Bitwa pod Połockiem (1919)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Połockiem
Wojna polsko-bolszewicka
Czas 21 IX–4XI 1919
Miejsce pod Połockiem
Wynik Wygrana Polaków
Strony konfliktu
 Polska  Rosyjska FSRR
Dowódcy
Stefan Mokrzecki
Daniel Konarzewski
Bolesław Jaźwiński
Siły
8 Dywizja Piechoty oddziały łotewskie
53 Dywizja Strzelców
17 Dywizja Strzelców
brak współrzędnych
Adam Przybylski,
Wojna Polska 1918–1921[1]

Bitwa pod Połockiemwalki polskiej 8 Dywizji Piechoty gen.Stefana Mokrzeckiego z oddziałami łotewskimi Armii Czerwonej oraz sowieckimi 53. i 17 Dywizją Strzelców toczone w pierwszym roku wojny polsko-bolszewickiej.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Latem 1919 Wojsko Polskie realizowało szeroko zakrojoną operację zaczepną, której celem było opanowanie Mińska, Borysowa, Bobrujska i oparcie frontu o linię rzek Dźwiny i Berezyny[2][3][4][5]. W jej wyniku na północy oddziały polskie na przełomie sierpnia i września dotarły do Dźwiny. Przeciwnik utrzymał jednak silne przedmościa pod Dyneburgiem, Krasławiem i Dryssą[6].

Dowódca Frontu Litewsko-Białoruskiego gen. Stanisław Szeptycki podzielił front nad Dźwiną na dwa odcinki. Odcinka wschodniego osłaniającego kierunek z Połocka do Dzisny i biegnący dalej wzdłuż Auty do jeziora Żado, broniła 8 Dywizja Piechoty gen. Stefana Mokrzeckiego[7]. Na północnym wschodzie dywizja graniczyła z 1 Dywizją Piechoty Legionów, na północnym zachodzie z 1 Brygadą Jazdy płk. Beliny - Prażmowskiego.

Walczące wojska[edytuj | edytuj kod]

Jednostka
Dowódca
Podporządkowanie
II Rzeczpospolita Wojsko Polskie
Front Litewsko-Białoruski gen. Stanisław Szeptycki NDWP
8 Dywizja Piechoty gen. Stefan Mokrzecki grupa wschodnia
XVI Brygada Piechoty płk Bolesław Jaźwiński
→ 21 pułk piechoty
→ 24 pułk piechoty
→ 33 pułk piechoty
→ 1/8 pułku artylerii polowej
→ grupa wielkopolska gen. Daniel Konarzewski
2 pułk strzelców wielkopolskich
dwie baterie artylerii
Armia Czerwona
16 Armia komarm. Nikołaj Sołłohub
17 Dywizja Strzelców
52 Dywizja Strzelców
→ 461, 463 i 464 ps
15 Armia
⇒ 11 Dywizja Strzelców
→ 91, 92, 93. 94, 95 i 90(?) ps
53 Dywizja Strzelców

Walki pod Połockiem[edytuj | edytuj kod]

Otton Laskowski (red.),
Encyklopedja wojskowa, T. 2[8]

W końcu sierpnia 1919 w rejon działania Frontu Litewsko-Białoruskiego gen. Stanisława Szeptyckiego zaczęły przybywać transporty z oddziałami 8 Dywizji Piechoty. Do 3 września pod Parafianowem dowódca 8 Dywizji gen. Stefan Mokrzecki do swojej dyspozycji posiadał już dowództwo XVI Brygady Piechoty, 21 pułk piechoty bez II batalionu, 24 pułk piechoty, 33 pułk piechoty bez I batalionu, 1 baterię 8 pułku artylerii polowej. Stacjonowały tu także 2 i 3 bateria 1 pułku artylerii polowej Legionów, 7 pułk ułanów oraz zdobyty na Sowietach i przemianowany pociąg pancerny „Śmiały–Szeroki"[9] [10]. Bezpośrednio po przybyciu oddziałów, dowódca dywizji organizował obronę odcinka wschodniego w myśl wytycznych dowódcy frontu gen. Szeptyckiego. Przed stanowiskami 8 Dywizji Piechoty stała sowiecka 17 Dywizja Strzelców oraz „czerwone” oddziały łotewskie. Sowieci po porażkach poniesionych w walkach z 1 Dywizją Piechoty Legionów i 1 Brygada Jazdy zachowywali się raczej biernie ograniczając się do osłony kierunku na Połock i umacniania frontu na linii jezior Jazno - Dołhe - Szo[9].

Dopiero w pierwszych dniach września sowiecka17 Dywizja Strzelców rozpoczęła natarcie na styku między polskimi 1 DP Leg. i 8 DP. W związku z powodzeniem sowieckiego natarcia, gen. Szeptycki wzmocnił 8 Dywizję Piechoty oddziałami Grupy Wielkopolskiej pod dowództwem gen. Daniela Konarzewskiego w składzie dwa bataliony 2 pułku Strzelców Wielkopolskich i dwie (cztery[11]) baterie artylerii . Do zcasu wejścia do walki grupy wielkopolskiej doddziały 1 DP Leg. i 1 BJ zatrzymały uderzenie sowiecki, następnie odrzuciły przeciwnika za Dźwinę, a 14 września 1 Brygada Jazdy wsparta oddziałami 8 Dywizji Piechoty opanowała Dzisnę[12]. Po zakończeniu koncentracji grupy wielkopolskiej i przybyciu z Wilna macierzystego 13 pułku piechoty, 8 Dywizja Piechoty rozpoczęła natarcie na Połock i Lepel[13]. Po ciężkich walkach z oddziałami sowieckiej 17 Dywizji Strzelców sforsowano Naczę i Uszacz, a 21 września opanowano położone na lewym brzegu Dźwiny przedmieście Połocka - Jekimanię. Nie udało się jednak utworzyć przedmościa na prawym brzegu rzeki. Na drugim kierunku oddziały 8 DP zlikwidowały sowiecki przyczółek mostowy i opanowały Ułłę[12]. W następnych tygodniach dowództwo sowieckie wprowadziło do walki 53 Dywizję Strzelców. Jej podstawowym zadaniem było odzyskanie lewobrzeżnej części Połocka[a] oraz odepchnięcie Polaków od Dźwiny. 4 i 5 października bez powodzenia atakowały 91, 92, 95 i 93 pułku strzelców, a 9 października uderzyło zgrupowanie powiększone o 90 i 94 pułki strzelców. Przed frontem 8 Dywizji Piechoty stwierdzono też obecność 461, 463 i 464 ps, ściągniętych z rejonu Borysowa[14][15].

21 października na odcinku III/33 pułku piechoty zaatakował skutecznie sowiecki „warszawski” pułk strzelców i zmusił polski pułk do opuszczenia Uszaczy i wycofania się na linię Auty i jeziora Dołhe. Ruch do tyłu spowodował także cofnięcie się na linię jezior 21 pułku piechoty, a Sowieci odzyskali Jekimanię i utworzyli własne przedmoście na lewym brzegu Dźwiny[12]. Dopiero 4 listopada przeciwnatarcie połączonych sił 8 Dywizji Piechoty oraz 5 i 6 pułku piechoty z 1 Dywizji Piechoty Legionów doprowadziło do odzyskania rubieży Dźwiny pod Połockiem[12].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Artyleria polska ustawiona pod Jekimanią prowadziła ostrzał dworca w Połocku, utrudniając przeciwnikowi wykorzystanie tego ważnego dla Armii Czerwonej węzła kolejowego[13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]