawcze zabiegi dyplomacji angielskiej[5].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Na ogół znana w literaturze światowej jako bitwa pod Hochenfriedebergiem (niem. Schlacht bei Hohenfriedeberg).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Robert Kisiel: Strzegom – Dobromierz 1745, dz. cyt., s. 175-176.
  2. Kenneth Macksey: The Guinness history of land warfare. London: Guinness, 1976, s. 89.
  3. Albert Seaton: The Austro-Hungarian Army of the Seven Years War, dz. cyt., s. 19.
  4. Robert Kisiel: Strzegom – Dobromierz 1745, dz. cyt., s. 199-205.
  5. Albert Seaton: The Austro-Hungarian Army of the Seven Years War, dz. cyt., s. 19-20.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]