Bitwa pod Starym Wielisławiem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Starym Wielisławiem
Wojny husyckie
Ilustracja
Robert Hauk: Bitwa pod Czerwoną Górą (1886–1893)
Czas 27 grudnia 1428
Miejsce między Starym Wielisławiem a Szalejowem Dolnym
Terytorium Księstwo ziębickie
Wynik zwycięstwo husytów
przejście księstwa ziębickiego pod panowanie korony czeskiej
Strony konfliktu
Sierotki Przymierze Antyhusyckie
Dowódcy
Jan Královec Jan ziębicki
Straty
nieznane około 700 poległych
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
miejsce bitwy
miejsce bitwy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
miejsce bitwy
miejsce bitwy
Ziemia50°24′55,9″N 16°33′28,5″E/50,415528 16,557917
Husitská korouhev.png Wojny husyckie Armoiries empereur Sigismond Ier.svg

Nowy KninŽivohoštNekmierzSudomierzMelechovoBenešovoKutna HoraTaborWitkowa GóraMały BórWyszehradMostGóra VladařKutna HoraNebovidyHabrNiemiecki BródHořiceStachovy DvorHorni DubenkaCzeska SkalicaMaleszowoUścieZwettleTachovPrudnikNysaChrastavaStary WielisławTrnawaHorkaDomažliceBitwa żorskaTrzebnicaHiltersriedLipanyKřeč

Bitwa pod Starym Wielisławiem (zwana również bitwą pod Czerwoną Górą) – starcie zbrojne, które miało miejsce 27 grudnia 1428 podczas wojen husyckich.

Okoliczności i przebieg bitwy[edytuj | edytuj kod]

W grudniu siły sierotek pod dowództwem Jana Královca weszły do Kotliny Kłodzkiej i rozbiły się warownym obozem między Starym Wielisławiem a Szalejowem Dolnym w okolicy góry Czerwoniak (Czerwona Góra). Obóz był doskonale zabezpieczony, a husyci pod jego osłoną dokonywali grabieży okolicznych terenów oraz szachowali załogę Kłodzka. Stacjonarny charakter husyckiej wyprawy próbował wykorzystać książę ziębicki Jan, głównodowodzący armią przymierza antyhusyckiego. Książę ziębicki zerwał zawarte pod przymusem przymierze z husytami i na czele oddziałów śląskich wkroczył na ziemię kłodzką.

Podczas szybkiego marszu, późnym popołudniem 27 grudnia oddziały Jana ziębickiego natknęły się na siły husyckie w rejonie wsi Stary Wielisław. Pomimo braków własnych taborów, książę ziębicki zdecydował się na walną bitwę. Przeprawił siły przez Bystrzycę Dusznicką i z marszu uderzył na utworzony przez siły czeskie szyk taborowy (wagenburg). Nierozważny, frontalny atak ciężkozbrojnego rycerstwa śląskiego zakończył się militarną katastrofą. Pod siłą husyckiego ognia uderzenie błyskawicznie się załamało, a armia Jana ziębickiego poszła w rozsypkę. Dzieła zniszczenia dokończyło kontruderzenie sił czeskich. Sam książę ziębicki Jan podczas ucieczki, przy forsowaniu Bystrzycy Dusznickiej, upadł wraz z koniem i został zabity przez husytów biorących udział w pościgu za uchodzącymi siłami śląskimi.

Szacuje się, że w bitwie poległo około 700 Ślązaków. Wraz ze śmiercią Jana ziębickiego wygasła linia Piastów ziębickich, a księstwo ziębickie włączono bezpośrednio do posiadłości koronnych królów czeskich.

Bitwa w malarstwie batalistycznym[edytuj | edytuj kod]

Wydarzenia bitwy pod Czerwoną Górą były kilkukrotnie inspiracją dla batalistów[1]:

  • scena śmierci księcia Jana uwieczniona została na sklepieniu mauzoleum w Starym Wielisławiu, a autorem malowidła z lat 1904–1905 jest kłodzki malarz Wilhelm Wörndle,
  • monumentalną scenę bitwy na obrazie olejnym z około 1894 namalował Robert Hauk, artysta-amator pochodzący z Lasówki; obraz znajduje się w zbiorach Muzeum Ziemi Kłodzkiej,
  • ścianę klatki schodowej ratusza w Ziębicach zdobi malowidło przedstawiające bitwę, namalowane w 1928 z okazji 500-lecia wydarzeń przez Alfreda Gottwalda,
  • nie zachowało się w oryginale dzieło Franza Kunzego, nauczyciela z Gorzanowa, które powstało jako pomoc naukowa, a znane jest z reprodukcji w jednym z przedwojennych niemieckich czasopism.

Bitwa w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Krystyna Oniszczuk-Awiżeń: Wokół bitwy pod Czerwoną Górą w: „IV Almanach Ziemi Kłodzkiej”, Oficyna Wydawnicza „Brama”, Kłodzko 2009, ​ISBN 978-83-60549-09-4​, ss. 46–53.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]