Bitwa pod Grotnikami

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Grotnikami
Konfederacja Spytka z Melsztyna
Ilustracja
Nida. W jej zakolu doszło do bitwy
Czas 6 maja 1439
Miejsce Grotniki
Terytorium Korona Królestwa Polskiego
Przyczyna wzrost wpływów i władzy biskupa Oleśnickiego
Wynik przegrana wojsk stronnictwa Spytka z Melsztyna
Strony konfliktu
wojska stronnictwa Spytka z Melsztyna wojska stronnictwa biskupa Zbigniewa Oleśnickiego
Dowódcy
Spytko III z Melsztyna Jan Hińcza z Rogowa
Dobiesław ze Szczekocin
Siły
nieznane nieznane
Straty
nieznane nieznane
Husitská korouhev.png Wojny husyckie Armoiries empereur Sigismond Ier.svg

Nowy KninŽivohoštNekmierzSudomierzMelechovoBenešovoKutna HoraTaborWitkowa GóraMały BórWyszehradMostGóra VladařKutna HoraNebovidyHabrNiemiecki BródHoriceStachovy DvorHorni DubenkaCzeska SkalicaMaleszowoUścieZwettleTachovNysaKratzauStary WielisławHorkaDomažliceBitwa żorskaTrzebnicaHiltersriedLipany

Bitwa pod Grotnikami – starcie zbrojne, mające miejsce 6 maja[1] 1439 na polach wsi Grotniki koło Nowego Korczyna w obecnym województwie świętokrzyskim, nad Nidą, podczas konfederacji Spytka z Melsztyna.

Przyczyny[edytuj]

Dążeniom dynastii Jagiellonów do zdobycia korony czeskiej dla królewicza Kazimierza Jagiellończyka, przeciwny był biskup Zbigniew Oleśnicki. Starał się on podporządkować polską politykę zagraniczną interesom Kościoła[2] Jego stanowisko doprowadziło do zbliżenia dworu królewskiego z proczeską i sympatyzującą z husytyzmem częścią szlachtą oraz częścią możnych którym przewodził Spytek z Melsztyna. Oprócz niego przeciwnikami rządów oligarchii duchownej w Polsce byli też inni świeccy możnowładcy, np: Abraham Zbąski i Strasz z Kościelnik[3]. Pod przewodem Spytka 3 maja 1439 na zjeździe w Nowym Mieście Korczynie 168 przedstawicieli rycerstwa ziem polskich zawiązało konfederację której celem było usunięcie zjawisk godzących w interesy ogółu. Pod tym określeniem kryło się przede wszystkim ograniczenie wpływów biskupa Oleśnickiego. Konfederacja Spytka z Melsztyna była odpowiedzią na konfederację biskupa Oleśnickiego zawiązaną 25 kwietnia 1438 w Nowym Mieście Korczynie w celu walki z każdym kto by błędy kacerskie szerzył.

Bitwa[edytuj]

Koncentracja wojsk dowodzonych przez Spytka miała miejsce w rejonie wsi Piasek Wielki, Piasek Mały i Zagajów, będących własnością Melsztyńskich. W składzie wojsk oprócz licznej szlachty byli i chłopi. Stąd wojska ruszyły na Nowy Korczyn. Do starcia zbrojnego doszło na polach wsi Grotniki. Atakiem wojsk walczących po stronie biskupa dowodzili Jan Hińcza z Rogowa i Dobiesław ze Szczekocin. Atak na konfederatów nastąpił w trakcie organizowania przez nich obrony co miało wpływ na ich porażkę. Obrona organizowana była w zakolu rzeki, gdzie Nida wpada do Wisły. Nie zdążono jednak usypać wałów, przekopać rowów ani umocnić obozu wozami na wzór czeskich husytów. Po przełamaniu szturmem obrony przez piechotę, konfederacji ginęli spychani do rzeki[4]. Ostatecznie bitwa zakończyła się klęską konfederatów a Spytek z Melsztyna zmarł w wyniku poniesionych ran[5]. Nad rozebranym do naga i leżącym na polu bitwy przez trzy dni ciałem Spytka odbył się prowizoryczny sąd uznający go za zdrajcę ojczyzny. Król Władysław III Warneńczyk wyrok ten jednak wkrótce skasował, przywracając prawa szlacheckie jego żonie i jego rodzinie. Wcześniej nakazał aby wziętym do niewoli chłopom darować życie[6].

Śmierć Spytka z Melsztyna według Długosza[edytuj]

Spytek rzucał się na wielu z odwagą: ale okryty zewsząd strzałami, skłóty oszczepami i zwalony z konia, ducha wkrótce wyzionął. (...) Ciało jego przez trzy dni, obnażono do naga, leżało w tem miejscu, gdzie go zabito, aż wreszcie z rozkazu króla wydano je żonie Beatryxie, która się z płaczem o nie dopraszała, i pochowano w kościele parochialnym wsi Piasek[7].

Skutki[edytuj]

Bitwa ta, paradoksalnie, doprowadziła do awansu części stronników Spytka z Melsztyna, wśród których byli: Dziersław z Rytwian, Andrzej Tęczyński i Jan Hińcza z Rogowa. Natomiast Abraham ze Zbąszynia zwolennik Spytka z Wielkopolski po porażce pod Grotnikami zmuszony został do wyrzeczenia się husytyzmu oraz swoich poglądów w tym m.in. braku zgody na płacenie dziesięcin na rzecz duchowieństwa [8].

Przypisy

  1. Bożena Czwojdrak, Kilka uwag o konfederacji Spytka z Melsztyna z 1439 roku [w:] Średniowiecze polskie i powszechne, t. 2, red. I. Panic, J. Sperka, Katowice 2002
  2. Jerzy Dowiat, Historia Kościoła Katolickiego w Polsce do połowy XV w.. Warszawa 1968, s. 182
  3. Paweł Jasienica, Polska Jagiellonów. Warszawa 1983, s. 147
  4. Paweł Jasienica, Polska Jagiellonów. Warszawa 1983, s. 156
  5. Jan Wiśniewski, Historyczny opis kościołów, zabytków i pamiątek w stopnickiem. Kielce 2000, s. 196
  6. Paweł Jasienica, Polska Jagiellonów. Warszawa 1983, s. 156
  7. Jan Długosz, Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego, księga XII, s.572
  8. Kazimierz Lepszy, Słownik biograficzny historii powszechnej do XVII stulecia. Warszawa 1968, s. 9

Bibliografia[edytuj]