Bitwa pod Ochmatowem (1655)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy bitwy pod Ochmatowem (1655). Zobacz też: bitwa pod Ochmatowem (1644).
Bitwa pod Ochmatowem
Wojna polsko-rosyjska 1654-1667
Czas 29 stycznia1 lutego 1655
Miejsce Ochmatów
Terytorium Ukraina
Wynik nierozstrzygnięta
Strony konfliktu
I Rzeczpospolita, Chanat Krymski Carstwo Rosyjskie,
Kozacy zaporoscy
Dowódcy
Stanisław Rewera Potocki
Stanisław Lanckoroński
Bohdan Chmielnicki
Wasyl Szeremietiew
Wasyl Buturlin
Siły
20 tys. Polaków i 12 - 15 dział,
15 - 20 tys. Tatarów
35 - 40 tyś kozaków , 6 tyś żołnierzy moskiewskich(według historyków ukraińskich nawet 10 - 12 tyś) i 3 - 4 razy więcej dział niż strona polsko-tatarska[1] lub 50 tys. i 30 dział
Straty
duże(przesadzone wieści mówiły nawet o 6 000)[2] duże(możliwe , że łącznie 9 000 ludzi) , 20 - 24 działa[3]
Wojna polsko-rosyjska 1654-1667

Smoleńsk (1654) - Szkłów (1654) - Szepielewicze (1654) - Ochmatów (1655) - Wilno (1655) - Gródek Jagielloński (1655) Lwów (1655) - Jezierna (1655) - Werki (1658) - Miadzioł (1659) - Konotop (1659) - Lachowicze (1660) - Borysów (1660) - Połonka (1660) - Mohylew (1660) - Lubar (1660) - Słobodyszcze (1660) - Basia (1660) - Cudnów (1660) - Kuszliki (1661) - Witebsk (1664) - Szkłów (1664) - Stawiszcze (1664) - Głuchów (1664)

Bitwa pod Ochmatowem 29 stycznia1 lutego 1655 – jedna z najkrwawszych bitew w czasie wojny polsko-rosyjskiej 1654-1667.

20-tysięczna armia polska[4] pod wodzą hetmana wielkiego koronnego Stanisława „Rewery” Potockiego i hetmana polnego koronnego Stanisława Lanckorońskiego, posiłkowana przez 15 - 20 tys. Tatarów krymskich, rozgromiła 41 - 46[5] lub 50-tysięczną[6] armię rosyjsko-kozacką dowodzoną przez Bohdana Chmielnickiego i rosyjskich wojewodów Wasyla Szeremietiewa i Wasyla Buturlina. Poległo 9 tys. Rosjan, zdobyto 30 armat, lecz wskutek siarczystego mrozu Polacy musieli przerwać operację.

Przebieg bitwy[edytuj]

Armia rosyjsko-kozacka dowodzona przez Bohdana Chmielnickiego, Wasyla Szeremietewa i Andrieja Buturlina szła na odsiecz obleganemu przez armię koronną Humaniowi. Gdy dowodzący wojskami polskimi hetmani koronni Stanisław „Rewera” Potocki i Stanisław Lanckoroński dowiedzieli się o marszu Rosjan i Kozaków, zwinęli oblężenie i wspólnie z posiłkującą ich armią tatarską wyszli im naprzeciw. Część wojsk polskich pod wodzą rotmistrza Szemberga została, by pilnować osaczonej w Ochmatowie, liczącej 2 tys. żołnierzy, grupy osłonowej M. Puszkarenki. Główne siły natomiast ruszyły 29 stycznia w kierunku północnym. Cała armia polsko-tatarska maszerowała w rozwiniętym szyku bojowym. Siły polskie z tyłu osłaniane były przez tabor, natomiast po prawej stronie szli Tatarzy. Idąca naprzeciw armia rosyjsko-kozacka szła w szyku taborowym. Na początku doszło do starć jazdy polskiej i Tatarów z jazdą rosyjską i kozacką. Pojedynek kawaleryjski wygrali Polacy i Tatarzy, dzięki czemu stojące w taborze wojska rosyjsko-kozackie straciły osłonę swych skrzydeł. Armia rosyjsko-kozacka została osaczona. Polska piechota, jazda i artyleria współdziałając ze sobą doprowadziły do stworzenia wyłomu w taborze armii rosyjsko-kozackiej. Przez moment zanosiło się na klęskę podobną do beresteckiej, jednak rozpaczliwy kontratak Chmielnickiego uratował Rosjan i Kozaków od katastrofy. Pod osłoną ognia artyleryjskiego z 4 ocalałych dział (resztę[7] zdobyli Polacy podczas szturmu) Chmielnicki przesunął tabor w kierunku glinkowskich wzgórz. W dniach 30 stycznia i 31 stycznia Rosjanie i Kozacy przeprowadzili dwie wycieczki, które jednak zostały odparte. Rankiem 1 lutego Chmielnickiemu udało się przebić do Ochmatowa i oswobodzić Puszkarenkę. Po tym sukcesie wycofał się na Buki. Pozbawieni pomocy ze strony Tatarów Polacy nie zdołali zatrzymać maszerującego taboru rosyjsko-kozackiego. Ostatecznie bitwę wygrała strona polsko-tatarska, jednak Kozacy i Rosjanie zdołali wyrwać się z potrzasku. Po bitwie Potocki z piechotą i artylerią wycofał się do Lwowa, a jazda pod wodzą Stefana Czarnieckiego ruszyła wraz z Tatarami w celach pacyfikacyjnych na Ukrainę.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Babka Rafał, Kampania Ochmatowska 1654 - 1655. Część II [w:] Studia i materiały do historii wojskowości, t. XLV, Białystok 2008, s. 45 i 48.
  2. Ibid., s. 56.
  3. Ibid.
  4. Według Małej Encyklopedii Wojskowej armia koronna liczyła 22-23 tys. żołnierzy.
  5. Babka Rafał, Kampania Ochmatowska 1654 - 1655. Część II [w:] Studia i materiały... op. cit., s. 46-47.
  6. Według Małej Encyklopedii Wojskowej armia rosyjsko-kozacka liczyła 60 tys. żołnierzy.
  7. Według Małej Encyklopedii Wojskowej Polacy zdobyli podczas szturmu 21 dział.

Bibliografia[edytuj]

  • Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Wydanie I
  • Leszek Podhorodecki „Wazowie w Polsce”, Warszawa 1985, ISBN 83-205-3639-1, s. 366