Bitwa pod Memphis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy bitwy pod Memphis w USA. Zobacz też: bitwa pod Memfis w Grecji.
Bitwa pod Memphis
Wojna secesyjna
Ilustracja
Bitwa pod Memphis oczami rysownika. Na pierwszym planie CSS "General Beauregard" taranowany przez "Monarch".
Czas 6 czerwca 1862
Miejsce rzeka Missisipi pod Memphis, Tennessee
Wynik zwycięstwo floty Unii
Strony konfliktu
Flag of the United States (1861-1863).svg
Unia
Skonfederowane Stany Ameryki
Konfederacja
Dowódcy
Charles Davis James Montgomery
Siły
5 kanonierek pancernych
5 taranowców
8 taranowców
Straty
1 taranowiec uszkodzony 7 taranowców zatopionych lub zdobytych
Kampania na Missisipi

BelmontShilohCorinthBaton RougeNatchezChickasaw BluffsFort HenryFort DonelsonMemphisVicksburgPort Hudson

Bitwa pod Memphis – starcie na rzece Missisipi pod Memphis, które miało miejsce w trakcie wojny secesyjnej, stoczone między flotą Unii i flotą Konfederacji 6 czerwca 1862. Zakończyła się zwycięstwem Unii.

Podłoże[edytuj]

 Osobny artykuł: kampania na Missisipi.

W ramach kampanii dążącej do opanowania strategicznie ważnej rzeki Missisipi i jej brzegów, siły Unii musiały zająć ważny węzeł kolejowy Memphis w stanie Tennessee. W jego kierunku posuwały się od północy wzdłuż rzeki wojska Unii o sile ok. 20 000 żołnierzy, dowodzone przez gen. bryg. Johna Pope'a, wspierane przez Zachodnią Flotyllę komandora ppor. Charlesa Davisa. Drogę do Memphis blokował Fort Pillow, położony nad Missisipi w odległości ok. 65 km od miasta. Flotylla rzeczna Unii od 14 kwietnia prowadziła ostrzał Fortu Pillow, lecz był on mało skuteczny.

10 maja jednostki Flotylli Zachodniej po raz pierwszy w toku kampanii starły się ze zorganizowaną flotyllą rzeczną konfederatów, kiedy zostały niespodziewanie zaatakowane na zakręcie Plum Point pod Fortem Pillow przez 8 taranowców konfederackich (cottonclads) z Flotylli Obrony Rzeki, dowodzonych przez komandora Jamesa Montgomery'ego. W starciu, CSS "General Bragg", "General Sterling Price" i "General Sumter" staranowały i zatopiły kanonierkę pancerną USS "Cincinnati", a CSS "General Earl Van Dorn" i "General Sumter" zatopiły USS "Mound City", po czym okręty wycofały się pod działa Fortu Pillow, trzy spośród nich uszkodzone[1]. Obie kanonierki, zatopione na płytkiej wodzie, zostały jednak podniesione i wyremontowane. 4 czerwca Fort Pillow został opuszczony przez konfederatów w obawie przed okrążeniem przez wojska lądowe Unii gen. Hallecka, które 29 maja zajęły Corinth.

Bitwa[edytuj]

6 czerwca rano pod Memphis przypłynęło 5 pancernych kanonierek i 5 nowych taranowców Unii z flotylli taranowców płk. Elleta (aktywny udział w starciu zdołały wziąć jednak tylko dwa z nich: "Queen of the West" i "Monarch"). Dostępu do miasta broniło 8 taranowców z konfederackiej Flotylli Obrony Rzeki, uformowanych w dwóch liniach, poprzecznych do nurtu. Bitwę śledzili liczni mieszkańcy Memphis, zgromadzeni nad rzeką[2]. Kanonierki początkowo płynęły rufą naprzód, aby polepszyć manewrowość płynąc w dół rzeki, po czym się obróciły[3]. Wprowadzenie do akcji taranowców po stronie Unii, wypływających przed ociężałe kanonierki pancerne, było dla konfederatów zaskoczeniem.

W toku godzinnej chaotycznej bitwy na bliskie odległości, jaka się wywiązała, okręty Unii zatopiły taranując dwa okręty (CSS "Colonel Lovell" i "General Beauregard") i ogniem artylerii dwa dalsze (CSS "General Sterling Price" i "General M. Jeff Thompson"[4]). Następnie podjęły pościg za wycofującymi się w dół rzeki pozostałymi jednostkami, zdobywając dalsze 3 okręty, które zostały uszkodzone i osadzone na mieliźnie (CSS "General Bragg", "General Sumter" i "Little Rebel"). Jedynie CSS "General Earl Van Dorn" uszedł pod Vicksburg. Po stronie Unii uszkodzony został jedynie "Queen of the West" (przez "General Beauregard"). Od ostrzału z broni palnej zginął na nim jednak pomysłodawca flotylli taranowców, płk Charles Ellet[2]. Memphis zostało w tym czasie, około godz. 11, obsadzone przez oddziały lądowe Północy.

Bitwa ta była ostatnim dużym starciem okrętów rzecznych na Missisipi, po niej Konfederacji nie zdołali już odbudować flotylli rzecznej[2], aczkolwiek pewne sukcesy odniósł jeszcze później okręt pancerny CSS "Arkansas". Bitwa wykazała skuteczność taranowania, jednakże także konieczność połączenia tej taktyki z ogniem artylerii[2]. Po naprawie Unioniści wcielili do służby "General Bragg", "General Sumter" i "Little Rebel", a także "General Sterling Price" po podniesieniu z dna[5]. CSS "General Earl Van Dorn" został później spalony, aby nie wpaść w ręce Unii.

Siły[edytuj]

† - okręty zatopione lub zdobyte
# - okręty uszkodzone

Unia[edytuj]

  • Zachodnia Flotylla (Western Flotilla) - kmdr ppor. Charles Davis
    • kanonierki pancerne: "Benton" (flagowy), "Louisville", "Carondelet", "St. Louis", "Cairo"[6]

Konfederacja[edytuj]

Przypisy

  1. A. Konstam, Mississippi... s.33
  2. a b c d A. Konstam, Mississippi... s.34-35
  3. Angus Konstam, Union River Ironclad 1861-65, New Vanguard no. 56, Osprey Publishing 2002, ​ISBN 1-84176-444-2​, s.18 (ang.)
  4. "General M. Jeff Thompson" został zatopiony ogniem artylerii według A. Konstam (op.cit.). T. Gozdawa-Gołębiowski (op.cit.) podaje jako zatopiony "Little Rebel"
  5. A. Konstam, Mississippi...
  6. Okręty według T. Gozdawa-Gołębiowski (op.cit.)
  7. a b Okręty według A. Konstam (op.cit.)

Bibliografia[edytuj]

  • Jan Gozdawa-Gołębiowski: Od wojny krymskiej do bałkańskiej', Gdańsk 1985, ​ISBN 83-215-3259-4​, s. 129-130
  • (ang.) Angus Konstam: Mississippi River Gunboats of the American Civil War 1861-1865, seria New Vanguard 46, Osprey Publishing, 2002, ​ISBN 1-84176-413-2