Bitwa pod Mławą I (1920)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Mławą
Wojna polsko-bolszewicka
Czas 8-10 sierpnia 1920
Miejsce pod Mławą
Terytorium Polska
Przyczyna ofensywa Frontu Zachodniego
Wynik Zwycięstwo Sowietów
Strony konfliktu
II Rzeczpospolita Polska  Rosyjska FSRR
Dowódcy
Edward Habich
brak współrzędnych

Bitwa pod Mławą – walki polskiej grupy pułkownika Edwarda Habicha z oddziałami sowieckiego 3 Korpusu Kawalerii Gaja-Gaja w czasie II ofensywy Frontu Zachodniego Michaiła Tuchaczewskiego w okresie wojny polsko-bolszewickiej.

Sytuacja ogólna[edytuj | edytuj kod]

W pierwszej dekadzie lipca 1920 przełamany został front polski nad Autą, a wojska Frontu Północno-Wschodniego gen. Stanisława Szeptyckiego cofały się pod naporem ofensywy Michaiła Tuchaczewskiego[1]. Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego nakazało powstrzymanie wojsk sowieckiego Frontu Zachodniego na linii dawnych okopów niemieckich z okresu I wojny światowej[2]. Sytuacja operacyjna, a szczególnie upadek Wilna i obejście pozycji polskich od północy, wymusiła dalszy odwrót wojsk polskich[3]. 1 Armia gen. Gustawa Zygadłowicza cofała się nad Niemen, a 4 Armia nad Szczarę[4]. Obrona wojsk polskich na linii Niemna i Szczary również nie spełniła oczekiwań. W walce z przeciwnikiem oddziały polskie poniosły duże straty i zbyt wcześnie rozpoczęły wycofanie na linię Bugu[5][6].

Plan polskiego Naczelnego Dowództwa zakładał, że 1. i 4. Armia oraz Grupa Poleska powstrzymają bolszewików i umożliwią przygotowanie kontrofensywy z rejonu Brześcia. Rozstrzygającą operację na linii Bug, Ostrołęka, Omulew doradzał też gen. Maxime Weygand[7].

Utrata twierdzy brzeskiej spowodowała, że plan Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego uderzenia znad Bugu w skrzydło wojsk Frontu Zachodniego Michaiła Tuchaczewskiego i rozegrania tam decydującej bitwy przestał być realny[8]. Wojska polskie cofały się nadal, a kolejną naturalną przeszkodą terenową dogodną do powstrzymania sowieckiej ofensywy była Wisła[9].

Działania wojsk w rejonie Mławy[edytuj | edytuj kod]

6 sierpnia 1920 grupa pułkownika Eugeniusza Habicha otrzymała rozkaz obrony Mławy. Dwa dni później, słabo wyszkolony batalion 265 pułku piechoty mjr. Zygmunta Krudowskiego, wzmocniony 6 baterią 16 pułku artylerii polowej obsadził pozycje na wschód i południowy wschód od Mławy. Oddziały strzelców granicznych stały w pobliskim Grudusku. 8 sierpnia wzdłuż szosy Przasnysz – Grudusk rozpoczęła natarcie sowiecka 10 Dywizja Kawalerii. Częścią sił dokonała obejścia Gruduska od południa i rozbiła polskie oddziały strzelców granicznych. Tylko nielicznym udało się wycofać do Mławy[10]. Wieczorem sowiecka zaatakowała Mławę od południowego wschodu i opanowała przedmieścia. Odrzucił ją przybyły właśnie koleją szwadron 3 pułku strzelców granicznych. Nocą do miasta przybyły kolejne dwa jego szwadrony, pluton 5 pułku strzelców konnych oraz pociąg pancerny „Wilk”[10]. W południe 9 sierpnia ruszyła do natarcia 4 kompania 265 pułku piechoty i 2 szwadron 3 pułku strzelców granicznych, uzyskały lokalne zaskoczenie i odrzuciły nieprzyjaciela do Łydni. Tu ich działania zostały załamane. Natarcie szczupłych sił polskich, spowodowało odwrót do Gruduska 1 Brygady 10 Dywizji Kawalerii. Zdezorientowany Gaja-Gaj skierował na Mławę spod Ciechanowa całą 10 Dywizję Kawalerii oraz 3 Brygadę z 15 Dywizji Kawalerii. Ponadto od wschodu ruszyła w kierunku Mławy 34 Brygada Strzelców z 12 Dywizji Strzelców.

10 sierpnia sowieci ponowili atak na Mławę. Dwie brygady 10 Dywizji Kawalerii uderzyły od wschodu i południa. Oddziały grupy płk. Habicha podjęły walkę na terenie miasta, ale wobec przewagi liczebnej przeciwnika, wycofały się z miasta i zajęły stanowiska nad Mławką po obu stronach linii kolejowej do Działdowa[10].

Bilans walk[edytuj | edytuj kod]

Przerwanie linii obronnych na Orzycu i szybki rajd 3 Korpusu Kawalerii na zachód spowodował, że jego oddziały zajęły Mławę zwijając tym samym polską ciągłą linię obronną biegnącą do granicy z Prusami Wschodnimi. W lukę tę stopniowo wchodziła sowiecka 4 Armia zagrażając oskrzydleniem grupującej się nad Wkrą polskiej 5 Armii gen. Władysława Sikorskiego[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]